Coğrafi işaretli ürün · Trabzon
Trabzon’un Maçka ilçesindeki Hamsiköy yöresinde yerel inek sütü, pirinç ve şekerle sütlaç hazırlanır. Taze veya üstü fırınlanmış biçimleri bulunan tatlı, isteğe bağlı tarçın ve fındıkla sıcak, ılık ya da soğuk sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hamsiköy Sütlacı nedir?
Hamsiköy Sütlacı; süt, pirinç ve şeker temel malzemeleri kullanılarak üretilen yöresel tatlıdır. Hamsiköy, Çıralı, Güzelyayla, Dikkaya ve Başar köylerinin oluşturduğu beş köyün ortak adıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yöresel süt
Yöredeki otlaklar ve yerel kaba yemlerle beslenen ineklerin sütü kullanılır. Sütün menşei, ürünün Hamsiköy ile bağının temel unsurudur.
Pirinçli taze veya fırınlanmış yapı
Süt, pirinç ve şekerle hazırlanan taze sütlaç doğrudan sunulabilir. Fırınlanmış çeşitte üstte koyu renkli katman oluşturulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Pişirme aşaması
Hamsiköy Sütlacının üretimde yaklaşık olarak “1 litre çiğ inek sütü, 60 gram pirinç, 70 gram şeker ve yarım çay kaşığı tuz” kullanılmalıdır. Belirtilen oranlar birbiriyle paralel olarak değişim göstermektedir. Örneğin; yaklaşık 20 litrelik süt kullanıldığında diğer katılacak ürünlerin miktarı da 20 ile çarpılarak elde edilen miktarlarda kullanılarak üretilmelidir. Hamsiköy Sütlacı tüketiciler tarafından tarçınlı ve/veya fındıklı olarak tercih edilebilmektedir.
Sütlacı pişirmek için iki tencere gereklidir.
Birinci tencerede süt kaynatılıp ikinci tencereye alınmalıdır. Daha sonra pirinç kaynayan süte aktarılmalıdır. Kevgirle pirinç kırılmadan dikkatli şekilde karıştırılarak ürün kaynatılmalıdır. Süt pirinçle birlikte kaynadıktan sonra yaklaşık 5 dakikada bir karıştırılmalıdır. Süt ve pirinç ortalama 40–45 dakika boyunca pişirilmelidir. Piştikten sonra şeker ve tuz ilave edilmeli ve yaklaşık 10–20 dakika arası pişirilmeye devam edilmelidir.
Pişme süresi sütün yağlı ve yağsız olmasına göre değişebilmekte olup yağlı süt daha az, yağsız süt ise daha fazla sürede pişirilmelidir. Piştiğini anlamak için kaşıkla karışımdan alınır ve yukarıdan bırakılır, şayet bal gibi kesintisiz akıyor ise piştiği anlamına gelmektedir. Taze Sütlaç; sütün pirinç ve şeker katılarak pişirilmiş halidir.
Fırınlanmış Sütlaç; Sütlacın bir süre fırında bekletilerek üstünde koyu renk bir katman oluşması sağlanmaktadır.
Bileşenler ve hazırlık
Bu uygulama ile sütlacın kıvamı ile dayanıklılık süresi de artırılmış olur.
Nasıl muhafaza edilir?
Özellikle soğukta saklanması gerekli bir üründür.
Yöresiyle bağı nedir?
Beş köyün oluşturduğu yöre
Hamsiköy, Çıralı, Güzelyayla, Dikkaya ve Başar, sicilde Hamsiköy yöresini oluşturan beş köy olarak tanımlanır. Zigana Dağı eteklerinde rakım 1200–1600 m aralığındadır.
İklim, bitki örtüsü ve süt menşei
Kuzeyde deniz etkisiyle bol yağış, yılın büyük bölümünde yeşil çayır ve otlaklar vardır. Güneyde daha kurak karasal koşullar görülür. Trabzon-Gümüşhane geçişindeki flora çeşitliliği yerel kaba yemle ilişkilidir. Sicil çiçek ve tohumlardaki aromatik maddeleri sütün lezzetiyle bağlantılı anlatır. Süt yörede beslenen ineklerden sağlanır.
Üretim kapsamı
Sütün temini dahil bütün üretim aşamaları sicilde tanımlanan coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Güney kesimlerin bitki aromaları
Sicil güney ve iç kesimlerdeki bitkileri daha aromatik ve keskin kokulu olarak tanımlar. Bu özellik yerel bitki örtüsü ve süt lezzeti anlatımının parçasıdır; ürünler arasında ölçülmüş üstünlük sonucu değildir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Da servis esnasında tüketicinin isteğine göre pişen ürünün yanında ya da üzerinde tarçın ve fındık ile servis edilmesi mümkündür. Sıcak, ılık ve soğuk şekilde tüketilebilmektedir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
255 tescil numaralı Hamsiköy Sütlacı mahreç işareti olarak 1 Aralık 2017 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Maçka Esnaf ve Sanatkârlar Odasının koordinatörlüğünde; Maçka Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Maçka İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün hakkında uzman birer kişi olmak üzere 2 kişilik denetim mercii tarafından yılda bir defa yapılır. Ayrıca şikâyet halinde her zaman denetim yapılabilir.
Denetim kriterleri; Hamsiköy Sütlacının yapımındaki temel malzeme olan sütün, yörede yetişen inek sütünün kullanılması, malzemelerin karışım oranları ve sütlacın kıvamı denetlenecektir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim merci hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
İşaret kullanımı
Coğrafi işaretin adı tabela veya işyerinde görülebilen bir yerde gösterilir; marka ile birlikte kullanım mümkündür.
