Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü, ince bulgur ve kıymadan yapılan; haşlanıp sadeyağda kızartılan yöresel köftedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Arap Köftesi / Antep Arap Köftesi nedir?
Gaziantep Arap Köftesi / Antep Arap Köftesi, ince bulgur (simit), yağsız dana veya koyun kıyması ve baharatlarla hazırlanan yöresel bir köfte yemeğidir. Yoğrulan harç fındık büyüklüğünde köftelere ayrılır; köfteler suda haşlandıktan sonra sadeyağda kızartılır.
Ürünün ayırt edici niteliğini yöreye özgü pişirme yöntemi oluşturur. Ürün, yemekler ve çorbalar grubunda yer alan bir mahreç işaretidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İnce bulgur ve yağsız kıyma
Köftenin temel harcı ince bulgur, yağsız dana veya koyun kıyması ile baharatların karıştırılıp yoğrulmasıyla hazırlanır. Resmî üretim tarifinde 350 g köftelik ince bulgur ve 125 g yağsız kıyma kullanılır.
Fındık büyüklüğünde köfteler
Hazırlanan hamurdan fındık büyüklüğünde köfteler yapılır. Bu biçim, yöresel pişirme yöntemiyle birlikte ürünün karakteristik yapısının parçasıdır.
Haşlama ve sadeyağda kızartma
Köfteler kaynamakta olan tuzlu suda haşlanır ve süzgeçte süzdürülür. Süzdürülen köfteler sadeyağ içinde çevrilerek kızartılır; bu çift aşamalı pişirme yöntemi ürünün ayırt edici özelliğini sağlar.
Üretim nasıl yapılır?
Malzemelerin hazırlanması ve yoğurma
Resmî tarif ölçüsü; 125 g yağsız koyun veya dana kıyması, 350 g köftelik ince bulgur, 5’er g tuz, karabiber ve kırmızıbiber, 50 g küçük soğan ve kızartma için 125 g sadeyağ içerir. Tarifte isteğe göre 2-3 diş sarımsak, yarım demet maydanoz ve 1 yemek kaşığı domates veya biber salçası da yer alır. Bulgur, tuz, karabiber, kırmızıbiber ve soğan tepsiye alınır; ılık su yavaş yavaş eklenerek bulgur yumuşayana kadar sürterek yoğrulur. Bulgur yumuşadıktan sonra et eklenir ve ayrışmayan bir hamur elde edilene kadar yoğurmaya devam edilir.
Köftelerin şekillendirilmesi
Hazırlanan hamur fındık büyüklüğünde köfteler hâline getirilir.
Haşlama, süzdürme ve kızartma
Köfteler ateş üzerinde kaynayan tuzlu suda haşlanır. Haşlanan köfteler süzgeçte süzdürüldükten sonra sadeyağ içinde çevrilerek kızartılır.
Nasıl sunulur?
Cacıklı sunum
Köfte, isteğe göre kıyılmış maydanoz, semizotu veya pancar yaprağı; süzme yoğurt ve sarımsağın karıştırılmasıyla hazırlanan cacıkla servis edilir. Maydanoz, semizotu veya pazı (pancar) gibi sebzelerle sarımsak ve yoğurdun birleştirilmesiyle hazırlanan cacık kullanıldığında Cacıklı Gaziantep Arap Köftesi / Cacıklı Antep Arap Köftesi elde edilir.
İsteğe bağlı olarak köftenin üzerine sarımsaklı yoğurt, kıyılmış maydanoz veya salça eklenebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Yöresel yöntem ve ün bağı
Gaziantep Arap Köftesi / Antep Arap Köftesinin coğrafi sınırla ün bağı, ustalık becerisi gerektiren yerel üretim metoduna dayanır. Ürünün Gaziantep mutfağında uzun bir geçmişe sahip olması ve yemek kitapları ile bilimsel makalelerde yer alması, coğrafi sınırla olan ün bağını destekler.
Üretimin bütün aşamalarının Gaziantep ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi zorunludur.
Yöresel mutfaktaki yeri
Mutfak hafızasındaki yeri
Gaziantep Arap Köftesi / Antep Arap Köftesi, Gaziantep yöresinde uzun geçmişe sahip bir yemektir. Ürün, Gaziantep mutfağı üzerine yayımlanmış birçok yemek kitabı ve bilimsel makalede yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Gaziantep Arap Köftesi / Antep Arap Köftesi, 928 numarayla 19 Ekim 2021 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Ürün, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 18 Haziran 2020 tarihinden itibaren korunmaktadır. Tescilin coğrafi sınırı Gaziantep ilidir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Gaziantep Arap Köftesi / Antep Arap Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi yer alır. İbarenin ve amblemin ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda bunlar işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinatörlüğünde; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden uzman birer temsilcinin yer aldığı denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim mercii, üretimde kullanılan malzemelerin ve üretim metodunun uygunluğunu; ayrıca ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımını denetler. Düzenli denetimler yılda bir kez yapılır; şikâyet veya şüphe hâlinde denetim her zaman gerçekleştirilebilir.
Hukuki koruma ve uzman desteği
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Gaziantep’i Geliştirme Vakfı, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.