Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü tava yemeği, salçalı ve yoğurtlu iki ayrı biçimde hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep/Antep Bakla Tavası nedir?
Gaziantep/Antep Bakla Tavası, salçalı veya yoğurtlu olarak iki biçimde hazırlanan bir tava yemeğidir. Yemeğin temel bileşenlerini bakla, kuşbaşı dana veya kuzu eti, kuru soğan, sarımsak, yağ ve tuz oluşturur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki ayrı üretim biçimi
Yemek, salçalı ve yoğurtlu olmak üzere iki ayrı üretim biçimiyle hazırlanır. Bu iki biçim, ek bileşenleri ve yemeğin bağlayıcı unsurları bakımından birbirinden ayrılır.
Salçalı çeşidin bileşimi
Salçalı çeşitte domates ve biber salçaları ile beyaz şeker kullanılır. Karabiber ve limon suyu isteğe bağlıdır; yağ olarak tereyağı, sadeyağ veya zeytinyağı tercih edilebilir.
Yoğurtlu çeşidin terbiyesi
Yoğurtlu çeşitte nohut ve süzme yoğurda, yumurta veya buğday unu eşlik eder. Karabiber ile aspir bu çeşitte isteğe bağlı bileşenlerdir.
Üretim nasıl yapılır?
Salçalı çeşit için ön hazırlık
Salçalı çeşit, 4–6 kişilik ölçüde 400–500 g yağsız kuşbaşı dana veya kuzu eti, 1 kg taze bakla, 1 kuru soğan ve 400–500 g temizlenmiş iri taze sarımsakla hazırlanır. Bu çeşitte 10–15 g domates salçası, 10–15 g biber salçası, 30–45 g tereyağı veya sadeyağ ya da 35–50 ml zeytinyağı, 3–6 g beyaz şeker ve 5–10 g tuz kullanılır; karabiber ile yarım limonun suyu isteğe bağlıdır. Baklalar temizlenir ve uzun olanlar ikiye bölünür.
Salçalı çeşidin pişirilmesi
Et, 150 ml suyla kısık ateşte suyunu çekinceye kadar pişirilir; ardından yağ ve ince kıyılmış soğan eklenerek kavrulur. Baklalar eklenip 4–5 dakika kavrulur; bakla büyüklüğünde doğranmış sarımsak, salçalar, isteğe bağlı karabiber, beyaz şeker, tuz ve bileşenleri örtecek miktarda sıcak suyla baklalar yumuşayıncaya kadar pişirilir. İsteğe bağlı limon suyu pişmeye yakın eklenir.
Yoğurtlu çeşit için ön hazırlık
Yoğurtlu çeşit, 4–6 kişilik ölçüde 400–500 g yağsız kuşbaşı dana veya kuzu eti, 1 kg taze bakla, 1 orta boy kuru soğan, 120 g haşlanmış nohut ve 400–500 g temizlenmiş iri taze sarımsakla hazırlanır. Bu çeşitte 30–45 g tereyağı veya sadeyağ ya da 35–50 ml zeytinyağı, 700–800 g süzme yoğurt, 1 yumurta veya 10–15 g buğday unu ve 5–10 g tuz kullanılır; karabiber ile aspir isteğe bağlıdır. Baklalar temizlenip uzun olanlar ikiye bölünür; et ve nohut yaklaşık 150 ml suyla, ikisi de yumuşayıncaya kadar kısık ateşte pişirilir.
Yoğurtlu çeşidin pişirilmesi
Baklalar 4–5 dakika kavrulur; ince kıyılmış kuru soğan isteğe bağlı olarak baklayla kavrulur ve bakla büyüklüğünde doğranmış sarımsağın beyaz kısımları eklenir. Sıcak su ve tuz, bileşenleri örtecek miktarda ilave edilir; baklalar yumuşayıncaya kadar pişirilir.
Terbiye ve son işlem
Süzme yoğurda yumurta veya buğday unu eklenir; yemeğin suyundan bir miktar yoğurtlu karışıma katılarak homojen terbiye hazırlanır ve pişmekte olan yemeğe yavaş yavaş ilave edilir. Yemek bir taşım kaynatılıp ocaktan alınır; kızdırılmış yağ, isteğe bağlı karabiber ve aspirle birlikte yemeğin üzerine gezdirilir.
Nasıl servis edilir?
Gaziantep/Antep Bakla Tavası sıcak olarak servis edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Gaziantep ilidir; coğrafi bağ, özellikle bileşen seçiminin bu sınıra özgü niteliği ve ürünün ünüyle kurulur. Ürünün geçmişinin eskiye dayandığı ve Gaziantep mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olduğu belirtilir; üretimin tüm aşamalarının Gaziantep ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Gaziantep/Antep Bakla Tavası, mahreç işareti olarak 1336 numarayla 8 Şubat 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 5 Mayıs 2022 tarihinden itibaren korunmaktadır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Gaziantep/Antep Bakla Tavası ibaresi ve mahreç işareti amblemi yer alır; bu mümkün değilse ibare ve amblem işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinasyonunda; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümü ve Vakıftan konuda uzman en az üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim düzenli olarak yılda bir kez yapılır; gerekli görülen hâllerde ve şikâyet üzerine her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk, ürünün sunum biçimi ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir.
Hakların korunması
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Gaziantep’i Geliştirme Vakfı, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.