Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü sıcak yemek, mercimek ve bulgurun soğanlı biberli yağla sunumuyla ayırt edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapası nedir?
Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapası; kırmızı mercimek, pilavlık bulgur, domates ve biber salçaları, kuru soğan, zeytinyağı veya tereyağı, kırmızı pul biber, su ve isteğe bağlı tuzla hazırlanan bir yemektir. Pişmiş mercimek ve bulgurun üzerine kavrulmuş soğanlı kırmızıbiberli yağ eklenerek sıcak servis edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Mercimek ve bulgur temeli
Kırmızı mercimek suyla pişirilir; salçalar ve tuz eklendikten sonra pilavlık bulgur ilave edilerek pişirme sürdürülür.
Soğanlı kırmızıbiberli yağ
Pişen mercimek ve bulgurun üzerine kavrulmuş soğanlı kırmızıbiberli yağ eklenmesi, yemeğin tanımlayıcı hazırlama ve sunum özelliklerindendir.
Malhıta adı
Gaziantep coğrafi sınırında kırmızı mercimeğe malhıta denir.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin hazırlanması
Üretimde 270–360 g kırmızı mercimek, 160–240 g pilavlık bulgur, 45–60 g domates salçası, 45–60 g biber salçası, 1 adet orta boy kuru soğan, 1,2–1,5 l su, 150–200 g zeytinyağı veya tereyağı ve 15–20 g kırmızı pul biber kullanılır. Tuz, isteğe bağlı olarak 8–12 g miktarında eklenir.
Mercimeğin kaynatılması
Kırmızı mercimek yıkanır ve bir tencerede suyla kaynatılır. Kaynama sırasında suyun yüzeyinde oluşan köpükler uzaklaştırılır.
Salçalar ve bulgurun eklenmesi
Kırmızı mercimek 15–20 dakika sonra yumuşadığında tuz, biber salçası ve domates salçası eklenir. Karışım 2–3 dakika daha kaynatıldıktan sonra pilavlık bulgur ilave edilerek pişirmeye devam edilir.
Soğanlı yağın hazırlanması
Kuru soğan ince doğranır ve zeytinyağı veya tereyağıyla tavada kavrulur. Kırmızı pul biber eklendikten sonra hazırlanan yağ, pişmiş aşın üzerine gezdirilerek dökülür.
Servis biçimi
Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapası sıcak olarak servis edilir.
Gaziantep ile ün bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Gaziantep ilidir ve tüm üretim aşamalarının bu sınır içinde gerçekleşmesi gerekir. Gaziantep mutfak kültüründeki yeri, ürünün coğrafi sınırla kurduğu ün bağının temelidir.
Mutfak kültüründeki yeri
Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapasının geçmişi eskiye dayanır. Yemek, Gaziantep ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapası, mahreç işareti olarak 19 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiş; koruma 29 Kasım 2021 tarihinden itibaren başlamıştır. Ürünün tescil ettireni Gaziantep Büyükşehir Belediyesidir. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapası ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır; bunun mümkün olmadığı hâllerde ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim yapısı
Denetimler, Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinasyonunda; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığından görevlendirilen uzmanların katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim mercii en az üç uzmandan oluşur; denetimler yılda bir defa düzenli olarak, gerekli görülen hâllerde ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilir.
Denetimin kapsamı
Denetimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.