Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Kırmızı mercimek ve pilavlık bulgurun salçayla pişirildiği aş, kavrulmuş soğanlı ve kırmızı pul biberli yağla tamamlanır. Gaziantep mutfağında malhıta adı verilen mercimekle hazırlanır ve sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapası nedir?
Kırmızı mercimek, pilavlık bulgur, domates ve biber salçalarıyla hazırlanan aş veya lapa yemeğidir. Soğanlı kırmızı biberli yağ pişmiş karışıma katılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Mercimek ve bulgur
Malhıta yörede kırmızı mercimeğin adıdır. Mercimek yumuşayınca salçalar eklenir; pilavlık bulgur sonraki pişirme aşamasında katılır.
Soğanlı yağla tamamlanma
Kuru soğan zeytinyağı veya tereyağında kavrulur. Kırmızı pul biber katılan yağ, pişmiş aşın üzerine gezdirilir ve yemek sıcak sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Reçete bileşenleri
- 270–360 g kırmızı mercimek
- 160–240 g pilavlık bulgur
- 45–60 g domates salçası
- 45–60 g biber salçası
- 1 adet orta boy kuru soğan
- 1,2–1,5 l su
- 150–200 g zeytinyağı veya tereyağı
- 15–20 g kırmızı pul biber
- 8–12 g tuz (isteğe bağlı)
Mercimek, salça ve bulgurun pişirilmesi
Kırmızı mercimek yıkanır ve bir tencerede su ile kaynatılır. Suyun yüzeyinde oluşan köpükler uzaklaştırılır. 15–20 dakika sonra kırmızı mercimek yumuşayınca, üzerine tuz, biber salçası ve domates salçası eklenip 2–3 dakika daha kaynatıldıktan sonra pilavlık bulgur ilave edilerek pişirmeye devam edilir. Kuru soğan ince doğranır, zeytinyağı veya tereyağı ile bir tavada kavrulur.
Kırmızı pul biber ilave edildikten sonra, pişmiş olan aşın üzerine gezdirilerek dökülür.
Sıcak sunum
Gaziantep Malhıtalı Aşı / Lapasının servisi, sıcak olarak yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Malhıtalı Aşı/Lapasının geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Gaziantep Malhıtalı Aşı/ Lapasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pişen kırmızı mercimek ve bulgurun üzerine kavrulmuş soğanlı kırmızıbiberli yağ ilave edilerek sıcak olarak servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Gaziantep ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1292 tescil numaralı Gaziantep Malhıtalı Aşı / Lapası mahreç işareti olarak 19 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Malhıtalı Aşı / Lapası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Gaziantep Malhıtalı Aşı / Lapası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinasyonunda ve Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği ile Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığından görevlendirilen konusunda uzman en az üç kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ve Gaziantep Malhıtalı Aşı/ Lapası ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Malhıtalı Aşında kırmızı mercimek önce pişirilir, bulgur daha sonra eklenir. Ayrı tavada kavrulan soğanla tamamlanır. Gaziantep’in tahıl ve bakliyatı aynı yemekte kullanan mutfak geleneğini örnekler. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
