Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te taze soğan ve sarımsağın beyaz kısımları, koyun eti ve nohutla pişirilir. Yumurta ve süzme yoğurtla hazırlanan karışım yemek suyuyla ılıştırılıp katılır; naneli sadeyağ veya zeytinyağı son aşamada üzerine gezdirilir.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Şiveydizi nedir?
Antep Şiveydizi, taze soğan ve sarımsağın koyun eti, nohut ve yumurtalı süzme yoğurtla pişirildiği Gaziantep yemeğidir. Naneli yağla tamamlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Soğan ve sarımsağın beyaz bölümü
Kalın, etli taze soğan ve taze sarımsağın beyaz kısmı kullanılır; yeşil bölüm ayrılır. Koyun eti ve nohut bu sebzelerden önce pişirilir. Et kuşbaşı veya kemikli koyun eti olabilir.
Yumurtalı yoğurt ve naneli yağ
Yumurtanın sarısı ve beyazı süzme yoğurda birlikte katılır. Yemek suyuyla ılıştırılan yoğurt yemeğe eklenir; üzerine naneli sadeyağ veya zeytinyağı gezdirilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Sekiz–on kişilik reçete
Sicilde soğan ve sarımsak için alınan miktarla ayıklanmış miktar ayrı verilir.
- 1,6–2 kg taze soğan (ayıklanmış 500–600 g)
- 1,6–2 kg taze sarımsak (ayıklanmış 500–600 g)
- 55–75 g nohut
- 500–600 g koyun kuşbaşı
- 900–1000 g süzme yoğurt
- 50–60 g sadeyağ veya zeytinyağı
- 5–6 g kuru nane
- 1 yumurta
- 2–3 g karabiber
- 10–15 g tuz
Sadeyağın belge tanımı
Sicil sadeyağı tereyağının eritilmesi ve üzerinde biriken suyun ayrılmasıyla tanımlar. Zeytinyağı veya sadeyağ son naneli hazırlıkta seçenek olarak kullanılır.
Nohut, yumurta ve yoğurt seçimi
Nohutta yabancı, yenik veya küflü tane bulunmaz. Yumurta taze olur; kokmuş veya çatlamış yumurta kullanılmaz. Süzme yoğurdun taze ve ekşimemiş olması gerekir.
Et ve baharat girdisinin sicil koşulu
Sicil etin Türk Gıda Kodeksi et tebliğine, nane ve karabiberin baharat tebliğine uygun olmasını ister. Bu ifade eldeki bir üretim partisinin kontrol edildiği anlamına gelmez.
Et ve nohut ön hazırlığı
Nohut bir gece önceden ılık suda 6–8 saat ıslatılır. Et üstünü aşan suyla kaynatılır; kef suya karıştırılmadan alınır. Nohut ve tuz katılarak et ile nohut yumuşayana kadar 1,5–2 saat pişirilir.
Kefi karıştırmadan ayırma
Kef yemek suyuna karışmışsa ince süzgeç veya temiz bezle süzülür. Süzme, yoğurtlu yemeğin görünümünün bulanıklaşmasını önlemek için sicilde anlatılan işlemdir.
Beyaz soğan ve sarımsağın katılması
Taze soğan ve sarımsağın beyaz kısımları yeşil bölüme kadar yaklaşık 3 cm doğranır. Et piştikten sonra tencereye eklenir ve kısık ateşte yumuşayana kadar pişirilir.
Yumurtalı yoğurdu hazırlama
Yoğurt yumurtanın sarısı ve beyazıyla pürüzsüz karıştırılır. Kısık ateşte sürekli aynı yönde karıştırılarak ısıtılır; yemek suyu azar azar katılır. Kabarmaya başlayınca karıştırılarak yemeğe eklenir. Bir taşım kaynatılır.
Naneli yağ ve sunum
Sadeyağ veya zeytinyağı tavada kızdırılır; nane eklenir ve yakılmadan rengi yağa geçer. Naneli yağ gezdirilir; karabiber eklenerek sunulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Antep Şiveydizi yöre ile özdeşleşen, uzun yıllardır bilinen ve yörenin kültürel birikimi ile günümüze ulaşan, üretiminin uzun, zahmetli olması ve hazırlığının her aşamasının ustalık gerektirmesi özellikleriyle ünlenmiş özel bir üründür.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Naneli yağ yemeğin üstüne gezdirilir, karabiber eklenir ve servis yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Gaziantep, Tarihi İpekyolu üzerinde yer alması, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olması ve kıtlık zamanında elde olanı kullanma çabası neticesinde zenginliğine zenginlik katmış bir mutfaktır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
331 tescil numaralı Antep Şiveydizi mahreç işareti olarak 15.03.2018 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Zabıta Müdürlüğünün koordinatörlüğünde, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Gaziantep Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinden ürün konusunda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
“Antep Şiveydizi” adını kullanan firmaların ürettikleri şiveydizlerin yukarıda belirtilen malzemelerin içeriğini, üretim metoduna uygun olarak hazırlanmasını, pişirilmesini ve sunumunun uygunluğunu yılda bir defa düzenli olarak denetlemek; haksız ve kurallara aykırı kullananlar hakkında gerekli kanuni yollara başvurmak ve şikâyet üzerine ve ihtiyaç duyulduğunda ise her zaman denetim yapmaktır. Denetime ilişkin raporlar Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından ilgili mevzuatta öngörülen sürelerde Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir.
Denetim komisyonu, kamu veya özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim komisyonu hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
İşaret kullanım kapsamı
Sicilde kullanım biçimi markalama olarak belirtilir; bu bilgi üretim reçetesinin bir aşaması değildir.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Şiveydizi, et ve nohutla birlikte taze soğan ve sarımsak kullanılarak hazırlanır. Yoğurtlu karışım yemek suyuyla ılıştırılarak eklenir; servis naneli yağla tamamlanır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
