Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep mutfağında simit bulguru domates, salça ve baharatlarla yoğrulur. Eritilmiş sadeyağ veya tereyağı kıvam oluştuktan sonra eklenir; parmak izli sıkımlarla sunulan etsiz köfte, sahre ve özel gün sofralarında hazırlanır.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Yağlı Köfte / Antep Yağlı Köfte nedir?
Gaziantep Yağlı Köfte, ince bulgurun domates ve salçalarla yoğrulduğu etsiz çiğ köftedir. Sadeyağ veya tereyağı kıvam oluşunca son aşamada eklenir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Gaziantep Yağlı Köfte / Antep Yağlı Köfte köftelik bulgur (simit), sadeyağ veya tereyağı, kırmızı pul biber, kırmızıbiber salçası ve diğer malzemelerin karıştırılıp, yoğrulması ile hazırlanan etsiz çiğ köftedir.
Gaziantep mutfağının en önemli malzemelerinden olan ince bulgur (simit), yemeğin ana malzemesini oluşturur.
Yağın sonradan katılması
Bulgur domates ve salçalarla yoğrularak kıvamını aldıktan sonra eritilmiş sadeyağ veya tereyağı eklenir. Yağ ilk yoğurma aşamasıyla karıştırılmaz.
Parmak izli sıkım
Harç topak veya sıkım yapılırken parmak izi bırakılır. Maydanoz ve parlaklık için zeytinyağı isteğe bağlıdır; sahre sofralarıyla ilişkilidir.
Üretim tekniği ve ustalık
Köfte yoğrulduktan sonra yağın köfteye ilave edilmesi, ürünün ayırt edici özelliğini almasını sağlar ve bu aşama, ustalık becerisi gerektirir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Sekiz-on kişilik reçetenin malzemeleri
- 3–4 adet iri olgun domates
- 3 su bardağı köftelik simit(ince bulgur)
- 4–5 yemek kaşığı sadeyağ veya tereyağı
- 1 dolu yemek kaşığı biber salçası
- 1 dolu yemek kaşığı domates salçası
- 2 adet orta boy kuru soğan
- 4–5 diş sarımsak
- 3–4 yemek kaşığı kırmızı pul biber
- 1 adet ince kıyılmış yeşilbiber (isteğe göre)
- Yarım demet ince kıyılmış maydanoz (isteğe göre)
- Zeytinyağı (isteğe göre)
- Tuz
Harcın hazırlanması
Köfte yoğrulacak tepsiye simit (ince bulgur), salçalar, pul biber, ince kıyılmış soğan ve sarımsaklar, tuz ve isteğe bağlı olarak ince kıyılmış yeşilbiber konur. Soyulmuş ve ince kıyılmış domates azar azar eklenir ve karışım 25–30 dakika iyice yoğrulur. Domates mevsimi olmadığı dönemlerde simit sıcak su ile hafif ıslatılarak yumuşatılır. Kıvama gelen köfteye eritilmiş sadeyağ veya tereyağı eklenir. 4–5 dakika daha yoğrulur.
Servis ve sunum
İnce kıyılmış maydanoz, köfteyi süslemek amacıyla tabağın en alt kısmına, üzerine veya köftenin içine katılabilir. İsteğe bağlı olarak köfteye parlaklık vermesi için sıkım yapmadan önce, bir miktar zeytinyağı ısıtılıp köfte harcı üzerine gezdirilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Yağlı Köfte / Antep Yağlı Köftenin geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Gaziantep Yağlı Köfte/ Antep Yağlı Köftenin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilmelidir. Ürünün coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Parmak izi oluşacak şekilde topak/sıkım yapılarak şekil verilen köfteler, tabaklara konularak servis edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
791 tescil numaralı Gaziantep Yağlı Köfte / Antep Yağlı Köfte mahreç işareti olarak 1 Temmuz 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Yağlı Köfte / Antep Yağlı Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Yağlı Köfte / Antep Yağlı Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep’i Geliştirme Vakfı koordinasyonunda; Gaziantep’i Geliştirme Vakfı, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ve Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşturulacak 5 kişilik denetim mercii tarafından yerine getirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir, şikâyet halinde veya gerekli görülen durumlarda ise her zaman yapılır.
Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir: Kullanılan malzemelerin uygunluğu Üretim metoduna uygunluğu Nihai ürünün görünümünün uygunluğu, Gaziantep Yağlı Köfte / Antep Yağlı Köfte ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Yağlı Köftesinde ince bulgur, domates azar azar eklenerek yoğrulur. Domates bulunmadığında bulguru sıcak suyla yumuşatma seçeneği vardır. Malzemenin durumuna göre kıvamı ayarlamak, yerel bulgur köftesi bilgisinin parçasıdır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
