Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep mutfağında kuru yufka veya tırnaklı pide, yerel peynir ve doğranmış sebzelerle yoğrulur. Kıvamını ekmekten alan karışım az yoğrulup elde sıkılır; domates ekmeği hamurlaştırmadan, soğuk ve hemen tüketilmek üzere sunulur.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Omacı/Antep Omacı/Pisik Köftesi nedir?
Sicil kaydı: “Gaziantep Omacı, kuru yufka veya pidenin yerel peynir ve sebzelerle yoğrulmasıyla hazırlanan ekmek köftesidir. Elde sıkılarak soğuk sunulur ve hemen tüketilir.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicil kaydı: “Bekletilirse içerisindeki domates, ekmeği yumuşatarak hamurlaşmasına neden olup tadını kaybeder.”
Sicil kaydı: “Da bu yemek; “oğmaç”, “umaç”, “övelemeç”, “övmeç”, veya “pisik köftesi” şeklinde farklı isimlerle anılmıştır.”
Sicil kaydı: “Gaziantep Omacı/Antep Omacının üretimi, coğrafi sınıra özgü koşullar barındırır.”
Sicil kaydı: “Kuru yufka veya 223 sayıyla tescilli Gaziantep Tırnaklı Pidesi / Antep Tırnaklı Pidesi elle ufalanır. Buna 356 sayıyla tescilli Gaziantep Peyniri / Antep Peyniri / Antep Sıkma Peyniri, domates, biber, soğan ve yağ katılır. Karışım yoğrulup elde sıkılarak soğuk sunulan ekmek köftesine dönüştürülür.”
Sicil kaydı: “Bu sebeple hemen tüketilir.”
Sicil kaydı: “Coğrafi sınırda bu yemek; “oğmaç”, “umaç”, “övelemeç”, “övmeç”, veya “pisik köftesi” şeklinde farklı isimlerle anılmıştır.”
Kuru ekmek ve yerel peynir
Sicil kaydı: “Kuru yufka veya tırnaklı pide ufalanır. Gaziantep Peyniri ve sebzelerle karışır; kıvamın temeli kuru ekmektir.”
Hamurlaştırmadan sıkım
Sicil kaydı: “Domates azar azar eklenir ve karışım çok az yoğrulur. Bekletme ekmeği hamurlaştırabildiği için köfteler soğuk sunulup hemen tüketilir.”
Doku, renk ve tat özellikleri
Sicil kaydı: “Ürün, kıvamını kuru ekmekten alır.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Sicil kaydı: gaziantep Omacı/Antep Omacı için bileşenler
Sicildeki bileşen listesi 4–6 kişilik hazırlık içindir.
Sicil kaydı: malzemeler ve ölçüler
- 400–500 g yufka ekmek ya da ufalanmış kuru Gaziantep Tırnaklı Pidesi /Antep Tırnaklı Pidesi
- 125–175 g salamura/taze Gaziantep Peyniri / Antep Peyniri / Antep Sıkma Peyniri
- 400–500 g kabukları soyulmuş olgun domates
- 2 adet kuru/taze soğan
- 30–40 g maydanoz veya
- 5–6 adet asma yaprağı
- 10 g salça ya da
- 35–40 g kırmızı pul biber
- 2 adet yeşil/kırmızıbiber
- 25–30 g sadeyağı/tereyağı veya 65–70 l zeytinyağı*
- İsteğe göre
- 20 g sarımsak
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre dört-altı kişilik listede PDF görüntüsünde zeytinyağı 65–70 l olarak yazılıdır; yalnız metin çıkarımı hatası değildir. Alternatif sadeyağ/tereyağı 25–30 g olarak verilir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicil kaydı: hazırlama işlemleri
Sicil kaydı: “Sebzeleri temizlenip ince olarak kıyılır. Büyük bir tepsinin içine, rendelenmiş ya da ince kıyılmış salamura veya taze Gaziantep Peyniri/Antep Peyniri/Antep Sıkma Peyniri eklenerek karıştırılır. Yufka ekmekler veya kuru pideler elle ufalanıp bu karışıma eklenir. Küp şeklinde doğranmış domatesler, domatesin ekmeği yumuşatarak hamurlaşmasına fırsat vermeden yavaş yavaş eklenir.”
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Omacı/Antep Omacı geçmişi eskiye dayanır. Üretimi, coğrafi sınıra özgü koşullar barındırır ve üretiminde, aynı coğrafi sınırdan kaynaklanan Gaziantep Peyniri/Antep Peyniri/Antep Sıkma Peyniri kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Gaziantep Omacı/Antep Omacının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle Gaziantep Omacı/Antep Omacının coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Üzerine yağ ilave edilip karışım hamurlaşmayacak şekilde çok az yoğrularak 30–80 gramlık sıkımlar haline getirilerek tabaklara yerleştirilerek tüketilmeye hazır hale getirilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Gaziantep Omacı/Antep Omacı yemeğinin tarihi Cumhuriyetin ilk yıllarına dayanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1085 tescil numaralı Gaziantep Omacı / Antep Omacı / Pisik Köftesi mahreç işareti olarak 18 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Omacı/Antep Omacı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Omacı/Antep Omacı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinatörlüğünde ve Gaziantep’i Geliştirme Vakfı, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği ile Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümünden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla beş kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Gaziantep Omacı/Antep Omacı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Omacı, kuru ekmeğin domates, peynir ve diğer malzemelerle yoğrulmasıyla hazırlanır. Gaziantep’in UNESCO’ya sunduğu 2024 izleme raporunda, bayat ekmeğin değerlendirilmesine örnek olarak anılır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
