Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Antep Sumağı, Gaziantep’te erken hasat edilen meyvelerden üretilen ekşi karakterli bir baharattır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Sumağı nedir?
Antep Sumağı, sakız ağacıgiller familyasına bağlı Rhus coriaria L. bitkisinin meyvelerinin kurutulup öğütülmesiyle elde edilen bir baharattır. Gaziantep’te ağırlıklı olarak kendiliğinden yetişen, ayrıca ticari amaçla da yetiştirilebilen bitkinin meyveleri işlenerek baharat hâline getirilir.
Yemeklere ekşi tat veren ürünün karakteristik lezzeti, meyvelerin erken toplanmasıyla ilişkilidir. Kendiliğinden parlak ve canlı olan rengi nedeniyle üretim sırasında yağ karıştırılmaz.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Meyve ve çekirdek yapısı
Sumak meyvesi yuvarlak ya da hafif basık mercimek biçiminde ve tek tohumludur; kırmızımsı renkte ve ekşi lezzettedir. Meyvenin çekirdeği basık, böbrek şekilli, gri kahverengi ve serttir; çekirdeği saran meyve eti ise koyu kıvamlı, ekşi ve hafif baharatımsı özsu içerir.
Erken hasat ve ekşi karakter
Antep Sumağı bitkisi diğer yörelere göre daha erken toplanır; Gaziantep’te hasat, meyveler hafif kızarmaya başladığında temmuz sonu ile ağustos başında yapılır. Erken toplama ürünü daha ekşi kılar; meyveler dalda kaldıkça ekşilik oranı azalır.
Doğal parlak renk
Antep Sumağı tam renklenmiştir ve rengi kendiliğinden parlak ve canlıdır. Bu renk özelliği nedeniyle üretiminde yağ kullanılmaz.
Tuz ve rutubet sınırları
Hazır Antep Sumağında tuz oranı en çok %6, rutubet oranı ise en çok %13’tür. Kurutulmuş meyveler sofra tuzuyla karıştırılıp öğütülerek baharat olarak kullanıma hazırlanır.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Salkımların dövülmesi ve tanelerin ayrılması
Güneşte kurutulmuş sumak salkımları kürekle veya makine içinde dövülür ve elekten geçirilerek meyveler saplarından ayrılır. Saplarından ayrılan sumak taneleri taş değirmende ya da öğütme makinesinde öğütülür.
Eleme işlemi
Öğütülen sumak eleklerle elenir; meyvenin dış kabuğu elek üstünde kalırken toz hâline gelen sumak elek altında toplanır.
Tuz ekleme ve son kurutma
Sofra tuzu iki yöntemden biriyle eklenebilir: Öğütme sırasında tercihe göre suyla birlikte tuz ilave edilir. Diğer yöntemde toz hâline getirilmiş sumak, mikser içinde sofra tuzu ve suyla karıştırılır. Her iki yöntemde de su eklenmişse sumak yeniden kurutulur; hazır üründe tuz oranı en fazla %6, rutubet oranı en fazla %13 olur.
Hasat ve ilk kurutma nasıl yapılır?
Sumak salkımları, ürünün olum durumuna göre her yıl temmuz sonu ile ağustos başında ağaçtan kesilerek toplanır. Birleşik salkım hâlinde toplanan ürün, taneler ayrılmadan önce bezlere serilir ve güneş altında 5-6 gün kurumaya bırakılır.
Saklama koşulları nelerdir?
Antep Sumağı güneş ışığı almayan, serin ve kuru ortamlarda saklanır. Bu koşullarda muhafaza edilen ürün çok uzun süre bozulmadan kalabilir.
Gaziantep ile bağı nedir?
Antep Sumağının Gaziantep ile ün bağı bulunur. Ürünün coğrafi sınıra has üretim yönteminde, Gaziantep ili sınırlarında yetişen sumak meyveleri kullanılır. Antep Sumağının üretiminin tüm aşamalarının belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaretleme
Antep Sumağı, Mahreç İşareti olarak 8 Temmuz 2021 tarihinde 797 numarayla tescil edilmiştir; koruma 22 Ocak 2019 tarihinden itibaren başlar. Antep Sumağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve denetim ölçütleri
Denetimler, Gaziantep Ticaret Borsasının koordinatörlüğünde; Gaziantep Ticaret Borsası, Şehitkâmil Ziraat Odası ve Şahinbey Ziraat Odasından birer uzmanın katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda bir defa periyodik olarak, ayrıca şikâyet hâlinde ve gerekli görülen durumlarda yapılır. Denetimde bitkinin Gaziantep’te yetişmesi, hasat olumu ve zamanı, kurutma süresi ve şekli, öğütme ve eleme aşamaları, son ürünün renk, görünüş ve tadı, tuz ile gerektiğinde rutubet oranı ve işaret kullanımının uygunluğu kontrol edilir.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Gaziantep Ticaret Borsası, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.