Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te acur, tescilli Antep Firiği, pilavlık bulgur ve kıymalı harçla doldurulur. Dolmalar dik veya yatay dizilerek tencerede pişirilir; son aşamada limon, sumak veya koruk ekşisi katılır, kısa dinlendirme sonrasında suyu süzülerek sunulur.

Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolması nedir?
Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolması, acurun tescilli Antep Firiği, bulgur ve kıymalı harçla doldurulup ekşili tencerede pişirildiği dolmadır. Ekşilik pişirmenin son bölümünde yemeğe katılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tescilli firik ve acur
244 sayı ile tescilli Antep Firiği, pilavlık bulgur ve kıyma kullanılır. Acurun içi oyulur; tadı acı olan acurlar kullanılmaz.
Son aşamada ekşilik
Dolmalar dik veya yatay dizilebilir. Limon, sumak veya koruk ekşisi son aşamada katılır; kısa dinlendirme sonrasında pişirme suyu süzülür.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Reçetenin kapsamı
Sicildeki bileşen listesi 4–6 kişilik reçete içindir.
Üretim ölçeği
Reçete 4–6 kişiliktir.
Malzemeler ve ölçüler
- 30 adet orta ve küçük boy acur
- 1,5 su bardağı Antep Firiği
- 1 su bardağı pilavlık bulgur
- 300–400 g yağlı kıyma
- 1 adet olgun domates
- 1–2 adet orta boy soğan
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 1 yemek kaşığı biber salçası
- 8–10 diş sarımsak
- 1 yemek kaşığı pul biber
- 1 tatlı kaşığı karabiber
- 1 adet limonun suyu veya 1 yemek kaşığı sıvı sumak ekşisi veya 1 fincan koruk ekşisi
- 1 çay bardağı su
Acurların ve firikli iç harcın hazırlanması
Tuz Acurlar yıkanır, uçları kesilir ve oyulur. Çıkarılan içlerin tadına bakılarak acurların acı olup olmadığı kontrol edilir. Acı olan acurlar kullanılmaz. Oyulan acurların iç kısmı isteğe göre karabiber ve tuzdan elde edilen bir karışımla kaplanıp beklemeye bırakılır.
Diğer tarafta biber ve domates salçası, pul biber, kıyma, ince kıyılmış soğan ve sarımsak, kabuğu soyulmuş, rendelenmiş ya da ince kıyılmış domates bir çay bardağı suyla karıştırılır.
Üzerine bulgur, firik, tuz ve karabiber eklenir ve karıştırılır. Hazırlanan iç, acurların içine yarıdan az fazla olacak şekilde doldurulur. Daha önce kesilmiş olan acurların uçları veya kalın dilimlenmiş domates ile acurların ağzı kapatılır. İsteğe göre tencerenin dibine acurların yanmaması için bir sıra asma yaprağı dizilebilir. Doldurulan acurlar tencereye iki şekilde dizilebilir.
Hammadde ve çeşit özellikleri
Birincisi; doldurulan acurların ağızları yukarı gelecek şekilde dizmek; ikincisi ise yatay olarak, acurların baş ve alt kısımları birbirine denk gelecek şekilde sıralı olarak dizmektir. Dizilen dolmaların üzerini bir parmak aşacak şekilde tencereye sıcak su eklenir.
Suyun içine bir tutam tuz eklendikten sonra dolmaların üstü yörede yaygın olarak kullanılan dolma taşı ile ya da ısıya dayanıklı ve ağır bir tabakla kapatıldıktan sonra tencerenin kapağı kapatılır.
Dolmalar önce yüksek ateşte, daha sonra hafif ateşte toplam bir saat kaynatılarak pişirilir. Ocağı kapatmaya yakın 1 limon suyu ya da bir yemek kaşığı sıvı sumak ekşisi veya bir fincan koruk ekşisi eklenir. Çatalın ucuyla acurların yumuşaklığı kontrol edilir. Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolması pişirilirken acurların dağılmaması için sık sık kontrol edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolmasının üretiminde, 244 sayı ile tescilli Antep Firiği kullanılır. Geçmişi eskiye dayanan ve coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunan Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolmasının Gaziantep ili ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolmasının tüm üretim aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
5 dakika dinlendirildikten sonra suyu süzülerek servis edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
708 tescil numaralı Gaziantep / Antep Firikli Acur Dolması mahreç işareti olarak 26 Mart 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep/Antep Firikli Acur Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, gerektiğinde ilgili alanda uzman kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetim mercii
Gaziantep’i Geliştirme Vakfı koordinasyonunda vakıf, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Büyükşehir Belediyesi, Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği ve Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümünden birer uzmanla beş kişilik mercii görev yapar. Yılda bir kez, ihtiyaç veya şikâyet hâlinde ayrıca denetim yapılır.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Firikli Acur Dolmasında oyulan acurlar firikli içle doldurulur ve tencerede pişirilir. Dolgunun şişmesine yer bırakılması ve acurların dağılmadan pişirilmesi gözetilir. Firik ile sebzenin birleşimi yerel dolma kültürünü yansıtır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
