Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te badem çağlası, koyun veya kuzu eti ve nohutla pişirilir. Yoğurtlu hazırlık aspirli, salçalı hazırlık naneli yağla tamamlanır; ilkbaharda taze çağla, diğer mevsimlerde kurutulmuş veya dondurulmuş çağla kullanılarak genellikle pilavla sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep/Antep Çağla Aşı nedir?
Gaziantep / Antep Çağla Aşı; temel bileşen olarak badem çağlası (Prunus amygdalus Batsch), koyun / kuzu eti ve nohut kullanılan ve yoğurtlu ve salçalı olmak üzere iki farklı çeşidi bulunan yemektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yoğurtlu ve salçalı çeşitler
Badem çağlası, koyun veya kuzu eti ve nohut ortak girdilerdir. Yoğurtlu çeşitte süzme yoğurt, yumurta ve un veya sütle terbiye hazırlanır. Salçalı çeşitte bu terbiye kullanılmaz.
Mevsim ve son yağ
Çağla ilkbaharda taze, diğer mevsimlerde dondurulmuş veya kurutulmuş kullanılır. Yoğurtlu çeşidin son yağı karabiber ve aspir, salçalı çeşidinki karabiber ve naneyle hazırlanır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yoğurtlu çeşidin dört–beş kişilik bileşenleri
Bu liste yoğurtlu çeşit için 4–5 kişiliktir.
- 800–1000 g badem çağlası (taze, dondurulmuş veya kurutulmuş)
- 400–500 g kuşbaşı koyun veya kuzu eti
- 1 su bardağı haşlanmış nohut
- 3–4 yemek kaşığı tereyağı, zeytinyağı veya sadeyağ
- Tuz
- Karabiber
- 500–600 g süzme yoğurt
- 1 yumurta
- 1 yemek kaşığı buğday unu veya 1 su bardağı süt
- 1 yemek kaşığı aspir
- İsteğe bağlı 3 dal taze sarımsak ve 1 küçük kuru soğan
Yoğurtlu çeşidin hazırlanması
Çağlalar boyuna ikiye bölünür, çekirdekleri çıkarılır; bir taşım kaynatılıp süzülür. Et ayrı tencerede 2 yemek kaşığı yağla mühürlenir; istenirse soğan eklenir. Nohut, tuz ve 5–6 bardak suyla 40–45 dakika pişirilir. Çağlalar ve istenirse taze sarımsak katılır.
Yoğurtlu terbiye ve aspirli yağ
Yoğurt, yumurta ve un veya süt karıştırılır; yemek suyundan azar azar katılarak ılıştırılır. Terbiye yavaşça yemeğe eklenir. Bir taşım kaynatılıp ocaktan alınır; karabiber ve aspirle kızdırılan yağ üzerine gezdirilir.
Salçalı çeşidin dört–beş kişilik bileşenleri
Bu liste salçalı çeşit için 4–5 kişiliktir.
- 1 yemek kaşığı domates ve biber salçası karışımı
- 1 orta boy kuru soğan
- 1 yemek kaşığı nane
- İsteğe bağlı 2 diş sarımsak
Salçalı çeşidin hazırlanması
Çağlalar ikiye bölünüp çekirdekleri çıkarılır; bir taşım kaynatılır ve süzülür. Et 2 yemek kaşığı yağla mühürlenir; soğan ve isteğe bağlı sarımsakla kavrulur. Nohut, salça, tuz ve 5–6 bardak su eklenip 40–45 dakika pişirilir. Çağlalar eklenerek pişirmeye devam edilir. Karabiber ve naneyle kızdırılan yağ gezdirilir; genellikle pilavla sıcak sunulur.
Yoğurtlu çeşitte isteğe bağlı girdiler
Ayrı bir tencerede 2 yemek kaşığı yağ ile et mühürlenir ve isteğe bağlı olarak kuru soğan ilave edilebilir. İsteğe bağlı olarak taze sarımsak ilave edilebilir.
Terbiyenin ılıştırılması
Karışıma, pişmekte olan yemeğin suyundan azar azar ilave edilir, yoğurdun kesilmemesi sağlanarak yemeğin terbiyesi elde edilir.
Salçalı çeşitte ön kavurma
Ayrı bir tencerede 2 yemek kaşığı yağ ile et mühürlenir, üzerine ince kıyılan soğan ile isteğe bağlı olarak sarımsak eklenip kavrulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Yöresel üretim bilgisi, bileşen seçimi ve mutfak geleneği ürünün Gaziantep ili ile ün bağını oluşturur. Sicil, bütün üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınırda gerçekleştirilmesini zorunlu tutar.
Gaziantep / Antep Çağla Aşının geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kızdırılan yağ Gaziantep / Antep Çağla Aşının üzerine gezdirilerek döküldükten sonra yemeğin servisi, sıcak olarak ve genellikle pilav ile birlikte yapılır.
Gaziantep / Antep Çağla Aşı, genellikle pilav ile birlikte sıcak olarak servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Gaziantep ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1007 tescil numaralı Gaziantep / Antep Çağla Aşı mahreç işareti olarak 24 Ocak 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep / Antep Çağla Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep / Antep Çağla Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinatörlüğünde, Gaziantep’i Geliştirme Vakfı, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği ile Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla toplam 5 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler yılda en az bir kere yapılır. Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetim sonucunda hazırlanan denetim tutanakları, Gaziantep’i Geliştirme Vakfı tarafından raporlanarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, aşağıdaki kriterlere bağlı olarak denetim faaliyetlerini gerçekleştirir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metodunun uygunluğu. Gaziantep / Antep Çağla Aşı ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Çağla Aşında çağla önceden haşlanır ve etle nohudun bulunduğu yemeğe eklenir. Yoğurtlu terbiye kesilmeden karıştırılır. Çağlanın etli yemekte kullanılması, Gaziantep’in meyveli yemek kültürünü gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
