Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü, leblebi ve susam taneli, kısmen sert ve kırılgan bir helvadır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Leblebili Kıtır Helva nedir?
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva; susam, leblebi, beyaz şeker, su, çöven ekstraktı ve asitlik düzenleyici limon tuzuyla üretilen, Gaziantep iline özgü bir helvadır. Ürün, kendine has leblebi ve susam taneleri içeren kısmen sert ve kırılgan yapısıyla tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Doku, görünüm ve taneli yapı
Helva, kısmen sert ve kırılgan bir yapıdadır. Beyaz-krem renk ve tonlarına sahip ürünün içinde kendine has leblebi ve susam taneleri bulunur.
Tat ve koku profili
Tat ve koku profilinde leblebi, susam ve şeker öne çıkar. Ürün yabancı tat ve koku içermez; üretiminde aroma verici veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri kullanılmaz.
Çöven ekstraktının rolü
Çöven ekstraktı, çöven kökünün (Radix saponariae Albae sive L.) küçük parçalara ayrılıp suyla kaynatılmasıyla elde edilir. Helvada kullanılan çöven ekstraktı beyaz-krem rengin oluşmasına katkı sağlar; kıvamı yumuşatır ve daha pürüzsüz bir yapı kazanmasına yardımcı olur.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Bileşenlerin hazırlanması
Üretimde 15-20 kg susam, 10-15 kg beyaz şeker, 10 kg leblebi, 1,5-2,5 litre su, 50-100 g çöven ekstraktı ve 15-20 g limon tuzu (sitrik asit) kullanılır. Bileşen miktarları, üretilecek helva miktarına göre orantılı biçimde azaltılıp çoğaltılabilir.
Şeker şurubunun hazırlanması
Üretime susam kullanılmadan sade helva hazırlanarak başlanır; bunun için kaba veya kazana sırasıyla beyaz şeker ve su konur, ardından çöven ekstraktı eklenir. Karışıma kıvamlı ve ağdalı yapı kazandırmak için sıcaklık uygulamasıyla iyi bir karıştırma yapılır; karışım ortalama 120 °C’ye kadar kaynatılır, karıştırıcı veya mikserle yaklaşık 30 dakika çırpılır ve bu aşamada limon tuzu ilave edilir. İstenen kıvamdaki şeker şurubunun elde edilmesi, karışımın homojen ve kıvamlı hâle gelmesi ile çöven ekstraktı sayesinde beyazlaşması ustalık becerisi gerektirir.
Yoğurma ve tanelerin katılması
Sıcak helva karışımı başka bir kazana aktarılır, yaklaşık yarım saat dinlendirilir ve helva kitlesi yaklaşık 10 dakika yoğurulur. Yoğrulan helvaya kavrulmuş susam ve leblebi eklenir; karışımın tanelerle iyice bütünleşmesi için yaklaşık 20 dakika daha yoğurma yapılır.
Şekillendirme ve dinlendirme
Hazırlanan helva gıda ile temasa uygun kalıp, kafes veya benzeri araçlara alınır; elle veya makine yardımıyla şekillendirilip yassı hâle gelecek biçimde düzleştirilir. Helva istenen boyutlarda kesilip dilimlenir ve gıda ile temasa uygun tezgâh ya da kaplarda yaklaşık 10 dakika dinlendirilir.
Piyasaya nasıl arz edilir?
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva, asgari teknik ve hijyenik şartlar sağlanarak dökme olarak veya gıda ile temasa uygun ambalajlarda piyasaya arz edilir. Ambalajlı ürünlerde ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri yer alır.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva serin, kokulardan ari, rutubetsiz ve doğrudan güneş ışığı almayan ortamlarda muhafaza edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva, Gaziantep’te uzun yıllardır üretilen, il ile özdeşleşen ve bölgesinde bilinen bir üründür; bu nitelikler ürünün Gaziantep iliyle ün bağını oluşturur. Üretimin her aşaması ustalık becerisi gerektirir ve tüm üretim aşamaları Gaziantep ili sınırları içinde gerçekleştirilir.
Yöresel üretim kültürü
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva, Gaziantep’in yemek kültüründe önemli bir yere sahiptir ve ilin kültürel birikimiyle günümüze ulaşmıştır. Ürünün üretiminde yer alan aşamalar, uzun yıllara dayanan yerel üretim kültürü içinde ustalık becerisiyle sürdürülür.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva, 1826 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 4 Mart 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 20 Mart 2025 tarihinden itibaren korunur.
İşaretin kullanımı
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. İbarenin ve amblemin ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda bunlar işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Gaziantep Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinin katılımıyla en az üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ek denetim gerçekleştirilebilir ve denetim raporları her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetimde bileşen listesinin, üretim aşamalarının, muhafaza, ambalajlama ve piyasaya arz koşullarının; ayrıca ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu incelenir. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, coğrafi işaret haklarının korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.