Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te çövenle ağartılan şekerli karışım, kavrulmuş susam ve leblebiyle yoğrulur. Beyaz-krem tonlarındaki kırılgan helva düzleştirilip kesilir; atıştırmalık, çay-kahve ikramı veya hediyelik olarak sunulur.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Leblebili Kıtır Helva nedir?
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva; Gaziantep ilinin yemek kültüründe önemli bir yere sahiptir. Gaziantep Leblebili Kıtır Helva; susam, leblebi, beyaz şeker, su, çöven ekstraktı ve asitlik düzenleyici limon tuzu kullanılarak üretilen Gaziantep iline özgü bir helvadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bütün susam, leblebi ve kırılgan yapı
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva; kısmen sert ve kırılgan yapıda, kendine has leblebi ve susam taneleri bulunan, beyaz-krem renk ve tonlarında renge sahip bir helvadır.
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva; leblebi, susam ile şeker tadı ve kokusuna sahip olup yabancı tat ve koku içermez.
Gaziantep ilinin yemek kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Yöresel helvacılık ustalığı
Gaziantep ilinde uzun yıllardır üretilen Gaziantep Leblebili Kıtır Helva, Gaziantep ili ile özdeşleşen, uzun yıllardır bölgesinde bilinen ve Gaziantep ilinin kültürel birikimi ile günümüze ulaşan, üretiminin her aşamasında ustalık becerisi gerektiren bir üründür.
Bakır kazanlarda kontrollü kaynatma
Çöven ekstraktı, helvanın kıvamını yumuşatır ve daha pürüzsüz bir yapı kazanmasına yardımcı olur.
Çöven ekstraktı ve renk
Çöven ekstraktı, kökün küçük parçalara ayrılıp suyla kaynatılmasıyla elde edilir. Ürünün beyaz-krem renginin oluşmasını sağlar; kıvamın yumuşayıp daha pürüzsüz olmasına yardımcı olur.
Bileşim sınırları
Üretimde aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri kullanılmaz.
Nasıl hazırlanır?
Malzemeler ve ölçüler
- 15–20 kg susam
- 10–15 kg beyaz şeker
- 10 kg leblebi
- 1,5–2,5 litre su
- 50–100 g çöven ekstraktı
- 15–20 g limon tuzu (sitrik asit)
Reçete miktarlarının üretim ölçeğine uyarlanması
Üretimi yapılacak helva miktarına göre bileşen miktarları orantısal olarak azaltılıp çoğaltılabilir.
Şurubun pişirilmesi ve çırpılması
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva üretiminde; öncelikle susam kullanılmaksızın sade helva yapılır. Sade helva yapmak için, yeteri kadar büyüklükte bir kabın/kazanın içerisine sırasıyla beyaz şeker ve su konulur. Ardından çöven ekstraktı konulur. Bu karışıma; kıvamlı ve ağdalı bir yapı verebilmek için sıcaklık muamelesi ile birlikte iyi bir karıştırma işlemi uygulanır. Bu işlem doğrudan helvanın kalitesini etkilediğinden ustalık becerisi önemli bir rol oynar.
Kaynatma sırasında kaynama sıcaklığı da önemlidir Kazan içerisindeki karışım ortalama 120 ˚C’ye kadar kaynatılır. Karıştırıcı / mikser ile yaklaşık 30 dakika kadar çırpılır. İstenilen kıvamlı şeker şurubu bu sıcaklıkta elde edilir. Bu karışımın homojen ve kıvamlı bir hal alması ve aynı zamanda çöven ekstraktı sayesinde beyazlaşması üretilen helvanın ürün kalitesini doğrudan etkiler. Bu aşamada ustalık becerisi önemli bir rol oynar.
Ayrıca bu işlem aşamasında helva üretiminde önemli bileşenlerden biri olan limon tuzu ilavesi yapılır. Elde edilen sıcak haldeki bu karışım başka bir kazana aktarılır. Burada yaklaşık yarım saat dinlendirilir. Helva kitlesi ustalık becerisine bağlı olarak 10 dakika kadar yoğurulur. Diğer taraftan yoğrulan helvanın üzerine/içerisine kavrulmuş susam ve leblebi konulur.
Hazırlanan karışım yaklaşık 20 dakika kadar iyice susam ve leblebi ile karışması için yoğurulur.
Şekillendirme ve dinlendirme
Hazırlanan helva, gıda ile temasa uygun kalıplara/kafeslere vb. konulur. Elle ve/veya makine yardımıyla şekillendirilir ve yassı bir hale gelecek şekilde düzleştirilir. İstenilen boyutlarda kesilir ve dilimlenir. Ardından gıda ile temasa uygun bir tezgâh üzerinde veya kaplarda yaklaşık 10 dakika dinlendirilir.
Ambalajlama ve piyasaya arz
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva; asgari teknik ve hijyenik şartlar sağlanarak dökme olarak ya da gıda ile temasa uygun ambalajlarda, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva; serin, kokulardan ari, rutubetsiz ve doğrudan güneş ışığı almayan ortamlarda muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Leblebili Kıtır Helva, Gaziantep’in mutfak kültürü ve helvacılık ustalığıyla ilişkilidir. Yöreyle ün bağı bulunan ürünün bütün üretim aşamaları Gaziantep ilinde gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Atıştırmalık olarak, misafir ağırlarken ve çay-kahve yanında sunulur. Hediyelik olarak verilir; festival, bayram ve benzeri özel günlerde de tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1826 tescil numaralı Gaziantep Leblebili Kıtır Helva mahreç işareti olarak 4 Mart 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Leblebili Kıtır Helva ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Leblebili Kıtır Helva ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Gaziantep Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: – Gaziantep Leblebili Kıtır Helva üretiminde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Gaziantep Leblebili Kıtır Helva üretim metodu aşamalarının uygunluğu, – Gaziantep Leblebili Kıtır Helvanın muhafaza koşulları, ambalajlanması ve piyasaya arzının uygunluğu, – Gaziantep Leblebili Kıtır Helva ibaresi ve mahreç işareti amblemi kullanım biçiminin uygunluğu.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Leblebili Kıtır Helvada çövenli şeker ağdasına kavrulmuş susam ve leblebi katılır. Kıvamın izlenmesi ve karışımın biçimlendirilmesi ustalık gerektirir. Gaziantep’in kuruyemişleri şekerlemelerde değerlendiren üretim kültüründendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
