Bolu
Coğrafi işaretli ürünler

Bolu

Bolu, Batı Karadeniz’de yer alan bir ildir. İlde Bolu ve Köroğlu dağları, ormanlık yaylalar, ovalar ve göller bulunur.

AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAmasyaAnkaraAntalyaArtvinAydınBalıkesirBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkâriHatayIspartaMersinİstanbulİzmirKarsKastamonuKayseriKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaKahramanmaraşMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliŞanlıurfaUşakVanYozgatZonguldakAksarayBayburtKaramanKırıkkaleBatmanŞırnakBartınArdahanIğdırYalovaKarabükKilisOsmaniyeDüzce

Bolu hakkında

Bolu’nun dağlık arazisi, güneybatıdan kuzeydoğuya uzanan dağ sıraları ile bunların arasındaki ovalardan oluşur. Bolu ve Abant dağlarına, güneyde volkanik Köroğlu Dağları eşlik eder. Bolu ve Gerede ovaları ilin başlıca düzlükleridir; Yeniçağa, Mudurnu ve Himmetoğlu ovaları da bu yapının parçalarıdır. Büyüksu, Mengen Çayı, Aladağ Çayı ve Mudurnu Çayı başlıca akarsular arasındadır. Abant, Yeniçağa, Çubuk, Sünnet ve Yedigöller ise farklı çanaklarda gelişmiş göl alanlarını oluşturur. [1]

Bolu’da Karadeniz ikliminin etkileri görülürken güneybatı kesimlerinde Marmara ve İç Anadolu iklimleriyle geçiş özellikleri ortaya çıkar. İlin bitki örtüsünde ormanlar belirgindir; Karadere, Seben ve Aladağ orman alanları bunlar arasında yer alır. Kayın, gürgen, meşe, ıhlamur ve dişbudak gibi geniş yapraklı ağaçlara göknar ve sarıçam eşlik eder. Kızılağaç, karaağaç ve kavak da ilde görülen ağaç türleri arasındadır. Ormanlar, Bolu’nun doğal peyzajının temel bileşenlerinden biridir. [2]

Bolu’nun zanaat ve mutfak kültürü ilçeler arasında farklı örneklerle yaşar. Gerede’de dericilik, geçmişte usta ve çırak ilişkisiyle aktarılan, zamanla makineleşen bir üretim alanıdır; bakırcılık da çarşı kültürünün parçaları arasındadır. Mengen ise yetiştirdiği aşçılar ve aşçılık festivaliyle tanınır. Mudurnu’nun tarihî Arasta’sında geleneksel zanaatlar yer alır; cuma günleri yapılan esnaf duası ile ustalığa geçişi simgeleyen şed kuşatma geleneği, ahilik kültürünün kentteki devamını gösterir. [3] [4] [5]

Bolu’nun coğrafi işaretli ürünleri

Bolu’da tarımsal ürünler ile yerel mutfak arasında somut bağlar bulunur. Yörede yetişen kara kabak, kabaklı gözlemenin iç harcında kullanılır; Göynük’te yetiştirilen Çalıbasan buğdayı ise çimlendirilerek uğut tatlısına dönüştürülür. Bu örneklerde yerel hammadde, farklı hazırlama ve pişirme yöntemleriyle işlenir.

Bolu’nun coğrafi işaret envanterinde tatlılar ve hamur işleri, yetiştirilen ürünler, yöresel yemekler, işlenmiş ürünler, diğer ürünler ve el sanatları ve dokumalar olmak üzere 27 ürün yer alır. Bu çeşitlilik, ilin coğrafi işaret varlığının tek bir üretim alanıyla sınırlı olmadığını gösterir.

İlin ürün varlığında tatlılar ve hamur işleri grubunda 9 kayıt, yetiştirilen ürünler grubunda 8 kayıt, yöresel yemekler grubunda 4 kayıt, işlenmiş ürünler grubunda 4 kayıt, diğer ürünler grubunda 1 kayıt ve el sanatları ve dokumalar grubunda 1 kayıt bulunur. Tatlılar ve hamur işleri grubunda Gerede Şakşak Helvası, Göynük Dik Börek/Göynük Oklava Tatlısı ve Göynük Kabaklı Yufka Tatlısı yer alır. Yetiştirilen ürünler grubunda Göynük Bombay Fasulye, Bolu Bal Kabağı ve Bolu Sarı Patatesi yer alır. Yöresel yemekler grubunda Bolu Kızılcık Tarhanası, Mengen Kaldırık Dolması ve Mengen Kedibatmaz yer alır. İşlenmiş ürünler grubunda Bolu Manda Kaymağı, Mengen Peyniri ve Gerede Keşi yer alır. Diğer ürünler grubunda Bolu Kanlıca Mantarı yer alır. El sanatları ve dokumalar grubunda Göynük Tokalı Örtme yer alır.

Tescil dizisi Göynük Tokalı Örtme ile 2017 yılında başlar; en güncel kayıt Bolu Bal Kabağı için 2025 yılında yapılmıştır. Envanterde Mahreç İşareti ve Menşe Adı türündeki kayıtlar yer alır; her ürünün kapsamı ve yöreyle ilişkisi kendi sayfasındaki sicil bilgileri üzerinden ayrıntılı olarak izlenebilir.