Coğrafi işaretli ürün · Bolu
Bolu Patatesli Ekmeği, haşlanmış patates ve ekşi mayayla hazırlanan, taş zeminli fırında pişirilen bir ekmektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolu Patatesli Ekmeği nedir?
Bolu Patatesli Ekmeği, ekmeklik buğday unu veya tam buğday unu ile Bolu’da yetiştirilen haşlanmış patatesten yapılır. Ekşi mayayla mayalanır; gerektiğinde az miktarda yaş maya da kullanılır. Taş zeminli fırında pişirilir ve genellikle 1,25–2 kg ağırlığında üretilir.
Ayırt edici özellikleri
Haşlanmış Bolu patatesi
Hamurdaki patates mayalanma süresini kısaltır ve bayatlamayı geciktirir. Hamur, diğer ekmek hamurlarına göre daha yumuşaktır.
Ekşi maya
Önceki üretimden ayrılan hamur veya ustaların hazırladığı ekşi maya kullanılır. Az miktarda yaş maya ilavesi isteğe bağlıdır.
Taş zeminli fırın
Ekmek taş zeminli fırında pişirilir. Kabuk oluştuktan sonra fırın sıcaklığı düşürülür.
Bolu Patatesli Ekmeği nasıl üretilir?
Üretimde kullanılan bileşenler
Ekmeklik buğday unu veya tam buğday unu, su, haşlanmış Bolu patatesi, ekşi maya ve tuz kullanılır. Az miktarda yaş maya ilave edilebilir. Son ürünün kuru maddesinde tuz oranı en fazla %1,5’tir.
Patatesin ve hamurun hazırlanması
Patatesler haşlanıp soğutulur; soyularak ezilir veya rendelenir. Ekşi maya ve kullanılacaksa yaş maya ılık suda eritilir. Un, tuz, patates ve maya suyla birlikte 20–25 dakika, ele yapışmayan kıvama kadar yoğrulur. Çok sıcak su ekmeği sertleştirebilir.
Hamurun mayalanması
Hamurun üstüne un serpilip kalın bir bez örtülür. Kurumayı ve beze yapışmayı önlemek için isteğe bağlı ayçiçek yağı sürülebilir. Oda sıcaklığında dinlendirilir. Süre hamur miktarı, maya ve ortam sıcaklığına bağlıdır; yazın bir saate kadar düşebilir, kışın uzar. Yaş maya miktarı ve ortam sıcaklığı arttıkça mayalanma süresi kısalır.
Şekil verme
Mayalanan hamur unlu tezgâhta eşit bezelere bölünür. El ve un yardımıyla oval şekil verilir; üstüne parmak uçlarıyla bastırılır. Kalıp veya tava kullanılmaz. Üstüne isteğe bağlı su püskürtülebilir, yoğurt ya da un-su bulamacı sürülebilir; çörek otu veya haşhaş eklenebilir.
Taş fırında pişirme
Fırının taş tabanı ısıtılıp bezle temizlenir. Ekmekler 220–250 °C sıcaklıkta pişirilmeye başlanır; kabuk oluşunca sıcaklık 180–200 °C’ye indirilir. Pişirme 50–60 dakika sürer.
İç kısmın yeterince pişmemesi veya hamurda fazla su bulunması, kabuk altında basık ve yapışkan bir doku oluşturabilir. Ustalar ekmeğin altına vurulduğunda çıkan tok sesi pişme kontrolünde kullanır.
Soğutma ve ambalajlama
Pişen ekmek yaklaşık bir saat üzeri örtülü dinlendirilir. Ambalajlanacaksa tamamen soğuması beklenir ve gıdayla temasa uygun ambalaj kullanılır.
Dondurulacak ekmek vakum ambalajla paketlenir.
Muhafaza koşulları
Ekmek sıcaklık ve rutubetten korunur. Sicilde oda sıcaklığında (18–24 °C) en fazla 15 gün, buzdolabında en fazla 25 gün raf ömrü verilir. Dondurularak −18 °C’de yaklaşık altı ay saklanabilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Bolu Patatesli Ekmeği’nde Bolu’da yetiştirilen patates kullanılır. Hazırlama ve pişirme bilgisi kuşaklar arasında aktarılır; üretim aşamaları sicilde tanımlanan coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Dondurulan ekmeğin tüketimi
Bütün veya dilimlenmiş halde dondurulan ekmek, tercihen tereyağıyla kızartılarak tüketilir.
Ekşi mayanın aktarılması
Sicilde, gelin annesinin kendi annesinden aldığı ve yıllarca beslediği ekşi mayayı gelinin geleneksel kıyafetindeki kuşağa yerleştirmesi anlatılır. Ekmek üretimi ve maya, bu gelenekle kuşaklar arasında aktarılır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
544 tescil numaralı Bolu Patatesli Ekmeği mahreç işareti olarak 22 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Bolu Patatesli Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığı durumlarda Bolu Patatesli Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Bolu Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Bolu Ticaret ve Sanayi Odası, Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Bolu İl Sağlık Müdürlüğü ve Bolu Belediyesinden birer üyenin katılımı ile en az 3 kişiden oluşacak denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler yılda en az 1 kez yapılır ve 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl Bolu Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim mercii, Bolu Patatesli Ekmeği coğrafi işaretinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımı, bileşen listesine uygunluk ve “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun olarak üretim yapılıp yapılmadığını kontrol eder. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.