Coğrafi işaretli ürün · Bolu
Bolu Kanlıca Mantarı, göknar ormanlarında doğal olarak yetişen, turuncu şapkalı Lactarius salmonicolor türü mantardır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolu Kanlıca Mantarı nedir?
Bolu Kanlıca Mantarı, Russulaceae familyasının Lactarius salmonicolor türüne ait bir mantardır. Bolu’da elicek, ebişek ve melki adlarıyla da anılır. Göknarların bulunduğu, iğne yapraklarla örtülü kalkerli topraklarda yağışlardan sonra yetişir.
Ayırt edici özellikleri
Turuncu şapka
Şapka 3–11 cm genişliğindedir. Ortası çukurlaşır, yaşlandıkça huni biçimini alır; yüzeyinde açık ve koyu turuncu halkalar bulunur.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellikler | Değer |
|---|---|
| Nem (%) | 89-93 |
| Kül (%) | 5-5,5 |
| Protein (%) | 9-13 |
| Lipit (%) | 0,5-0,8 |
Renk değiştiren süt
Kesit yüzeyinden turuncu, süt görünümünde sıvı çıkar. Zedelenen doku zamanla kırmızımsı ve ardından yeşil tonlara döner.
Göknarlarla doğal yetişme
Sicil kapsamında kültür üretimi yapılmaz; mantar Bolu’nun göknar bulunan ormanlık alanlarından toplanır.
Yetişme ve toplama
Yağış ve sıcaklık
Toplama dönemi ağustos sonu, eylül ve ekimdir. Sicil yetişme koşullarını ortalama 11–12 °C sıcaklık, aylık 35–45 mm yağış ve %60–70 hava nemiyle ilişkilendirir. Doğrudan güneş almayan kuytu ormanlık alanlarda yetişir.
Sicilde tanımlanan olgunluk
Şapka 3–11 cm, sap 3–6,5 cm uzunluk ve 0,8–1,5 cm kalınlıktadır. Şapka kenarında 0,1–0,5 cm parlak sarı bölge bulunur; etli kısım 1 cm’den ince ve kırılgandır.
Sicilde, toplandıktan sonra dokunun 8–10 dakikada kırmızımsı kahverengiye, 35–40 dakikada mat yeşile dönmesi anlatılır. Lameller mat sarı ile koyu turuncu arasındadır; kolay kırılır ve aralarında ince lamelcikler bulunur.
Toplama ve taşıma
Mantarlar kesilerek veya dikkatlice kazılarak toplanır. Ezilmeyi önlemek için örme sepet veya kutulara yerleştirilir; sap kısmı toplandıktan sonra temizlenir.
Muhafaza yöntemleri
Dondurarak muhafaza
Sicilde serbest suyu uzaklaştırılıp hızla soğutulan mantarın uygun kaplarda dondurulmasıyla yaklaşık bir yıl; yağda kızartıldıktan sonra dondurulmasıyla 3–4 ay saklama süresi verilir.
Konserve ve kurutma
Sicilde lastik contalı kavanozlarda konserve için bir yıl muhafaza süresi belirtilir.
Kurutmada mantarlar temizlenip 2–5 mm dilimlenir. Sıcaklık 50 °C’nin altında tutulur; alttan üste ılık hava akımı uygulanabilir. Kuruyan mantar hava sızdırmaz kapta, serin ortamda 3–4 ay saklanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Göknar ağaçlarının bulunduğu yerlerde, iğne yapraklarla örtülü kalkerli topraklarda sonbaharda yağmurların ardından yetişir. Yağış ve nem miktarının yoğunlaşmaya başladığı ağustos ayı sonları ile eylül ve ekim aylarında toplanır. Bolu Kanlıca Mantarı ortalama sıcaklığın 11–12 °C ye düşmesi ve yağış miktarının 35–45 mm’ye (aylık ortalama) yükselmesi sonucu yetişir.
Hava neminin % 60–70’i bulduğu anda veya bu özelliği taşıyan kuytu, direkt güneş ışığı almayan, loş veya karanlık yerlerde, iklim koşulları fazla değişim göstermeyen ormanlık alanlarda yetişir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
683 tescil numaralı Bolu Kanlıca Mantarı mahreç işareti olarak 23 Şubat 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Bolu Kanlıca Mantarı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bolu Kanlıca Mantarı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii, Bolu Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde; Bolu Ticaret ve Sanayi Odası, Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Gıda Mühendisliği Bölümü ve Bolu Orman Bölge Müdürlüğü Odun Dışı Ürün ve Hizmetler Şube Müdürlüğünden konuda uzman birer üye olmak üzere toplam 4 kişiden oluşur.
Denetimler yılda bir kez düzenli olarak, ihtiyaç ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır. Mantarın doğal ortamından ürün özelliklerine ve ilgili toplama esaslarına uygun şekilde toplanması ile kurutma, kızartma, dondurma ve konserve yöntemlerinin uygunluğu kontrol edilir.
Bolu Kanlıca Mantarı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımı denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından, özel kuruluşlardan veya uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.