Rize
Coğrafi işaretli ürünler

Rize

Rize, Doğu Karadeniz kıyısında, dar kıyı düzlüklerinden Kaçkar Dağları’na yükselen dik yamaçlı vadiler ve yüksek dağ alanlarında yer alır.

18 tescilli ürün · 18 ürün ayrıntısı yayında

Rize hakkında

Kaçkar Dağları, Fırtına Vadisi ve yüksek kesimlerin buzul gölleri doğal çevrenin belirgin unsurlarıdır. Kıyıda akarsuların taşıdığı alüvyonlarla oluşan dar düzlükler bulunur. Denizden iç kesimlere yükselen arazi, derin vadiler ve yaylalarla çeşitlenir. Kıyıda nemli, yıl boyunca yağışlı Karadeniz iklimi görülür; yüksek kesimlerde yükseltiye bağlı farklı koşullar gelişir. [1] [2]

Çay yetiştirme ve işleme, tarım ile sanayiyi bağlayan önemli geçim alanıdır. Kokulu üzüm, meyve işleme ve pepeçura geleneğiyle ilişkilidir. Anzer Vadisi’nin yüksek dağlarla çevrili konumu ve alpin florası, çevresinden farklı bir arıcılık alanı oluşturur. Ayder çevresindeki arıcılık ve yayla hayvancılığı, yüksek kesimlerin diğer üretim alanlarıdır. [1] [2] [4] [5] [6] [7] [13]

Roma-Bizans, Trabzon devletinin yönetimi ve Osmanlı dönemleri bölgenin tarihî katmanlarıdır. Rize 1924 yılında vilayet statüsü kazanmıştır. Kıyı yolu, liman çevresi ve vadilerden iç bölgelere uzanan geçişler, ulaşım ve ticaret konumunu açıklar. Kalenin, kemer köprülerin ve tarihî evlerin yer aldığı yapı çevresi daha eski yerleşim geçmişini görünür kılar. [3]

Feretiko, kendir ipliği ve el tezgâhına dayanan dokuma geleneğidir. Hemşin ve Cimil çorapları, örme tekniği ve motif bilgisiyle tanımlanır. Pileki taşı, taşın çıkarılıp biçimlendirilmesi ile ekmek pişirme kültürünü bağlar. Muhlama ve pepeçura farklı mutfak ustalıklarıdır. Kıyı yerleşimleri ile yaylalar arasındaki hareketlilik kültürel çevreyi çeşitlendirir. [3] [8] [9] [10] [11] [12] [13]

Rize’nin coğrafi işaretli ürünleri

Rize’nin coğrafi işaretli ürünlerinde yerel dokumacılıkla yemek ustalığı birlikte yer alır. Feretiko adıyla da bilinen Rize Bezi, yöredeki bitkisel üretim çevresi ve dokuma bilgisiyle ilişkilidir. Lif hazırlama ve tezgâh ustalığı, ürünün Rize kimliğinin parçalarıdır.

Çayeli Kuru Fasulye Yemeği ise ilçede aktarılan hazırlama bilgisinin tanınmış örneğidir. Ustaların uygulama birikimi, yemeğin Çayeli adıyla özdeşleşmesini sağlar. Dokumacılık ve yemek ustalığı, Rize’nin ürünlerinde farklı meslek geleneklerinin ve yerel adların korunduğu alanları oluşturur.