Coğrafi işaretli ürün · Rize
Rize’de yerel karalahana yaprakları, dana veya kuzu eti ve pirinçli harçla silindir biçiminde sarılır. Kıyma veya kuşbaşı et seçilebilen sarmalar tencerede pişirilip dinlendirilir; yanında yoğurtla sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Rize Etli Kara Lahana Sarması nedir?
Rize Etli Kara Lahana Sarması, karalahana yapraklarına dana veya kuzu etli pirinç harcı sarılarak hazırlanan, silindir biçimindeki Rize yemeğidir.
Rize Etli Karalahana Sarmasının sicildeki tanımında iç harç; pirinç, kuru soğan, domates ve biber salçaları, ayçiçek yağı, maydanoz, tuz, karabiber ve dana veya kuzu eti ya da kıymasıyla hazırlanır. Harç, haşlanmış karalahana (Brassica oleracea Acephala) yapraklarına sarılır; üzerine zeytinyağı, tereyağı ve tuz ilave edilip sos döküldükten sonra pişirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel yaprak ve et seçeneği
Rize’de yetişen karalahana kullanılır. Dana veya kuzu eti kıyma ya da kuşbaşı biçiminde pirinçli harçta yer alır.
Silindir sarma ve dinlendirme
Sarmalar silindir biçiminde hazırlanır. Tencerede 45–60 dakika pişirmeyi yaklaşık 45 dakika dinlendirme izler; yanında yoğurtla sıcak sunulur. Yoğurdun miktarı isteğe göre değişebilir.
Sicildeki üretim anlatımı
Reçetenin kapsamı
Reçete üç porsiyon içindir.
Rize karalahanasının kullanımı
Rize Etli Karalahana Sarmasının üretiminde, Rize ilinde yetişen karalahana kullanılır.
Bileşenler özellikleri
- 30 yaprak karalahana
İç harç malzemeleri
- 400 g dana / kuzu kuşbaşı et veya kıyma
- 270 g pirinç
- 16 g domates salçası
- 16 g biber salçası
- 200 g kuru soğan
- 40 g maydanoz
- 92 ml ayçiçek yağı
- 8 g tuz
- 6 g karabiber
Pişirme malzemeleri
- 1 adet karalahana yaprağı
- 100 g etli kemik (isteğe bağlı)
- 16 g tuz
- 14 g tereyağı
- 100 ml zeytinyağı
Malzemeler ve ölçüler
- 240 ml yoğurt (miktar isteğe bağlı olarak değişebilir)
Karalahanaların hazırlanması
Büyük bir tencerede su kaynatılıp üzerine, sapları kesilmiş ve yıkanmış karalahana yaprakları koyulur. Yapraklar, yumuşayıncaya kadar yaklaşık 4–6 dakika çevrilerek kaynatılır. Yapraklar, sararmamaları için kaynama işlemi bittikten sonra soğuk sudan geçirilir ve süzülür.
İç harcın hazırlanması
Pirinçler ıslatılıp süzülür. Soğanlar küçük küp şeklinde doğranır. Maydanozlar ince doğranır. Geniş bir kapta pirinç, soğan, domates salçası, ayçiçek yağı, maydanoz, 8 g tuz, karabiber ve et / kıyma karıştırılıp yoğurulur.
Sarmaların hazırlanması
Karalahanaların ortadaki sert gövdesi çıkartılır, ikiye ayrılır ve damarlı kısım içe gelecek şekilde her bir parçanın üzerine iç harç koyulup silindir biçiminde sarılır. İç harç bol miktarda ancak yapraktan taşmayacak şekilde koyulmalıdır. Rize Etli Karalahana Sarmasının uzunluğu 5–9 cm, kalınlığı 1,5–3 cm ve ağırlığı ise 10–20 g kadardır.
Bir tencereye karalahanaların sapları dizilir ve üzerlerine, isteğe bağlı olarak etli kemik koyulup sarmalar dizilir.
Sarmalar, dağılmamaları için sıkı bir şekilde dizilir. 8 g tuz, zeytinyağı ve parçalar halinde kesilmiş tereyağı eklenip sarmaların üzerini geçecek miktarda su ilave edilir. Tercihen 200 ml suda çözülmüş halde domates salçası ve 8 g tuz karıştırılarak sos hazırlanır ve sarmaların üzerine dökülür. En üste karalahana yaprağı serilir ve tencerenin kapağı kapatılır.
Kaynatma işlemi
Hazırlanan etli karalahana sarmaları orta kuvvetteki ateşte kaynatılır.
Suda pişirme
Kaynama başladıktan sonra, sarmaların dağılmadan tam olarak pişmesi için kısık ateşte pişirilmeye devam edilir. Yaklaşık olarak 45–60 dakikada pişme işlemi tamamlanır. Pişen sarmalar 45 dakika dinlendirilir. Dondurulup çözülen Rize Etli Karalahana Sarması tekrar dondurulmaz.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Haşlanmış yaprak ile bitmiş sarma ayrımı
Sicil, haşlanmış yaprağın oda sıcaklığında iki gün, 4 °C’de on gün veya derin dondurucuda altı ay tutulmasını anlatır.* Oda sıcaklığı ifadesi resmî teyit bekler; güvenli tüketici saklama önerisi olarak kullanılmaz. Bu değerler bitmiş etli sarmanın ömrü değildir.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre ön haşlanmış karalahana yapraklarının oda sıcaklığında 2 gün muhafazası yazılıdır. Bu bilgi bitmiş sarma saklama ömrü değildir; güvenli uygulama için sıcaklık, soğutma ve doğrulama açıklanmalıdır. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Pişmiş sarmanın belge koşulları
Pişmiş sarma için sicilde 4 °C’de üç gün veya derin dondurucuda iki ay belirtilir. Dondurulup çözülen sarma tekrar dondurulmaz. Belge dondurucunun sayısal sıcaklığını vermez; işletmenin soğutma ve muhafaza doğrulaması bu metindeki sürelerden ayrı bir kontroldür.
Yöresiyle bağı nedir?
Rize Etli Karalahana Sarması Rize ilinde uzun bir geçmişe sahiptir. Rize ilinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Üretiminde, Rize’de yetişen karalahanalar kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Rize Etli Karalahana Sarmasının tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Sicildeki sunum anlatımı
Servisi sıcak olarak ve yanında yoğurt ile yapılır. Rize Etli Karalahana Sarmasının servisi sıcak olarak ve yanında yoğurt ile yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Rize Etli Karalahana Sarmasının coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Rize Etli Karalahana Sarması Rize ilinde uzun bir geçmişe sahiptir. Rize ilinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1599 tescil numaralı Rize Etli Karalahana Sarması mahreç işareti olarak 11 Haziran 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Rize Etli Karalahana Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Rize Etli Karalahana Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Rize Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde, Rize Ticaret ve Sanayi Odası, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Ardeşen Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ve Rize Belediyesinden ürün konusunda uzman en az birer kişinin katılımı ile en az üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler yılda en az bir kere yapılır.
Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan karalahanaların Rize ilinden temin edilmesi. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ürün özelliklerinin uygunluğu. Rize Etli Karalahana Sarması ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
