Ağrı
Doğu Anadolu’nun tarihî ve kültürel birikimini yüksek dağlar, yaylalar ve köklü üretim gelenekleriyle buluşturan Ağrı, farklı medeniyetlerin izlerini günümüze taşıyan bir ildir.
Ürünleri keşfedin
Ağrı Geven Balı
- İl
- Ağrı
- Tescil türü
- Menşe Adı
- Tescil no
- 1050
- Tescil tarihi
- 17.03.2022
Ağrı Haşıl Yemeği
- İl
- Ağrı
- Tescil türü
- Mahreç İşareti
- Tescil no
- 1260
- Tescil tarihi
- 22.11.2022
Ağrı Tulum Peyniri
- İl
- Ağrı
- Tescil türü
- Mahreç İşareti
- Tescil no
- 1565
- Tescil tarihi
- 29.03.2024
Ağrı Yaprak Döneri
- İl
- Ağrı
- Tescil türü
- Mahreç İşareti
- Tescil no
- 1271
- Tescil tarihi
- 07.12.2022
Doğubayazıt Abdigör Köftesi
- İl
- Ağrı
- Tescil türü
- Mahreç İşareti
- Tescil no
- 310
- Tescil tarihi
- 25.12.2017
Doğubayazıt Aşure Tatlısı
- İl
- Ağrı
- Tescil türü
- Mahreç İşareti
- Tescil no
- 1699
- Tescil tarihi
- 13.02.2025
Ağrı hakkında
Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Ağrı, tarih boyunca Hititler, Urartular, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar dâhil pek çok medeniyetin etkisinde kalmıştır. Urartu ve Roma dönemlerine ait kalıntılar ile Selçuklu ve Osmanlı izleri, ilin farklı tarihî katmanlarını yansıtır. Geleneksel el sanatları, halk müziği ve folklorik unsurlar da bu uzun yerleşim birikiminin günümüze ulaşan kültürel bileşenleri arasında bulunur.
Türkiye'nin en yüksek dağı olan 5.137 metre yüksekliğindeki Ağrı Dağı, çevresindeki geniş yaylalar ve yüksek dağlık alanlarla ilin doğal görünümünü belirler. Dağlık ve engebeli yapı iklim koşullarını da etkiler; kışlar sert ve kar yağışlı, yazlar ise serin geçer. Dağ köylerinden ova yerleşimlerine uzanan yükselti farkları, ilin yerleşim düzeni ile tarım ve hayvancılık faaliyetlerinde belirgin bir coğrafi çeşitlilik meydana getirir.
Ağrı'nın ekonomik yapısı büyük ölçüde hayvancılığa dayanır; koyun ve keçi yetiştiriciliği kırsal geçim kaynakları arasında önemli yer tutar. Buğday, arpa ve patates üretimi tarımsal yapıyı tamamlarken küçük ölçekli sanayi ve el sanatları da yerel ekonomiye katkı sağlar. Et, süt ürünleri ve tahılların ağırlık taşıdığı mutfak; peynir, yoğurt, tereyağı, yufka ve çörek gibi ürünlerle ilin üretim biçimlerini sofraya yansıtır.
Ağrı’nın coğrafi işaretli ürünleri
Ağrı hakkında doğrulanan ova, yayla, dağ, iklim özellikleri, yöredeki hammaddenin değerlendirilme biçimini ve üretim bilgisinin kuşaklar arasında aktarılmasını anlamak için somut bir çerçeve sunar. Doğubayazıt Abdigör Köftesi, Ağrı Geven Balı, Ağrı Haşıl Yemeği; Ağrı ile ürün adı, yetiştiricilik, yerel mutfak veya zanaat geleneği arasında kurulan kültürel ilişkinin coğrafi işaret envanterindeki karşılıklarıdır.
Ağrı’nın coğrafi işaret envanterinde yöresel yemekler, diğer ürünler, tatlılar ve hamur işleri ve işlenmiş ürünler olmak üzere 6 ürün yer alır. Bu çeşitlilik, ilin coğrafi işaret varlığının tek bir üretim alanıyla sınırlı olmadığını gösterir.
İlin ürün varlığında yöresel yemekler grubunda 3 kayıt, diğer ürünler grubunda 1 kayıt, tatlılar ve hamur işleri grubunda 1 kayıt ve işlenmiş ürünler grubunda 1 kayıt bulunur. Yöresel yemekler grubunda Doğubayazıt Abdigör Köftesi, Ağrı Haşıl Yemeği ve Ağrı Yaprak Döneri yer alır. Diğer ürünler grubunda Ağrı Geven Balı yer alır. Tatlılar ve hamur işleri grubunda Doğubayazıt Aşure Tatlısı yer alır. İşlenmiş ürünler grubunda Ağrı Tulum Peyniri yer alır.
Tescil dizisi Doğubayazıt Abdigör Köftesi ile 2017 yılında başlar; en güncel kayıt Doğubayazıt Aşure Tatlısı için 2025 yılında yapılmıştır. Envanterde Mahreç İşareti ve Menşe Adı türündeki kayıtlar yer alır; her ürünün kapsamı ve yöreyle ilişkisi kendi sayfasındaki sicil bilgileri üzerinden ayrıntılı olarak izlenebilir.


