Coğrafi işaretli ürün · Ağrı
Doğubayazıt Abdigör Köftesi, Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesinde sal taş tezgâhta dövülerek hazırlanan yöresel bir köftedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Doğubayazıt Abdigör Köftesi nedir?
Doğubayazıt Abdigör Köftesi, yağsız sığır but eti esaslı bir köftedir. Tescil tarifinde 1 kg kemiksiz yağsız sığır but eti için yumurta, rendelenmiş kuru soğan, un, su ve tuz yer alır.
Ürünün temel hazırlama karakteri, sinirleri alınmış etin “sal” adı verilen taş tezgâhlarda macun kıvamına ulaşıncaya kadar dövülmesidir. Rendelenmiş kuru soğan, dövülmüş ete eklenir ve etle bütünleşinceye kadar işlem sürdürülür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sal taş tezgâhı ve ahşap tokmak
Köfteyi diğer köftelerden ayıran başlıca özellik, sinirleri alınmış etin “sal” olarak adlandırılan taş tezgâhlarda saatlerce dövülmesidir. Taş tezgâha yayılan ete bir tutam tuz eklenir ve et ahşap tokmakla dövülür.
Sinir ayıklama ve macun kıvamı
Et dövülürken ortaya çıkan sinirler ayıklanır. Dövme işlemi 1 saat sürdürülür ve et macun kıvamını alıncaya kadar işlenir.
Uzun hazırlama süresi
Köftenin yapımının zorlu olduğu ve yaklaşık yarım günde tamamlandığı belirtilir. Bu süre, etin dövülmesi, dinlendirilmesi, şekillendirilmesi ve pişirilmesini kapsayan hazırlama akışıyla ilişkilidir.
Hazırlama süreci
Malzemelerin hazırlanması
Tescil tarifinde kemiksiz ağırlığı 1 kg olan yağsız sığır but eti, 1 yumurta, 100 g rendelenmiş kuru soğan, 10 g un, 100 ml su ve tuz bulunur. Et, “sal” adı verilen taş tezgâha yayılır.
Etin dövülmesi ve ayıklanması
Taş tezgâha yayılan ete bir tutam tuz eklenir ve et ahşap tokmakla dövülür. Dövme sırasında çıkan sinirler ayıklanır. Et, 1 saat boyunca ve macun kıvamını alıncaya kadar dövülmeye devam edilir.
Dinlendirme ve karışımın tamamlanması
Rendelenmiş kuru soğan ete eklenir; et ve soğan bütünleşinceye kadar dövme sürdürülür. Et yaklaşık 15 dakika dinlendirilir ve kaba alındıktan sonra yumurta ile suyla karıştırılır.
Şekillendirme ve pişirme
Yaklaşık 3 litre su tencerede kaynatılır ve suya 15 g tuz eklenir. Et karışımından küre biçiminde toplar hazırlanarak kaynar suya yavaşça bırakılır. Köfteler pişinceye kadar hafif ateşte kaynatılır.
Nasıl sunulur?
Pişen köfteler sudan çıkarılır. Doğubayazıt Abdigör Köftesi, sade pirinç pilavı ile sıcak servis edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Doğubayazıt Abdigör Köftesi’nin coğrafi sınırı Ağrı ili Doğubayazıt ilçesidir. Ürünün ünü; yörede uzun yıllardır bilinmesine, kültürel miras niteliğine, malzemelerin ustalık içeren yöntemle birleştirilmesine ve geleneksel sunumuna bağlanır.
Üretim, işleme ve diğer işlemler coğrafi sınır olan Doğubayazıt ilçesi içinde gerçekleştirilir. Coğrafi bağlantının temelini, yöredeki üretim bilgisi ile malzemeleri birleştiren ustalık yöntemi oluşturur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Koruma ve işaret kullanımı
Doğubayazıt Abdigör Köftesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 10 Ağustos 2017 tarihinden itibaren korunmak üzere 25 Aralık 2017 tarihinde 310 numarayla tescil edilmiştir. Coğrafi işaretin adı, işletmelerin menü ve servis kâğıtlarında; ayrıca işletmenin görülebilir bir alanında veya marka ile birlikte kullanılabilir.
Denetimin kapsamı ve yapısı
Denetim, köftenin tescilde belirtilen malzemeler ve üretim yöntemiyle üretilmesini, işlenmesini, pazarlanmasını ve coğrafi işaretin kullanımını kapsar. Denetim mercii; Doğubayazıt Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda, Ağrı İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Doğubayazıt Belediyesi ve Doğubayazıt Esnaf ve Sanatkârlar Odası tarafından görevlendirilecek uzmanlardan oluşur. Denetimler yılda bir kez yapılarak TÜRKPATENT’e raporlanır.
Ek denetim ve hukuki koruma
Komisyon, şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ayrıca denetim yapabilir. Denetim mercii, denetimin yürütülmesinde kamu veya özel kuruluşlardan ve uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim mercii, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.