Coğrafi işaretli ürün · Uşak
Uşak’ta şekerli ağdanın çövenle ağartılıp tahinle yoğrulmasıyla hazırlanır. Sade üretimin yanında fındık, Antep fıstığı veya kakaoyla çeşitlendirilebilir; kalıplarda bir gün dinlendirildikten sonra paketlenir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Uşak Helvası nedir?
Uşak Helvası; kristal toz şeker ve içme suyunun şerbet haline getirilerek kaynatılmasıyla elde edilen şeker ağdasının ağartılması ve üzerine tahin ilave edilmesi suretiyle üretilen helvadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tahin ve ağartılmış şeker ağdası
Şeker ağdası çöven suyuyla ağartılır ve tahinle birleştirilir. Sicilde 105 kg üretim için verilen reçetede 55 kg tahin bulunur.
Çeşni seçenekleri
İsteğe bağlı fındık içi, kakao veya coğrafi işaretli Antep Fıstığı eklenebilir. Antep Fıstığı, sicilde 27 numaralı coğrafi işaret tesciline atıfla tanımlanır.
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Sicil belgesindeki bileşen miktarları ve işlem aşamaları aşağıda yer alır. Çöven suyunun hacim ve kütle ölçüleri arasındaki ilişki açıklanmamıştır; bu kayıtlardan kesin bir uygulama dozu belirlenememektedir.
Sicil kaydı: reçete ve isteğe bağlı çeşniler
Sicilde aşağıdaki bileşen miktarları 105 kg üretim için verilir.
- 50 kg beyaz şeker
- 33–34 litre içme suyu
- 50 g sitrik asit
- 500 ml çöven suyu
- 55 kg tahin
- 8–10 kg fındık içi (isteğe bağlı)
- 8–10 kg Antep Fıstığı (isteğe bağlı)
- 3–4 kg kakao (isteğe bağlı)
* Ürünün sicil belgesinde çöven suyu miktarı malzeme listesinde 500 ml, işlem metninde ise 500 g olarak verilmektedir; hacim ve ağırlık ölçülerinin ilişkisi açıklanmamaktadır. Bu noktanın açıklığa kavuşması için TÜRKPATENT ile tescil ettiren ve denetleyen kurumların (Uşak Ticaret ve Sanayi Odası; Uşak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü; Uşak Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü) teyidi beklenmektedir.
Sicil kaydı: şeker ağdası ve çöven ilavesi
Sicilin üretim bölümündeki kayıt şöyledir: “Şeker ve su, çırpma paletli buharlı kazanlarda 130 °C’ye kadar kaynatılarak macun kıvamına getirilir. İşlem metninde 500 g olarak verilen çöven suyu eklenip 5–10 dakika karıştırılır.* Sert ve kırılgan, beyaz-köpüklü yapı elde edilmesi beklenir; kıvam iki parmak arasında bastırılarak kontrol edilir.”
* Sicilin bileşen listesinde çöven suyu 500 ml, yapılışında 500 g olarak belirtilir. Hacim ve kütle ölçülerinin ilişkisi açıklanmadığından bu değerler eşit kabul edilemez; uygulanacak çöven suyu miktarı belgeden kesinleştirilememektedir.
Reçete listesi çöven suyunu 500 ml, yapılış metni 500 g olarak verir. Yoğunluk veya birim düzeltmesi belirtilmediğinden bu iki miktar eşit kabul edilmez; sicil teyidi gerekir.
Sicil kaydı: tahin ve çeşniyle birleştirme
Sicilin üretim bölümündeki kayıt şöyledir: “Karışım 10–15 dakika bekletilir ve yarım küre biçimli bakır kazana aktarılır. Tahin eklenip gıda ile temasa uygun kürekle dairesel hareketlerle 10–15 dakika karıştırılır; sitrik asit bu aşamada ilave edilir. Ardından isteğe bağlı çeşni katılır.”
Sicilin üretim bölümündeki kayıt şöyledir: “Tahin ve şeker ağdasının tamamen karışması için ısıya dayanıklı eldivenlerle 8–10 dakika daha yoğurulur. Ağdanın telli ve kırılgan yapısının bozulmamasına dikkat edilir.”
Sicil kaydı: soğutma, kalıplama ve paketleme
Sicilin üretim bölümündeki kayıt şöyledir: “Karışım 70–75 °C’ye düşünceye kadar 50–60 dakika bekletilir. Gıda ile temasa uygun, 8–10 kg’lık plastik veya paslanmaz çelik kalıplara alınır ve ortam sıcaklığına ulaşması için bir gün dinlendirilir.”
Sicilin üretim bölümündeki kayıt şöyledir: “Ertesi gün kalıptan çıkarılıp 250, 500 veya 1000 g’lık paketlerde satışa sunulur.”
Nasıl muhafaza edilir?
Ürünün raf ömrü, serin ve kuru yerde muhafaza edilmesi koşulu ile 1 yıldır.
Yöresiyle bağı nedir?
Uşak Helvası üretimi geçmişi eskiye dayanır. Uşak ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeple coğrafi sınırla ün bağı bulunan Uşak Helvasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1088 tescil numaralı Uşak Helvası mahreç işareti olarak 20 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Uşak Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Uşak Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Uşak Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda ve Uşak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Uşak Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü ile Uşak Ticaret ve Sanayi Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Uşak Helvası ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
