Coğrafi işaretli ürün · Balıkesir
Marmara Adası’ndan çıkarılan, kalsit ağırlıklı yapısıyla tanımlanan bir doğal mermerdir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Marmara Adası Mermeri / Marmara Mermeri / Marmara Beyazı nedir?
Marmara Adası Mermeri / Marmara Mermeri / Marmara Beyazı, Marmara Adası mermer ocaklarından çıkarılan bir mermer ve doğal taş ürünüdür. Mermer, başkalaşım izleri taşıyan karbonat bileşimli kayaçlar içinde tanımlanan bir doğal taş türüdür.
Bu ürünün tanımında tamamen kalsit minerallerinden oluşan yapı, birbirine kenetlenmiş kristaller ve masif kayaç karakteri öne çıkar. Kimyasal analizde CaCO₃ oranı %98,95 olarak verilir; ürün neredeyse tamamen saf kalsit mineralleri içerir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kalsit mineralojisi
Kayaç tamamen kalsit minerallerinden meydana gelir ve kalsit kristalleri orta ile iri tanelidir. Kristallerin çoğu yarı özşekilli veya özşekilsizdir; bazı kristaller özşekilli olabilir ve kalsitlerin çoğunda rombohedral dilinimler ile polisentetik ikizlenmeler görülür.
Granoblastik ve masif yapı
Kristaller arasında boşluk bulunmaz; kristallerin kenetlenmiş durumu granoblastik dokuyu oluşturur. Kayaçta önemli sayılabilecek kırık ve çatlak sistemlerinin bulunmaması, mermerin masif özellik göstermesini sağlar.
Kimyasal, fiziksel ve mekanik değerler
Sicilde verilen kimyasal analiz değerleri CaCO₃ için %98,95, SiO₂ için %0,52, CaO için %55,41 ve CO₂ için %43,54’tür. Sicildeki fiziksel ve mekanik özellikler tablosunda su emme, yoğunluk, gözeneklilik, bükülme dayanımı, ısıl şok direnci, aşınma dayanımı ve P-dalga hızı gibi ölçütlere ait değer aralıkları yer alır.
Tablo-1: Sicildeki özellikler tablosu
Üretim süreci nasıl işler?
Ocak hazırlığı ve deliklerin açılması
Mermer genel olarak açık işletme yöntemiyle blok hâlinde çıkarılır; tel kesme makinesinin kurulabilmesi için ocak aynasının bir ucunda L biçimli bir ağız açılır. Kesilecek kütlenin sınırlarında önce dikey ve yatay delikler delinir; yatay delikler dikey deliklerle bağlantılı olacak biçimde hazırlanır. Bar-çekül sisteminde dikey delikler 8-10 cm çaplı uçlarla açılır; sicil, L’nin 5 m’den büyük olduğu kısa yatay deliklerde darbeli delicilerin kullanılmasını öngörür.
Elmaslı telin yerleştirilmesi
Elmaslı tel, misinayla hafif bir malzemeye bağlanarak basınçlı havayla delikten geçirilir; hafif malzeme diğer delikten çıktığında misina çekilerek tel mermer kütlesinin içinden geçirilir. Kütleye koşulacak telin boyu, metre cinsinden TB = 2L – H-15 formülüyle hesaplanır; L kesilecek kütlenin uzunluğunu, H ise yüksekliğini ifade eder. Tel kesme makinesi, volanı ile telin geçtiği delik çıkışı aynı hizada olacak şekilde yerleştirilir; raylar yatay tercih edilmekle birlikte öne veya arkaya 3-5 derece eğimli olabilir. Tel iki ucundan bağlandıktan sonra kıvrımları düzelecek biçimde gerilir.
Kesim ve bloklama
Mermer kütlesi üzerinde telin izleyeceği yiv açılır ve elmaslı tel elle bu yola alıştırılır. Telin yola alışması ve delik birleşimlerindeki keskin dönüş açılarının büyütülmesi için makine, tele fazla yük bindirmeden 5-10 dakika çalıştırılır. Bu hazırlığın ardından tele yük verilerek kütle kesilir; aynadan çıkarılan mermer kütlesi tel kesme makinesiyle ticari bloklar elde etmek üzere doğranır. Bloklar genellikle 1,5 × 1,5 × 2 m boyutlarında ve 4,5 m³ hacminde kesilir; ekskavatörler ve kepçelerle kamyonlara yüklenerek fabrikalara gönderilir.
Saha düzeni ve üretim artıkları
Açık işletme sisteminde basamak genişliği, makine ve teçhizatın çalışmasına ve öngörülen manevralara elverecek genişlikte tutulur; basamak yüksekliği için ekonomik boy yaklaşık 3 m olarak belirtilir. Üretim artıkları talep bulunması hâlinde duvar ve blokaj yapımında değerlendirilebilir. Hafriyat ve üretim sırasında oluşabilecek tozların önlenmesi için tedbir alınır; hafriyat, moloz ve artıklar uygun alanlara dökülür, pasa malzemeleri daha sonra arazi restorasyonunda kullanılır.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Coğrafi sınır Marmara Adası, yani Balıkesir’in Marmara ilçesidir; coğrafi işaret kapsamındaki mermer bu adadaki mermer ocaklarından çıkarılır. Sicil, mermerin ada dışında işlendiğinde özelliğini kaybetmediğini belirtir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Marmara Adası Mermeri / Marmara Mermeri / Marmara Beyazı, 387 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 16 Ekim 2018 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 19 Ocak 2015 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
Denetim komisyonu
Fiziksel, mekanik ve kimyasal özelliklere uygunluk denetimi, Erdek Ticaret Odasının koordinatörlüğünde Marmara İlçesi Belediyesi, Marmara Mermerciler, Madenciler ve İş Adamları Derneği ile Maden Mühendisleri Odası Balıkesir temsilciliğinden oluşan 5 kişilik komisyon tarafından yürütülür. Komisyon yılda bir defa rutin uygunluk denetimi yapar; şikâyet hâlinde veya ihtiyaç duyulduğunda ek denetim gerçekleştirebilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek ve tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
İşaretin kullanımı ve kayıt düzeni
Coğrafi işaretin kullanım biçimi markalamadır; geliştirilen logo, bu adı kullanmak isteyen şirketlerin markalarının yanında Erdek Ticaret Odasının denetiminde kullanılabilir. Erdek Ticaret Odası mermer üretim miktarlarını kayıt altında tutar. Coğrafi işareti kullanmak isteyen firmalarla oda arasında imzalanacak protokol her yıl yenilenir. Denetim komisyonu, adın haksız kullanımını tespit ettiğinde yasal yollara başvurma hakkını saklı tutar; denetim mercii hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.