Bitlis
Coğrafi işaretli ürünler

Bitlis

Bitlis, Doğu Anadolu’da sarp dağlar, yüksek yaylalar ve Van Gölü kıyıları arasında uzanan; Nemrut ve Süphan’ın belirginleştiği bir ildir.

AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAmasyaAnkaraAntalyaArtvinAydınBalıkesirBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkâriHatayIspartaMersinİstanbulİzmirKarsKastamonuKayseriKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaKahramanmaraşMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliŞanlıurfaUşakVanYozgatZonguldakAksarayBayburtKaramanKırıkkaleBatmanŞırnakBartınArdahanIğdırYalovaKarabükKilisOsmaniyeDüzce

Bitlis hakkında

Bitlis’in arazi yapısında sarp ve yüksek dağlar geniş yer tutar. Nemrut ve Süphan, ilin belirgin volkanik yükseltileridir; bu dağların çevresinde yaylalar, göller ve sıcak su kaynakları bulunur. Hizan ve Mutki’nin dağlık arazisine karşılık Ahlat ve Adilcevaz çevresinde daha geniş düzlükler görülür. Kışların soğuk ve kar yağışlı, yazların sıcak ve kurak geçtiği ilde Van Gölü kıyısındaki Ahlat, Adilcevaz ve Tatvan daha yumuşak kış koşullarına sahiptir. [1] [2]

Bitlis’in bitki örtüsünde bozkır, çayır ve meralar öne çıkar. Yağışlı dönemde yeşeren otlar, yaz kuraklığıyla birlikte kurur. Yüksek kesimlerde meşe koruluklarına rastlanırken sulak alanlarda kavak ve söğüt ağaçları görülür. Meyve ağaçları arasında elma, armut, ceviz ve dut bulunur. İlin farklı kesimlerindeki bu bitki örtüsü, göl kıyıları ile iç dağlık alanların birbirinden ayrılan doğal çevresini tamamlar; otlaklar ve ağaçlık alanlar aynı yayla coğrafyası içinde yer alır. [2]

Bitlis’in el sanatlarında dokuma, çömlekçilik, taş işçiliği ve baston yapımı farklı ilçelerle birlikte anılır. Mutki ve Hizan’da gej kumaşı, Tatvan’da cacım ve kuşak dokumaları; Mutki’de keçi kılı veya tiftikten hazırlanan aba geleneği bulunur. Kavakbaşı ve Günkırı, toprak kap yapımıyla tanınır. Ahlat’ta taş işlenirken Ahlat ve Adilcevaz’da baston yapımında ceviz, karaağaç, dut ve kiraz ağaçları kullanılır. Oyma desenler ve kemik süslemeler baston işçiliğinin parçalarıdır. [3]

Bitlis’in coğrafi işaretli ürünleri

Bitlis’in zanaat üretiminde malzeme seçimi ile işleme tekniği birlikte önem taşır. Mutki abasında keçi kılı ve tiftik dokumaya dönüşürken, Ahlat ve Adilcevaz bastonlarında ceviz, karaağaç, dut veya kiraz ağacı oyularak ve süslenerek biçimlendirilir.

Bitlis’in coğrafi işaret envanterinde yöresel yemekler, el sanatları ve dokumalar ve diğer ürünler olmak üzere 9 ürün yer alır. Bu çeşitlilik, ilin coğrafi işaret varlığının tek bir üretim alanıyla sınırlı olmadığını gösterir.

İlin ürün varlığında yöresel yemekler grubunda 6 kayıt, el sanatları ve dokumalar grubunda 2 kayıt ve diğer ürünler grubunda 1 kayıt bulunur. Yöresel yemekler grubunda Bitlis Katıklı Dolma, Bitlis Avşor Çorbası, Bitlis Çorti Taplaması, Bitlis Ciğer Taplaması, Bitlis İçli Köftesi ve Bitlis Büryan Kebabı yer alır. El sanatları ve dokumalar grubunda Adilcevaz Bastonu ve Ahlat Bastonu yer alır. Diğer ürünler grubunda Bitlis Balı yer alır.

Tescil dizisi Ahlat Bastonu ile 2017 yılında başlar; en güncel kayıt Bitlis Avşor Çorbası için 2025 yılında yapılmıştır. Envanterde Mahreç İşareti türündeki kayıtlar yer alır; her ürünün kapsamı ve yöreyle ilişkisi kendi sayfasındaki sicil bilgileri üzerinden ayrıntılı olarak izlenebilir.