Havran Mandalinası

Havran Mandalinası Nasıl Yetiştirilir?

4-5 yıl.

40-60 yıl.

2-3 yıl.

6-8 °C.

Dikkat edilmesi gereken uygulamalar

Bu sebeple hastalık ve zararlılar fazla görünmemektedir. Zararlılar ile mücadele ise ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri ile yapılır.

Aşılama

Elde edilen anaç çöğürler üzerine mandalina aşılanır. Yaklaşık 2 cm kalınlığındaki çöğürlerin üzerine özenle pişkinleşmiş sürgünlerden alınan aşı gözleri, yerden 15 cm yükseklikten aşılanır. Aşı sonrasında çöğürlerde aşı sürmesi teşvik edilir. Dikim esnasında aşı noktasının toprak yüzeyinden yukarıda kalmasına dikkat edilir. Aşı ile Üretim: Turunçgil yetiştiriciliğinde daha çok göz aşısı uygulanır. Bu sürgünler olgunlaşınca 20–25 cm yükseklikten kesilerek 2–3 yıl verim budamasına kadar ağacın tacına başka budama yapılmaz, sadece tacın alt kısmından çıkan sürgünler, oburlar ve aşı noktasının altından çıkan yabani sürgünler temizlenir.

Fidan ve anaç seçimi

Bakteri ve virüs hastalıklarının hızla yayılmasına ve bölgenin üretimden tamamen çıkmasına sebep olmaması için Havran Mandalinası üreticilerinin usulüne uygun olarak üretilmiş sertifikalı ve sağlıklı fidan almaları gereklidir. Mandalina fidanları Havran ilçesindeki yerel üreticilerin ürettiği fidanlardan tesis edilir. Mandalina fidanlarının soğuklardan etkilenmemesi için ilkbaharda toprak sıcaklığı 13 °C’ye ulaştığında dikim yapılır. Dikilen fidan bir herekle desteklenir. Fidanlar, 40–50 cm çapında ve 40–50 cm derinliğinde açılan çukurlara, 5,5 × 5,5 m ya da 6 × 6 m aralıklarla dikilir. Fidanlar, dikimden sonra 70–80 cm yükseklikten kesilir ve bu noktalardan büyüyen sürgünlerden birbirlerine eşit mesafede 3 veya 4 ana dal seçildikten sonra diğerleri kesilir. Havran Mandalinası üretimi yörede üç yapraklı anaç üzerine aşılanmış sertifikalı veya kontrollü fidanlar ile gerçekleştirilir.

Yetiştirme alanı ve toprak hazırlığı

Ağaç tacının dışında kalan bölgeler, yüzeysel toprak işleme yapan, diskharrow-kültivatör-rötovatör vb. Aletlerle, ağaç taç bölgesi ise çapalama yapan el traktörleri ile işlenir.

Bahçe tesisi, ekim veya dikim

Dikimden hemen sonra mutlaka can suyu verilir. Dikimden sonra yaklaşık 4–5 yıl içerisinde ağaçlar meyve vermeye başlar. Sulama: Nisan ortasından ekim sonuna kadar düzenli aralıklarla tercihen damlama sulama yöntemiyle sulanır.

Budama ve biçimlendirme

Budama: Ağaçların kuvvetli ve dengeli taç oluşturması, verimlilik süresinin uzatılması, kaliteli ve fazla ürün elde etmek amacıyla budama işlemi yapılır. Budama aşırı soğuk dönemlerde yapılmamalı, don tehlikesinin olmadığı erken ilkbaharda yani genellikle mart ayı içerisinde yapılmalıdır. Ancak budama esnasında gövde ve ana dalların kesinlikle güneş görmemesine dikkat edilmelidir.

Hastalık ve zararlılarla mücadele

Zirai Mücadele: Coğrafi sınırda hâkim rüzgâr olan poyraz nedeniyle nispi rutubet çok yüksek olmamaktadır.

Bakım, sulama ve gübreleme

Yaz aylarının çok kurak geçmesi durumunda sulama sıklığı artırılabilir. Toprak analizi sonucuna göre önerilen fosforlu ve potasyumlu gübreler erken ilkbaharda ağaç taç izdüşümüne gelecek şekilde toprağın 10–15 cm derinliğe gömülür. Azotlu gübrelerin yarısı erken ilkbaharda diğer yarısı ise sulamalar esnasında bölünerek verilir. Genel olarak karık usulü sulama yapılan bahçelerde yabancı ot ürer.

Üretime ilişkin tamamlayıcı bilgiler

Tohumla Üretim Üç yaprak (Poncirus trifoliata) ağacından elde edilen tohumlar ilkbaharda mart – nisan aylarında ekilir. Kalem aşısı pek önerilmez. Çöğürlerin kabuk verdiği nisan – mayıs aylarında sürgün göz aşısı, ekim – kasım aylarında ise durgun göz aşısı yapılabilir. Göz gelişip, sürgün oluşunca bitki herekle desteklenir. Ekonomik olarak 40–60 yıl düzenli olarak meyve alınabilir. Açısından fakir topraklara sonbahar aylarında dekara 3 ton yanmış çiftlik gübresi toprağa karıştırılır. Ağacın dış kısmından uç noktalarda aşırı büyümüş sürgünler % 30–50 arası kısaltılmalıdır. Havran Mandalinasının uçucu yağ analizine ilişkin temel bileşenler Bileşen En az (%) Gama-terpinolen 27.388 Limonen 22.881 p-Simen 15.305 Beta-pinen 6.231 Alfa-pinen 5.434 Havran Mandalinasının geçmişi eskiye dayanır. Ekim ayında mandalinalar doğal turuncu rengini ve parlaklığını alır ve tatlanır. Havran Mandalinasının ağaçlarının ekonomik yaşı 40–60 yıl arasındadır.

Havran Mandalinası Nasıl Hasat Edilir?

Olgunlaşma ve hasat

Ekim ayında hasat olgunluğuna ulaşan meyveler hasat edilir. Bu sürgünler olgunlaşınca 20–25 cm yükseklikten kesilerek 2–3 yıl verim budamasına kadar ağacın tacına başka budama yapılmaz, sadece tacın alt kısmından çıkan sürgünler, oburlar ve aşı noktasının altından çıkan yabani sürgünler temizlenir. Hasat makaslarla meyve sapı koparılmadan yapılır. Yağışlı ve çiğli havalarda hasat yapılmamalıdır. Hasat edilen meyveler zedelenmeden kasalara istiflendikten sonra pazara sunulur.

Hasat sonrası temizleme, ambalajlama ve muhafaza

Verim çağına giren ağaçlarda, üst üste binmiş dallar, kırık dallar veya sürgünler ve iç kısımdan çıkan obur sürgünler kesilerek temizlenir. Muhtelif nedenlerle kurumuş sürgünler kesilerek temizlenir. Dönemi ocak ayına kadar sürer. Aşı ile Üretim: Turunçgil yetiştiriciliğinde daha çok göz aşısı uygulanır. Havran Mandalinası üretiminde kullanılacak fidelerin yetiştiriciliğinin fidan üretim işletmeleri tarafından usulüne uygun olarak yapılması zorunludur. Bahçe tesisinde mutlaka sertifikalı fidan kullanılmalıdır. Gübreleme: Mandalina bahçelerinde gübreleme mutlaka toprak analizi sonuçlarına göre uygulanır. Damlama sulama imkânı olan bahçelerde gübreleme tankları kullanılabilir.

Havran Mandalinası Ne Zaman Yetiştirilir ve Hasat Edilir? Nasıl Muhafaza Edilir?

Üretim zamanı

Nisan – mayıs aylarında beyaz renkli çiçek açar, haziran ayında ise meyve bağlar. Tohumla Üretim Üç yaprak (Poncirus trifoliata) ağacından elde edilen tohumlar ilkbaharda mart – nisan aylarında ekilir. Çöğürlerin kabuk verdiği nisan – mayıs aylarında sürgün göz aşısı, ekim – kasım aylarında ise durgun göz aşısı yapılabilir. Fidanlar, 40–50 cm çapında ve 40–50 cm derinliğinde açılan çukurlara, 5,5 × 5,5 m ya da 6 × 6 m aralıklarla dikilir. Sulama: nisan ortasından ekim sonuna kadar düzenli aralıklarla tercihen damlama sulama yöntemiyle sulanır. Budama aşırı soğuk dönemlerde yapılmamalı, don tehlikesinin olmadığı erken ilkbaharda yani genellikle mart ayı içerisinde yapılmalıdır. Ekim ayında mandalinalar doğal turuncu rengini ve parlaklığını alır ve tatlanır.

Hasat zamanı

Ekim ayında hasat olgunluğuna ulaşan meyveler hasat edilir. Hasat dönemi ocak ayına kadar sürer.