Havran Mandalinası

Ekim ve çimlendirme

Tohumla Üretim Üç yaprak (Poncirus trifoliata) ağacından elde edilen tohumlar ilkbaharda mart – nisan aylarında ekilir. Elde edilen anaç çöğürler üzerine mandalina aşılanır.

Aşı ile Üretim

Turunçgil yetiştiriciliğinde daha çok göz aşısı uygulanır. Kalem aşısı pek önerilmez. Çöğürlerin kabuk verdiği nisan – mayıs aylarında sürgün göz aşısı, ekim – kasım aylarında ise durgun göz aşısı yapılabilir. Yaklaşık 2 cm kalınlığındaki çöğürlerin üzerine iyice pişkinleşmiş sürgünlerden alınan aşı gözleri, yerden 15 cm yükseklikten aşılanır. Aşı sonrasında çöğürlerde aşı sürmesi teşvik edilir. Göz gelişip, sürgün oluşunca bitki herekle desteklenir.

Havran Mandalinası üretiminde kullanılacak fidelerin yetiştiriciliğinin fidan üretim işletmeleri tarafından usulüne uygun olarak yapılması zorunludur. Bakteri ve virüs hastalıklarının hızla yayılmasına ve bölgenin üretimden tamamen çıkmasına sebep olmaması için Havran Mandalinası üreticilerinin usulüne uygun olarak üretilmiş sertifikalı ve sağlıklı fidan almaları gereklidir. Havran Mandalinası üretimi yörede üç yapraklı anaç üzerine aşılanmış sertifikalı veya kontrollü fidanlar ile gerçekleştirilir.

Mandalina fidanları Havran ilçesindeki yerel üreticilerin ürettiği fidanlardan tesis edilir.

Bahçe Tesisi

Taban suyu yüksek, ağır ve killi topraklarda bahçe tesis edilmemelidir. Bahçe tesisinde mutlaka sertifikalı fidan kullanılmalıdır. Mandalina fidanlarının soğuklardan etkilenmemesi için ilkbaharda toprak sıcaklığı 13 ℃’ye ulaştığında dikim yapılır. Dikilen fidan bir herekle desteklenir. Fidanlar, 40–50 cm çapında ve 40–50 cm derinliğinde açılan çukurlara, 5,5×5,5 m ya da 6×6 m aralıklarla dikilir. Dikim esnasında aşı noktasının toprak yüzeyinden yukarıda kalmasına dikkat edilir.

Dikimden hemen sonra mutlaka can suyu verilir. Dikimden sonra yaklaşık 4–5 yıl içerisinde ağaçlar meyve vermeye başlar. Ekonomik olarak 40–60 yıl düzenli olarak meyve alınabilir.

Sulama işlemi

Nisan ortasından ekim sonuna kadar düzenli aralıklarla tercihen damlama sulama yöntemiyle sulanır. Yaz aylarının çok kurak geçmesi durumunda sulama sıklığı artırılabilir.

Toprak İşleme

Mandalina ağacının kılcal kökleri yüzeye çok yakın olduğu için derin toprak işlemesinden kaçınılır. Ağaç tacının dışında kalan bölgeler, yüzeysel toprak işleme yapan, diskharrow-kültivatör-rötovatör vb. aletlerle, ağaç taç bölgesi ise çapalama yapan el traktörleri ile işlenir.

Gübreleme işlemi

Mandalina bahçelerinde gübreleme mutlaka toprak analizi sonuçlarına göre uygulanır. Organik madde açısından fakir topraklara sonbahar aylarında dekara 3 ton yanmış çiftlik gübresi toprağa karıştırılır. Toprak analizi sonucuna göre önerilen fosforlu ve potasyumlu gübreler erken ilkbaharda ağaç taç izdüşümüne gelecek şekilde toprağın 10–15 cm derinliğe gömülür. Azotlu gübrelerin yarısı erken ilkbaharda diğer yarısı ise sulamalar esnasında bölünerek verilir. Damlama sulama imkânı olan bahçelerde gübreleme tankları kullanılabilir.

Budama özellikleri

Ağaçların kuvvetli ve dengeli taç oluşturması, verimlilik süresinin uzatılması, kaliteli ve fazla ürün elde etmek amacıyla budama işlemi yapılır. Budama aşırı soğuk dönemlerde yapılmamalı, don tehlikesinin olmadığı erken ilkbaharda yani genellikle mart ayı içerisinde yapılmalıdır. Fidanlar, dikimden sonra 70–80 cm yükseklikten kesilir ve bu noktalardan büyüyen sürgünlerden birbirlerine eşit mesafede 3 veya 4 ana dal seçildikten sonra diğerleri kesilir.

Bu sürgünler olgunlaşınca 20–25 cm yükseklikten kesilerek 2–3 yıl verim budamasına kadar ağacın tacına başka budama yapılmaz, sadece tacın alt kısmından çıkan sürgünler, oburlar ve aşı noktasının altından çıkan yabani sürgünler temizlenir. Verim çağına giren ağaçlarda, üst üste binmiş dallar, kırık dallar veya sürgünler ve iç kısımdan çıkan obur sürgünler kesilerek temizlenir. Ağacın dış kısmından uç noktalarda aşırı büyümüş sürgünler % 30–50 arası kısaltılmalıdır.

Muhtelif nedenlerle kurumuş sürgünler kesilerek temizlenir. Ancak budama esnasında gövde ve ana dalların kesinlikle güneş görmemesine dikkat edilmelidir.

Zirai Mücadele

Coğrafi sınırda hâkim rüzgâr olan poyraz nedeniyle nispi rutubet çok yüksek olmamaktadır. Bu sebeple hastalık ve zararlılar fazla görünmemektedir. Genel olarak karık usulü sulama yapılan bahçelerde yabancı ot ürer. Yabancı otlarla mücadelede zaman zaman ot biçme ve toprak işleme gibi kültürel önlemlerin yanında herbisitler de kullanılır. Zararlılar ile mücadele ise ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri ile yapılır.

Hasat işlemi

Ekim ayında mandalinalar doğal turuncu rengini ve parlaklığını alır ve tatlanır. Ekim ayında hasat olgunluğuna ulaşan meyveler hasat edilir. Hasat dönemi ocak ayına kadar sürer. Hasat makaslarla meyve sapı koparılmadan yapılır. Yağışlı ve çiğli havalarda hasat yapılmamalıdır. Hasat edilen meyveler zedelenmeden kasalara istiflendikten sonra pazara sunulur.