Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’da şeker pancarından elde edilen beyaz şekerin sert sıkıştırılmasıyla hazırlanır. Kolay erimeyen çubuklar, kişisel tüketimde şeker makasıyla küçük parçalara ayrılır; çayla birlikte kıtlayarak tüketme geleneğiyle ilişkilidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzurum Kıtlama Şekeri nedir?
Erzurum Kıtlama Şekeri; TGK Şeker Tebliğine uygun beyaz şeker kullanılarak sert sıkıştırma tekniği ile üretilen beyaz renkli sert şekerdir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sert şeker çubukları
Beyaz pancar şekeri nemlendirilip sıkıştırılarak sert çubuklar hâline getirilir. Üretim uzunluğu 22–25 cm, en 1,8–2 cm’dir. Depolama ve pazarlama koşullarına göre boyut küçültülebilir; tüketim için kesilen 3–5 cm’lik parçalar bu üretim ölçülerinden ayrılır.
Kıtlama geleneği
Çubuklar şeker makasıyla küçük parçalara ayrılarak çayın yanında kıtlanır. Bu tüketim biçimi, tek başına daha düşük şeker tüketimi veya sağlık yararı garantisi değildir.
Sert sıkıştırılmış şeker
Sert yapısı nedeniyle kolay erimez.
Kıtlama çay geleneği
Küçük parçalar ağızda tutularak çayla birlikte tüketilir.
Ürünün diğer özellikleri
Kesilen şekerden, “ısırılıp” (kıtlanıp) küçük bir şeker parçası alındığı için “kıtlama şeker” olarak tanımlanır. Üretimde kullanılan beyaz şeker, şeker pancarından elde edilir.
Denetim ölçütleri
Denetim ölçütleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan denetim ölçütleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan denetim ölçütleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Polarizasyon değeri (°S) (en az) | 99,7 |
| İnvert şeker % (m/m) (en çok) | 0,04 |
| İletkenlik külü % (m/m) (en çok) | 0,027 |
| Kurutma kaybı % (m/m) (en çok) | 0,1 |
| SO (mg/kg) (en çok) 2 | 10 |
| Suda çözünmeyen madde (mg/kg) | 30 |
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Şekerin hazırlanması
Üretimde pancardan elde edilen beyaz şeker kullanılır. Erzurum, Van, Ağrı ve Muş gibi karasal iklim bölgelerinin pancar şekeri tercih edilir. Şeker paslanmaz çelik ambara alınır, çarklarla kısmen öğütülüp helezon borularla miksere aktarılır. Zamanlayıcı rölelerle belirlenen aralıklarda her 500 kg şekere 7 litre su eklenerek karıştırılır.
Kalıplama ve sıkıştırma
Şeker pirinç kalıplara alınır. Dönen makineden 60 cm boyundaki dairesel paslanmaz çelik baskı bölümüne aktarılır. Sicilde 60 KN olarak verilen baskıyla sıkıştırılır; kalıptan çıkarılarak taşıma bandına ve fırına iletilir.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre sıkıştırma koşulunda kuvvet ve basınç ayrımı: Sicilde 60 KN'lık bir basınç ifadesi geçer. kN kuvvet birimidir; kalıp temas alanı belirtilmeden basınca çevrilemez. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Kurutma ve sertleştirme
Şeker, 220–250 °C sıcaklıktaki 30×60 m boyutlu fırından geçirilir. Üç saat kurutularak nemi uzaklaştırılır; 3×6 m boyutlu soğutucularda şoklanarak sertleştirilir. Üretim boyu 22–25 cm, eni 1,8–2 cm’dir. Pazarlama ve depolama koşullarına göre boyut küçültülebilir.
Dinlendirme ve ambalajlama
Ürün açık kaplarda bir hafta dinlendirilir. Fabrikadaki otomatik makinelerde el değmeden polipropilen çuvallara doldurulur ve çuvalların ağızları dikilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Kıtlama şekeri kuru ve serin depolarda, ıslanmayı önlemek için yerden 30 cm yüksek tahta ızgaralar üzerinde saklanır. Uygun muhafaza koşullarında raf ömrü iki yıldır. Kişisel kullanımda kapaklı cam kavanozlarda tutulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır, Erzurum ili olarak belirlenmiştir. Ürünün bu yöreyle ün bağı bulunur. Üretimin tüm aşamaları belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kişisel tüketim için şeker makasıyla 3–5 cm uzunluğunda parçalar kesilir. Sicil, ağızda tutulan küçük bir şeker parçasıyla birkaç bardak çay içilmesini Erzurum’un çay kültürü içinde anlatır. Bu uygulama, ölçüm yapılmadan daha az şeker tüketimi veya sağlık etkisi garantisi olarak sunulmaz.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Bu nedenle kolay erimeyen sert şeker üretimi amaçlanmış ve 1956 yılında Erzurum’da Şeker Fabrikası kurulmasıyla birlikte Erzurum Kıtlama Şekeri de üretilmeye başlamıştır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1125 tescil numaralı Erzurum Kıtlama Şekeri mahreç işareti olarak 25 Mayıs 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Erzurum Kıtlama Şekeri ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erzurum Kıtlama Şekeri ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsasının koordinasyonunda ve Erzurum Ticaret Borsasından, Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümünden ve Erzurum Esnaf Sanatkârlar Odaları Birliğinden konuda uzman birer temsilcinin katılımlarıyla oluşan 4 kişilik denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kere, ayrıca gerekli görülen durumlarda veya şikâyet halinde her zaman yapılır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan beyaz şekerin uygunluğu.
Üretim metoduna uygunluk. Son ürünün fiziksel özelliklerinin uygunluğu ve gerekli görülmesi halinde kimyasal özelliklerinin uygunluğu bakımından analiz yapılması. Ambalaj ve saklama koşullarının uygunluğu. Erzurum Kıtlama Şekeri ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu ve özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli, uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanılabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasın da hukuki süreçleri yürütür.
