Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Elmadağ’da yere gömülü oluklu tandırda pişen, karakteristik desenli mahreç işaretli ekmek.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Elmadağ Tandır Ekmeği nedir?
Elmadağ Tandır Ekmeği, buğday unu, yaş hamur mayası, su ve tuzla hazırlanan hamurun tandırda pişirilmesiyle Elmadağ ilçesinde üretilen ekmektir.
Ürün, 250–270 ℃ sıcaklıktaki özel olarak üretilmiş yere gömülü tandırlarda pişirilmesiyle tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Oluklu tandır deseni
Ekmeğin yüzeyindeki desen, tandırın içindeki oluklu zeminden gelir. Tandır duvarlarının oyuklu biçimi, Elmadağ Tandır Ekmeğinin esas şeklini oluşturan özelliklerdendir.
Ölçü ve fiziksel form
Pişmiş ekmek yaklaşık 300–350 g ağırlığında, 25 cm uzunluğunda ve 5 cm genişliğindedir.
Yere gömülü tandırın yapısı
Tandırın iç yüzey malzemesi için killi toprak beton üzerinde yaklaşık 1 hafta dibek tokmaklarıyla dövülür; kuru saman eklendikten sonra biraz su ilavesiyle yeniden dövülür. Hazırlanan malzeme yere gömülü tandır alanına plakalar hâlinde sıvanır, iç bölüm alttan yukarı çember biçiminde oluşturulur ve ağız kısmı simit ya da silindiri andıracak şekilde daraltılır.
Tandır duvarı tezekle sıvandıktan sonra 1 hafta kurumaya bırakılır; ardından 1 hafta boyunca her gün odun ateşiyle yavaş yavaş yakılır. İç yüzey ve duvarlar beyazlaştığında tandır kullanıma hazır hâle gelir. Tandırın altında ateşin hava almasını sağlayan 20 × 20 cm ölçüsünde bir delik bulunur; baca ise tandırın en dip kısmına 900 açı ile yapılır.
Bu tandırlar 120 cm derinlik, 120 cm en, 120 cm boy ve 7–8 cm kalınlık ölçülerindedir; tek seferde 55–60 ekmek pişirilebilir.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Hamurun hazırlanması
Üretimde 10 kg özel amaçlı buğday unu, 42 g yaş maya, 48 g tuz ve 4 litre su kullanılır. 25 ℃’ye ısıtılan suya elenmiş un, maya ve tuz eklenir; karışım ekmek teknesinde yumuşak kıvamlı hamur elde edilene kadar yaklaşık 30 dakika yoğrulur.
Mayalandırma ve şekillendirme
Hamurun üzeri bezle kapatılır ve hamur 2 saat dinlendirilerek mayalandırılır. Mayalanan hamurdan yaklaşık 400 g ağırlığında bezeler hazırlanır; bezeler merdaneyle 7 cm kalınlığında ve 35 cm uzunluğunda açılır. Açılan hamurun uzunlamasına iki uç kısmı başparmak ve işaret parmağıyla birleştirilerek ince köşeler oluşturulur.
Tandırda pişirme
Tandır sabahın erken saatlerinde odun ateşiyle yakılır. Şekil verilen hamurlar tandıra sıralı biçimde yapıştırılır ve 250–270 ℃ sıcaklıkta 30 dakika pişirilir. Pişirme sırasında ekmek, desenini tandırın oluklu iç yüzeyinden alır.
Muhafaza süresi nedir?
Pişirme sonunda 300–350 g ağırlığındaki Elmadağ Tandır Ekmeği oda sıcaklığında 3 gün muhafaza edilebilir. Ürün, buzdolabında 1 hafta muhafaza edilebilir.
Elmadağ ile ün ilişkisi nedir?
Coğrafi sınır Ankara ili Elmadağ ilçesidir ve ürünün tüm üretim aşamalarının bu sınır içinde gerçekleşmesi gerekir. Ürünün geçmişinin eskiye dayanması ve Elmadağ mutfak kültüründeki yeri, coğrafi sınırla ün ilişkisini oluşturur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Elmadağ Tandır Ekmeği, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 18 Şubat 2022 tarihinden itibaren korunmak üzere 31 Mayıs 2023 tarihinde 1370 numarayla tescil edilmiştir. Tescil ettiren Elmadağ Belediyesidir.
Denetimler, Elmadağ Belediyesinin koordinatörlüğünde; Elmadağ Belediyesi, Elmadağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Ziraat Odasından konuda uzman birer personelin katıldığı en az 3 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet hâlinde ve ihtiyaç duyulduğunda yapılır; bileşenler, üretim metodu, ürünün şekil ve ölçüleri ile ibare ve mahreç işareti ambleminin kullanımı denetlenir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Elmadağ Tandır Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.