Coğrafi işaretli ürün · Konya
Konya’nın Cihanbeyli ilçesinde ekşi mayalı hamur, ayaklı kara sac üzerinde kara fırında pişirilir. Yörede çıkarılan keveke taşından yapılan fırın ve saçkı adı verilen yakıt karışımı, üretimin geleneksel ortamını oluşturur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Cihanbeyli Gömeç Ekmeği nedir?
Cihanbeyli Gömeç Ekmeği; buğday unu, ekşi maya, kaya tuzu ve su ile hazırlanan hamurun, ayaklı kara sac üzerinde ve kara fırında pişirilmesi suretiyle üretilen ekmektir. Cihanbeyli Gömeç Ekmeğinin üretiminde kullanılan un, tercihen Gerek-79 çeşidi buğdaydan elde edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Herhangi bir katkı maddesi içermez.
200 g olup daire şeklindedir.
Fırında pişirme
Üretimi, özellikle ekşi mayanın hazırlanması ve ekmeğin kara fırında pişirilmesi bakımından coğrafi sınıra özgü niteliktedir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Cihanbeyli Gömeç Ekmeğinin üretiminde kullanılan ekşi maya, un ve su kullanılarak ekmeğin yapımından 3–5 gün önce hazırlanır.
Üretim tekniği ve ustalık
Cihanbeyli Gömeç Ekmeğinin pişirildiği kara fırın, keveke olarak adlandırılan taştan yapılır.
Hammadde ve bileşim
Kara fırını ısıtmak için, içeriğinde kimyon tozu, hızar tozu, saman ile küçükbaş hayvan gübresi tozu bulunan ve coğrafi sınırda saçkı adı verilen özel bir toz karışımı kullanılır.
Cihanbeyli’de, genellikle her evin bahçesinde, ekmek pişirmede kullanılan kara fırın bulunur.
Bileşim ve üretim kimliği
Ekşi maya, ekmek yapımından önce un ve suyla hazırlanıp beslenerek sürdürülür. Hamurda ve mayada aynı tür un kullanılır. Sicil Gerek-79 buğdayını tercih eder; tam buğday ve karabuğday unu seçeneklerine de yer verir.
İşlem ve miktar kapsamı
Saçkı karışımı fırını ısıtmak için kullanılır; ekmek hamurunun bileşeni değildir. 200 g ölçüsü pişmemiş hamur bezesine aittir.
Hamur ve ekmek nasıl hazırlanır?
Unun kaynağı ve çeşit seçenekleri
Cihanbeyli Gömeç Ekmeğinin üretiminde tercihen, Konya ilinden temin edilen ve Gerek-79 çeşidi buğdaydan üretilen un kullanılır. Ayrıca karabuğday ya da tam buğday unları da kullanılabilir. Ekmek hamurunda ve ekşi mayada aynı çeşit un kullanılır.
Malzemeler ve ölçüler
- 25 kg buğday unu
- 200 g ekşi maya
- 20 g kaya tuzu
- 20 l sıcak su
Ekşi mayanın hazırlanması
Maya, ekmeğin yapımından 3–5 gün önce hazırlanır. Cam kavanozun içine, 250 g un ve 250 g su konulduktan sonra kavanozun ağzı ince bir bezle kapatılır ve oda sıcaklığında mayalanmaya bırakılır. Ortalama mayalanma süresi 1–3 gündür. Mayada kabarcıklar oluşmaya başladığında, yarısı alınır ve ekmek hamurunu mayalamak için kullanılır.
Hamurun hazırlanması
Geniş bir bakır kapta un, maya, su ve tuz karıştırılıp 30–45 dk yoğurulur. Hamurun daha kısa sürede mayalanması ve kıvam alması için hamurun içine sıcak su dolu kavanozlar konulur. Yoğurulan hamurun üstü kapatılır ve yaklaşık 60–90 dk mayalanmaya bırakılır.
Fırının hazırlanması
Keveke adı verilen taştan yapılan kara fırın, saçkı adı verilen ve kimyon tozu, hızar tozu, saman ile küçükbaş hayvan gübresi tozu ile hazırlanan özel toz karışımı ile ısıtılır.
Bezelerin hazırlanması ve dinlendirilmesi
Mayalı hamurdan, 200 g ağırlığında daire şeklinde bezeler hazırlanır ve üzerleri örtü ile kapatılıp 10 dk dinlendirilir.
Fırında pişirme
Dinlendirilen hamur bezeleri, ayaklı kara sac üzerine daire şeklinde yayılarak konulur ve önceden ısıtılan kara fırında yaklaşık 10 dk pişirildikten sonra fırından çıkarılıp soğumaya bırakılır.
Muhafaza koşulları
Keveke taşı, coğrafi sınırda çıkarılan bir taş olup hafif, yumuşak, gözenekli ve içi delikli yapısal özelliği sayesinde ısıyı yavaş yayar ve uzun süre muhafaza eder. Kavanozda içerisinde kalan maya daha sonraki hamurlarda kullanılmak üzere saklanır ve sürekli olarak un ve su ile beslenir.
Cihanbeyli Gömeç Ekmeği, gıda ile temasa uygun hava geçirmeyen ambalajlarda 0–25 °C sıcaklıkta en fazla 72 saat muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Cihanbeyli’nin mutfak kültüründe yer alan ürünün bütün üretim aşamaları ilçede gerçekleşir. Ekşi maya hazırlığı ve yöresel keveke taşından yapılan kara fırında pişirme, sicilde yöresel üretim özellikleri olarak açıklanır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Cihanbeyli ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1241 tescil numaralı Cihanbeyli Gömeç Ekmeği mahreç işareti olarak 17 Ekim 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Cihanbeyli Gömeç Ekmeği ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Cihanbeyli Gömeç Ekmeği ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Cihanbeyli Kaymakamlığının koordinatörlüğünde, Cihanbeyli Kaymakamlığı, Cihanbeyli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Cihanbeyli Ziraat Odası ile Cihanbeyli İlçe Sağlık Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak altı ayda bir yapılır. Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetimlerin sonucu, Cihanbeyli Kaymakamlığı tarafından 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Özellikle ekşi maya olmak üzere, üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. 1 adet Cihanbeyli Gömeç Ekmeği hamur bezesinin 200 g olması.
Ürünün, saçkı tozu ile ısıtılan kara fırında pişirilmesi. Ambalajlama ve muhafaza koşullarının uygunluğu. Cihanbeyli Gömeç Ekmeği ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
