Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Borçka Demir Elması, Artvin’in Borçka ilçesinde yetiştirilen gevrek etli ve mayhoş karakterli bir elmadır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Borçka Demir Elması nedir?
Borçka Demir Elması, Artvin ili Borçka ilçesinde uzun yıllardır yetiştirilen Malus communis L. çeşidi bir elmadır. Pembemsi-kırmızı ve yeşil kabuğu, gevrek meyve eti ile mayhoş tat ve kokusu ürünün temel karakterini oluşturur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kabuk görünümü ve meyve ağırlığı
Elmanın güneş gören yüzleri pembemsi-kırmızı, diğer yüzleri yeşildir ve kabukta seyrek benekler bulunur. Meyve ağırlığı 80-120 g arasındadır.
Gevrek meyve eti
Borçka Demir Elmasının meyve eti gevrektir. Gevrek et yapısı, iki renkli ve seyrek benekli kabuk görünümüyle birlikte ürünün fiziksel özellikleri arasındadır.
Mayhoş tat ve koku
Yüksek Performans Sıvı Kromatografisi ile yapılan analizler, elmanın şeker miktarının düşük olduğunu ortaya koyar. Düşük şeker miktarı nedeniyle tadı ve kokusu mayhoş karakterdedir.
Nasıl yetiştirilir?
Borçka’da yıllık ortalama nemi % 84,3 – 70,9; yağış aralığı % 56,7 – 142,1; en düşük sıcaklık -12,2 – (-1,2) °C; ek yüksek sıcaklık 41,7 -37,3 °C’dir.
Fidan üretimi
Fidan üretiminde bir yıllık genç Borçka Demir Elması dallarından alınan çelikler kullanılır. Fidanlar kalem aşı yöntemiyle üretilir.
Bahçe tesisi
Çöğür anaçlarla kurulan bahçelerde 6 × 6 m, 7 × 7 m veya 8 × 8 m mesafe bırakılır. Yarı bodur anaçlarda ise 4 × 1,5 m mesafe uygulanır.
Çiçeklenme ve meyve döngüsü
Çiçeklenme nisan-mayıs aylarında gerçekleşir. Ağaçlar iki yılda bir meyve verir.
Hasat ve depolama nasıl yapılır?
Hasat zamanı ekim-kasım aylarıdır. Elmalar, coğrafi sınırda yapılan meyve çekme aparatıyla dikkatle toplanır ve sepetlere konur. Toplanan elmalar kurutulmuş mısır yapraklarına sarılarak mısırın bulundurulduğu serenderlerde depolanır.
Muhafaza süresi ne kadardır?
Borçka Demir Elması bozulmaya ve soğuğa karşı dayanıklıdır. Elma yaklaşık 9 ay muhafaza edilebilir.
Borçka ile coğrafi bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Artvin ili Borçka ilçesidir; sicil, ilçede yıllık ortalama nemi %84,3–70,9, yağış aralığını %56,7–142,1, en düşük sıcaklığı -12,2–(-1,2) °C ve ek yüksek sıcaklığı 41,7 -37,3 °C olarak verir. Elma, coğrafi sınırdaki yüksek yağış ve nem koşullarına uyum sağlamıştır; bu koşullar düşük şeker oranı ve uzun depolama süresiyle ilişkilendirilir. Borçka Demir Elmasının tüm üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Yazılı kayıtlarda nasıl anılır?
1927 yılında yayımlanan “Şark Memleketlerimizden Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye” adlı eserde, Borçka ilçesine bağlı köylerdeki ağaçlar anlatılırken “Demir elması namı ile maruf elma meşhurdur” ifadesine yer verilir. Ürünün geçmişinin eskiye dayandığı ve Borçka ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yeri olduğu belirtilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Borçka Demir Elması, 1284 numarayla mahreç işareti olarak 9 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 20 Ağustos 2021 tarihinden itibaren korunur ve tescil ettiren Borkça Belediyesi olarak kaydedilmiştir.
İşaret kullanımı
Borkça Demir Elması ibareli logo ile mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün veya ambalaj üzerinde kullanım mümkün değilse logo ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Borkça Belediyesinin koordinasyonunda Borkça Belediyesi, Borkça İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Borkça İlçe Ziraat Odasından konuda uzman en az üç kişinin oluşturduğu denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ek denetim de gerçekleştirilebilir. Denetim, elma çeşidinin uygunluğunu, özellikle aşılama, hasat ve depolama koşulları başta olmak üzere üretim metodunu ve ibare, logo ile mahreç işareti ambleminin kullanımını kapsar. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ve uzman kişilerden faydalanabilir ya da hizmet satın alabilir; tescil ettiren ise hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.