Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Artvin’in Borçka ilçesinde yetiştirilen gevrek ve mayhoş elmadır. Güneş gören bölümü pembemsi kırmızı, diğer bölümü yeşildir; geleneksel olarak mısır yapraklarına sarılıp serenderlerde saklanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Borçka Demir Elması nedir?
Borçka Demir Elması, Artvin ili Borçka ilçesinde yetiştirilen Malus communis L. elmasıdır. Meyvesi 80–120 g ağırlığında, gevrek, mayhoş ve seyrek beneklidir. Güneş gören yerleri pembemsi-kırmızı, diğer yerleri yeşildir. Ağaçları iki yılda bir meyve verir.
Ayırt edici özellikleri
Borkça Demir Elması; Artvin ili Borkça ilçesinde uzun yıllardır yetiştirilen Malus communis L. çeşidi elmadır.
Borkça Demir Elmasının fidanları, bir yıllık genç Borçka Demir Elma dallarından alınan çeliklerle ve kalem aşı yöntemi ile üretilir.
Ağırlığı 80–120 g arasındadır.
Cumhuriyetin ilk yıllarında 1927 yılında yayımlanan “Şark Memleketlerimizden Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye” isimli eserin149 uncu sayfasında Borçka ilçesine bağlı köylerde bulunan ağaçlar hakkında bilgi verilmiş ve “Demir elması namı ile maruf elma meşhurdur” açıklaması bulunur.
Doku, renk ve tat özellikleri
Borçka Demir Elmasının güneş gören yerleri pembemsi-kırmızı, diğer yerleri yeşil renkte olup seyrek beneklidir.
Yüksek Performans Sıvı Kromatografisi ile yapılan analizlerle göre Borçka Demir Elmasının şeker miktarının düşük olması nedeniyle Borçka Demir Elmasının tadı ve kokusu mayhoştur.
Bitki ve meyve özellikleri
Meyve eti gevrektir.
Borçka Demir Elması Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Borkça Demir Elmasının üretiminde, Malus communis L. çeşidi elma kullanılır. Bahçe tesisinde; çöğür anaçlarda 6×6 m – 7×7 m – 8×8 m, yarı bodur anaçlarda ise 4×1,5 m mesafe bırakılır. Bir yıllık genç Borçka Demir Elma dallarından alınan çeliklerle ve kalem aşı yöntemi ile fidan üretimi yapılır. Çiçeklenme nisan-mayıs aylarında gerçekleşir. Borçka Demir Elmasının ağaçları iki yılda bir meyve verir.
Hasat işlemi
Hasat zamanı ekim-kasım aylarıdır.
Yetişme ve hasat dönemi
Hasadı ekim-kasım aylarında yapılır.
Muhafaza koşulları
Coğrafi sınırda üretilen elmalar kurutulmuş mısır yapraklarına sarılıp serenderlerde mısırın bulundurulduğu alanda depolanır. Bu durum atalardan gelen geleneksel bilgi olup ürünün nem oranını koruyarak dayanıklılığını olumlu etkiler. Elmalar, coğrafi sınırda yapılan meyve çekme aparatı ile dikkatli bir şekilde toplanıp sepetlere konur ve kurutulmuş mısır yapraklarına sarılıp mısırın bulundurulduğu serenderlerde depolanır. Borçka Demir Elma bozulmaya, soğuğa karşı dayanıklı olup yaklaşık 9 ay muhafaza edilebilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Borçka’da yıllık ortalama nemi % 84,3 – 70,9; yağış aralığı % 56,7 – 142,1; en düşük sıcaklık -12,2 – (-1,2) °C; ek yüksek sıcaklık 41,7–37,3 °C’dir. Borçka Demir Elması coğrafi sınırda görülen yüksek yağış ve nem koşullarına uyum sağlamış olup şeker oranı düşük ve depolama süresi uzundur. Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Borçka Demir Elmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Borçka Demir Elmasının geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Kökeni ve üretim geleneği
Borkça ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1284 tescil numaralı Borkça Demir Elması mahreç işareti olarak 9 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Borkça Demir Elması ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ile mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Borkça Demir Elması ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Borçka Belediyesinin koordinasyonunda; Borçka Belediyesi, Borçka İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Borçka İlçe Ziraat Odasından konuda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim mercii; üretimde kullanılan elma çeşidinin uygunluğunu; özellikle aşılama, hasat ve depolama koşulları olmak üzere üretim metoduna uygunluğunu ve Borkça Demir Elması ibaresi, logosu ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
