Aydın Yuvarlaması

Coğrafi işaretli ürün · Aydın

Aydın’da dana kıymalı ve unlu küçük köfteler iki ucu ince biçimde yuvarlanıp kızartılır. Salçalı tereyağlı sos ve nohutla yeniden pişirilen yemek, sarımsaklı veya sade süzme yoğurtla sunulur.

TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi1198 – 18.08.2022
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırAydın İli
Ürün sınıfıEtli Köfteler Ayırt edicilikKızarmış Yuvarlama, Nohut Ve Yoğurt SunumYoğurtla; Sos Ve Nohutla Pişirilir

Aydın Yuvarlaması nedir?

Aydın Yuvarlaması, Aydın’da dana kıymalı ve unlu küçük köfteler iki ucu ince biçimde yuvarlanıp kızartılır. Salçalı tereyağlı sos ve nohutla yeniden pişirilen yemek, sarımsaklı veya sade süzme yoğurtla sunulur.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

İnce uçlu dana köfteleri

Dana döş kıyması, un, yumurta ve soğanla hazırlanan köfteler ince uçlu, 2–4 cm uzunluğunda biçimlendirilir. Kızartılan köfteler nohut ve salçalı et suyuyla pişirilir; yoğurt servis aşamasında eklenir.

Kızartma ve sulu pişirme

Köftenin kızartılması ile nohutlu yemekte pişirilmesi ayrı aşamalardır. Aydın Memecik Zeytinyağı tercih edilen girdidir; girdinin tescili yemeğin kendisine AB tescili kazandırmaz.

Sos ve ikram bağlamı

Tereyağı, bitkisel sıvı yağ, salça, toz kırmızıbiber, et suyu ve su sosu oluşturur. Süzme yoğurdun üzerine isteğe bağlı maydanoz veya erimiş tereyağı eklenir. Elle yuvarlayarak biçimlendirme ürünün adını açıklar; yörede düğün yemekleri arasında yer alır.

Sicildeki üretim anlatımı

Zeytinyağı seçimi ve altı kişilik tarif

Aydın Yuvarlamasının üretiminde, tercihen 749 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Aydın Memecik Zeytinyağı kullanılır. 6 kişilik Aydın Yuvarlaması için gereken bileşenler aşağıdaki gibidir.

* Ürünün sicil belgesinde tercih edilen yağ Aydın Memecik Zeytinyağı olarak adlandırılırken 749 sicil numarası verilmektedir; ürün adıyla sicil numarasının eşleşmesi açık değildir. Bu noktanın açıklığa kavuşması için TÜRKPATENT ile tescil ettiren ve denetleyen kurumların (Aydın Büyükşehir Belediyesi; Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü; Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Turizm Fakültesi Yiyecek İçecek İşletmeciliği ile Meslek Yüksekokulu Aşçılık Bölümü; Aydın Ticaret Odası; Aydın Lokantacılar Esnaf ve Sanatkârları Odası) teyidi beklenmektedir.

Malzemeler ve ölçüler

  • 250 g dana kıyma (Dananın döş kısmından alınan, az yağlı ve 2 kere çekilmiş kıyma)
  • 1 adet yumurta (tercihen köy yumurtası)
  • 15 g karabiber
  • 2 adet kuru soğan
  • 10 g tuz
  • 250 ml bitkisel sıvı yağ
  • 500 g özel amaçlı buğday unu
  • 150 g salça (tercihen domates ve biber salçalarının karışımı)
  • 25 g toz kırmızıbiber
  • 150 g tereyağı
  • 120 g haşlanmış nohut
  • 300 ml et suyu
  • 250 g süzme yoğurt
  • 1 diş sarımsak ( isteğe bağlı) 1 dal maydanoz (isteğe bağlı)
  • 100 ml su

İç harcın hazırlanması

Çırpılmış yumurta, rendelenmiş kuru soğan, tuz, karabiber ve kıyma, bir kapta iyice karıştırılır.

Hamurun hazırlanması ve açılması

Homojen bir hale gelince un, azar azar eklenip yumuşak kıvamlı bir hamur elde edinceye kadar yoğrulduktan sonra hamur tahtası üzerinde açık vaziyette 15 dakika dinlendirilir. Dinlenmiş hamur birkaç defa daha yoğrularak silindir şekline getirilir ve iki avucun yuvarlak kavuşması büyüklüğünde, oklava ile rahat açılabilecek şekilde eşit bezelere bölünür.

Hamur tahta üzerinde oklava ile 1 cm kalınlığında açılır ve 2 cm genişliğinde şeritler halinde kesilir.

Şeritler, uzunlamasına iki elin içi ile tahta üzerinde yuvarlanarak 25 – 30 cm uzunlukta rulo haline getirilir ve rulodan 1,5 – 2 cm uzunluğunda hamur parçaları kesilir. Kesilen hamur parçaları, avuç içinde yuvarlanır ve hamur parçasına, 2–4 cm uzunluğunda iki ucu ince silindirik şekil verilir. Hazırlanan köftelerin üzerinde çatlak olmamasına dikkat edilir.

Tepsiye yerleştirme

Köfteler yuvarlanırken yapışmayı engellemek için her aşamada un kullanılır ve yuvarlanan köfteler önceden unlanan tepsiye dizilir.

Tepside kızartma

Tepside toplanan köfteler, kızartılmadan önce mutlaka elenerek fazla undan arındırılır.

Yağda kızartma

Bakır kapta kızdırılan bitkisel sıvı yağa konularak kızartılır. Kızartma sırasında köftelerin birbirine yapışmamasına ve parçalanmamasına dikkat edilir. Kızarma işlemi tamamlanan köfteler, bir kevgir ile yağdan çıkarılır, fazla yağdan arındırmak için kâğıt havlunun üzerine konur.

İç harcın hazırlanması — 2. aşama

Nohutların, bir gün önceden ılık suda 6–8 saat arası ıslatılır.

Haşlama işlemi

Sos içine konulmadan önce 30 dakika kadar suda haşlanır.

Kaynatma işlemi

Et suyu kaynatılır ve üstünde oluşan köpükler kevgirle alınır. Aydın Yuvarlamasının sosu; bir kapta eritilen tereyağının üzerine bitkisel sıvı yağ, salça, toz kırmızıbiber, et suyu ve su konup salça kokusu gidinceye kadar pişirilerek hazırlanır. Piştikten sonra üzerine kızarmış köfteler ve nohut eklenip yaklaşık 45 dakika pişmeye bırakılır.

Pişme sırasında su miktarı 10 dakika ara ile kontrol edilir.

Kontrol esnasında suyun miktarının en üstte bulunan yuvarlamaların altına indiği gözlenmişse yuvarlamaların üzerinde olacak şekilde soğuk su ilavesi yapılır. Belirtilen pişme süresi sonunda tencereden alınan yuvarlama tanesinin ağızda kıtır sertlikte olmadığı anlaşıldığında pişmiş kabul edilen yemek ateşten indirilir ve 15 dakika kadar dinlenmeye bırakılır.

Hamurun hazırlanması ve açılması — 2. aşama

Aydın Yuvarlamasının servisi, üzerine sarımsaklı ya da sade olarak süzme yoğurt konularak yapılır. Yemeğin sıcaklığının, yoğurdu kesmemesine dikkate edilir. Sıcaklık derecesi için yemeğin pişmesi sonrası geçen 15 dakikalık bekleme süresi yeterlidir. İsteğe bağlı olarak süzme yoğurdun üzerine, el ile koparılmış maydanoz yaprakları serpiştirilir ya da 1 yemek kaşığı erimiş tereyağı dökülebilir.

Kızartılmış Aydın Yuvarlamasının, gıdaya temasa uygun kaplara konularak ya da reyonda toptan veya perakende olarak piyasaya sunumu yapılacaksa, kızartma aşamasından sonra bir tepsi içinde bulundurulan yuvarlamalar, oda sıcaklığına gelene kadar açıkta soğumaya bırakılır.

Sicildeki muhafaza anlatımı

Ambalaja alınan yuvarlamaların 4℃’de en fazla 6 ay içinde saklanır. Reyonda ambalajlanmamış şekilde 6 ℃ soğutma özelliği bulunan camekan içinde satışa sunulan kızartılmış yuvarlamalar; direkt güneş ışığına maruz bırakılmayacak şekilde en fazla 2 ay muhafaza edilebilir.*

* Sicil belgesindeki açıklamaya göre kızartılmış yuvarlamalar için sicil ambalajlı halde 4°C’de altı ay, ambalajsız camekânda 6°C’de iki ay verir. Belge görüntüsünde de pozitif sıcaklıklar doğrulandı. Kurutma sonu, su aktivitesi, koruyucu işlem veya raf ömrü doğrulaması belirtilmez. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Yöresiyle bağı nedir?

Aydın Yuvarlamasının geçmişi eskiye dayanır. Aydın ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Aydın Yuvarlamasının tüm üretim aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.

Geçmişi ve yöredeki yeri

Aydın ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

1198 tescil numaralı Aydın Yuvarlaması mahreç işareti olarak 18 Ağustos 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Aydın Yuvarlaması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Aydın Yuvarlaması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Sicildeki denetim düzeni

Denetimler; Aydın Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Aydın Büyükşehir Belediyesi, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Turizm Fakültesi Yiyecek İçecek İşletmeciliği ile Meslek Yüksekokulu Aşçılık Bölümünden, Aydın Ticaret Odası ile Aydın Lokantacılar Esnaf ve Sanatkârları Odasından konuda uzman birer kişinin katılımı ile oluşan 5 kişilik denetim mercii tarafından yapılır.

Denetimler yılda bir düzenli olarak, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilir. Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; özellikle köftelerin hazırlanması ve yemeği sunulması ile muhafaza koşulları bakımından üretim metoduna uygunluğu ile Aydın Yuvarlaması ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.

Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-21