Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Çine Köftesi, Çine meralarında beslenen sığır etiyle hazırlanan mangal köftesidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çine Köftesi nedir?
Çine Köftesi, Aydın ili Çine ilçesiyle ilişkilendirilmiş bir köftedir. Sicildeki temel bileşim 1 kg kıyma, 50 gr hayvan iç yağı, 100 gr soğan, 5 gr tuz ve 5 gr kimyondan oluşur.
Köftede kullanılacak kıyma, 1-1,5 yaşındaki doğal beslenmiş büyükbaş hayvanın kaburgasından alınan etin 0 numara ince tarakta kıyılmasıyla elde edilir. Ürünün kimliğini, Çine meralarında yetiştirilen belirli sığırlardan elde edilen et ile kendine özgü üretim yöntemi belirler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çine meralarında beslenen sığırlar
Üretimde Çine ilçesindeki meralarda yetiştirilen, beslenmesinde silaj ve şeker pancarı küspesi kullanılmayan erkek sığırların eti kullanılır. Hayvanlar 1-1,5 yaşında Alaca, Esmer veya Simental ırkında olmalıdır.
Kaburga veya kol eti
Çine Köftesi için kaburga veya kol etleri seçilir. Etin kıyma olarak hazırlanmasında kaburga bölgesinden alınan döş eti de tarif edilir.
İç yağlı iki aşamalı kıyma
Etin az bir miktarı önce iç yağla, ardından soğanla kıyılır; kalan et ise tek seferde kıyılır. Bu ikinci kıyma işlemi, yağın köfte içinde diri kalmasını önlemeye yöneliktir; et tek başına ikinci kez kıyılmaz.
Hazırlama ve pişirme nasıl yapılır?
Et ve malzemelerin hazırlanması
Sicildeki tarif ölçüsü 8 kişiliktir; bu ölçüde 1 kg kıyma, 50 gr hayvan iç yağı, 100 gr soğan, 5 gr tuz ve 5 gr kimyon kullanılır. Kesilen büyükbaş hayvan iki gün askıda, dolapta ve soğuk havada bekletilir; dondurulan et soğuk zincir bozulmadan kıyma makinesine alınır. Köftelik kıyma, kaburgadan alınan etin 0 numara ince tarakta kıyılmasıyla hazırlanır.
Kıyma karışımının yoğrulması
Etin bir bölümü iç yağ ve soğanla işlendikten sonra kalan et tek seferde kıyılır; et tek başına ikinci kez kıyılmaz. Kıyılan et karışımına soğuk zincir bozulmadan tuz ve kimyon eklenir, ardından karışım yoğurma makinesinde yoğrularak 6 saat dolapta dinlendirilir. Akşamdan elde edilen karışım sabaha kadar dinlendirilir.
Şekil verme ve mangalda pişirme
Yoğurma makinesinde yoğrulan köfteye, el terletilmeden ve el ıslatılarak elle şekil verilir. Köfteler 3-3,5 cm eninde ve 5-5,5 cm boyunda hazırlanır. Köfteler, önceden yakılmış ve köz olmuş mangal kömürü üzerinde 2-2,5 dakika pişirilir; mangal ateşi ne çok alevli ne de küllenmiş olmalıdır.
Çine ilçesiyle bağı nedir?
Çine Köftesinin coğrafi sınırı Aydın ili Çine ilçesidir. Coğrafi sınır içinde gerçekleşmesi gereken temel işlem, köftede kullanılacak etin Çine ilçesi sınırlarındaki meralarda yetiştirilen sığırlardan elde edilmesidir. Bu sığırlar 1-1,5 yaşında Alaca, Esmer veya Simental ırkı erkek hayvanlar olmalı; beslenmelerinde silaj ve şeker pancarı küspesi kullanılmamalıdır.
Çine ilçesinin bitki örtüsü Akdeniz ikliminin etkisi altındadır ve bitki türlerinin büyük bölümü kurakçıl özellik gösterir. Madran ve Gökbel'in dağlık alanlarında kızılçam ve karaçam yaygındır; maki ve çalılıklar ilçenin hemen her alanında görülür, Gökbel Dağı yamaçlarında zeytin ağaçları belirgindir. Bölgede seyrek de olsa menengiç, zakkum ve karaağaç türleri bulunur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil bilgileri ve işaret kullanımı
Çine Köftesi, 397 numarayla mahreç işareti olarak 29 Kasım 2018 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 24 Haziran 2013 tarihinden itibaren korunmaktadır. Coğrafi işaretin kullanım biçimi markalamadır.
Denetim mercii ve kontrol kapsamı
Denetim mercii, Çine Belediyesinin koordinatörlüğünde Çine Kültür Derneği, Çine Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Çine Ziraat Odası, Aydın Ticaret Odası ve Çine Kaymakamlığı İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden en az birer yetkilinin katılımıyla oluşur. Denetim mercii, coğrafi işareti kullanan veya kullanmak isteyen kişi ve kurumlara denetçi ekibi göndererek etin temin yerini, hayvanı ve hayvanın etinin alındığı bölümü, köftenin muhteviyatını ve hazırlanışını tescile uygunluk yönünden denetler. Kullanılan etlerin Çine ilçesi kesimhanelerinden belge karşılığında alınması gerekir; etin menşei tesellüm belgeleri üzerinden, ürün süreci ise hazırlanmasından sunumuna kadar kontrol edilir.
Denetimin yürütülmesi
Denetimler şikâyet, talep veya ihtiyaç duyulmasına göre ilave olarak yapılabilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim mercii, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.