Coğrafi işaretli ürün · Kastamonu
Kastamonu’nun Araç ilçesinde yerel iki sıralı arpadan elde edilen akdene göcesi yoğurtla pişirilir. Koyu kıvamlı çorba naneli tereyağıyla sıcak sunulur; göcenin fizikokimyasal tablosu bitmiş çorbanın analizinden ayrıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Araç Akdene Göce Çorbası nedir?
Araç Akdene Göce Çorbası. Kastamonu’nun Araç ilçesinde yerel arpa göcesi, yoğurt ve tereyağıyla yapılan koyu kıvamlı çorbadır. Naneli tereyağı üstlüğüyle sıcak servis edilir; arpa girdisinin analizleri ayrıca gösterilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel iki sıralı arpa
Akdene göcesi Araç’ta yetişen iki sıralı maltlık yerli arpanın kavuzdan ayrılıp kırılmasıyla elde edilir. Arpanın dış kavuzu sarımtırak, kırılmış içi beyazdır; ak dane adı bu iç renkle ilişkilidir.
Göce girdisinin tablosu
Sicil tablosu akdene göcesinin rutubet, mineral külü, yağ, protein, elek dağılımı ve L*, a*, b* renk ölçümlerini verir. Yoğurt ve su eklendikten sonraki bitmiş çorbanın besin analizi veya güncel parti sonucu değildir.
Yoğurtlu koyu kıvam
Göce yoğurt, su ve tuzla kısık ateşte karıştırılarak koyu kıvama pişirilir. Eritilmiş tereyağı ve nane ayrı sos yapılıp sıcak sunumda eklenir.
Tablo-1: Akdene Göcesinin bazı fizikokimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan akdene göcesinin bazı fizikokimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
Araç Akdene Göce Çorbasının üretiminde, Araç ilçesinde yetiştirilen iki sıralı maltlık yerli arpa çeşidinden elde edilen göce kullanılır. Bu arpa çeşidinin dışında sarımtırak kavuz kabuğu olmasına rağmen, kırıldığında içi beyazdır.
Arpa kalburdan geçirilerek sap, saman ve tozlarından ayrılarak temizlenir. Bir kazanda soğuk su ile 2 defa yıkanır.
Malzemeler ve ölçüler
- 150 g akdene göcesi 1 l su
- 180 g yoğurt
- 25 g tereyağı
- 15 g tuz
- 2 g kuru nane
Süzme işlemi
Kevgirlerin üzerinde süzülür.
Kurutma işlemi
Yaygı adı verilen örtülerin (brandaların) üzerine serilip güneşte kurutulur. Daha sonra kırılır ve elde edilen akdene göceler kevgirlerden geçirilerek çorbada kullanıma uygun boyuta getirilir.
Arpanın dışındaki kavuz tabakası iç endosperm tabakasına çok sıkı bağlı olduğundan; yıkama işlemi bir taraftan arpanın değirmende kırılmadan önce temizlenmesini sağlarken, diğer taraftan kavuz tabakasının kısmen gevreklik kazanmasını, değirmende kırıldıktan sonra eleklerden geçirildikten sonra kavuz tabakalarının da büyük parçalar halinde ayrılabilmesini sağlar.
Pişirme ve kıvamın oluşması
Çorbanın üretiminde kullanılacak akdene göceler yıkanır, suyu süzülür ve pişirme tenceresine konur.
Suda pişirme
Üzerine su, yoğurt ve tuz ilave edilir ve karıştırılarak koyu kıvamlı hale gelinceye kadar kısık ateşte pişirilir. Araç Akdene Göce Çorbasının servisi, üzerine eritilmiş tereyağının içine nane ilave edilerek hazırlanan sos döküldükten sonra sıcak olarak yapılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Hava alan bez torbalarda ve serin yerde muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Arpa göcesi Araç ilçesinde yetiştirilen iki sıralı maltlık yerli arpadan elde edilir. Çorbanın mutfak kültüründeki yer ve eski geçmişi sicilde ün bağının gerekçesidir; bütün üretim aşamaları coğrafi sınırda yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Akdene göce adı, arpa kırılınca ortaya çıkan beyaz danelerle ilişkilidir. Yörede bu tanelere ak dane denir; dıştaki sarımtırak kavuz ile iç tane rengi farklı betimlerdir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1153 tescil numaralı Araç Akdene Göce Çorbası mahreç işareti olarak 22 Haziran 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Araç Akdene Göce Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Araç Akdene Göce Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; Araç Akdene Göce Çorbasının üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Araç Akdene Göce Çorbası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Araç Belediyesinin koordinasyonunda, Kastamonu İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Araç İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Araç Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
