Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Antalya’da hazırlanan böreğin hamuru oklava veya merdane kullanılmadan elle, kâğıt inceliğinde açılır. Kıymalı ve peynirli harçlarıyla bilinir; ince hamurun açılması yöreye özgü ustalık gerektirir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antalya Serpme Böreği nedir?
Antalya Serpme Böreğinin iç harcı, kıyma veya peynir olmak üzere iki çeşittir. Antalya Serpme Böreği Antalya ile özdeşlemiş, yörede düğünlerde, mevlit ve cenazelerde sunulan özel bir börektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Eskiden fıtır börek olarak adlandırılan bu böreğin çıkış noktasının ramazan aylarında fitre çıkarıp dağıtma geleneği olduğu ve bölge kültüründe sadaka niyetiyle ikram olarak sunulan bir yiyecek olduğu bilinir.
Antalya Serpme Böreğinin hamuru; un, tuz ve sudan oluşur.
Üretim tekniği ve ustalık
Bu şekilde üretilen börekler de Antalya Serpme Böreği olarak satılır.
Hammadde ve bileşim
Hamur, oklava ve merdane kullanılmadan tamamıyla el işçiliğiyle kâğıt inceliğinde açılır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hamur malzemeleri
- 10 kg un (baklavalık/böreklik un)
- 250–300 g tuz
- 5–6 litre su
- 500 g tereyağı veya 1 litre ayçiçek yağı
Hamurun hazırlanması ve açılması
Un, tuz ve su karışımı, kulak memesi kıvamına gelene kadar 7–10 dakikalık aralarla dinlendirilerek 2–3 defa yoğrulur. Silindir haline getirilip kesilen hamurdan, terazide tartılarak 120 g’lık bezeler yapılır. Yağlanmış tepsilere dizilen bezelerin üzeri ayçiçek yağı ile yağlanıp streç film ile kapatılır. Dinlenen bezeler 500 g tuzlu tereyağı ve 1 litre ayçiçek yağının karışım ile yağlanır.
Yağlama işleminde sadece ayçiçek yağı da kullanılabilir.
Bu durumda her bir beze için 1–1,5 yemek kaşığı ayçiçek yağı kullanılır.
Yağlanan bezeler mermer tezgahın üzerinde, bir tabak çapında (12–25 cm) daire şeklini alıncaya kadar merdane ile büyütülür. Hamurun ortasının kenarlarına göre biraz daha kalın olması gerekir. Hamur daha sonra oklava veya merdane kullanılmadan 6–7 defa havada savrularak kağıt inceliğinde açılır. Antalya Serpme Böreği esas olarak kıymalı ve peynirli olmak üzere iki şekilde üretilir.
Ancak günümüzde talebe bağlı olarak farklı iç malzemelerle üretildiği de görülmektedir.
Kıymalı ve peynirli harç seçenekleri
Kıymalı iç malzeme için soğan ve kıyma ayrı ayrı tavalarda kavrulup sonradan ikisi birleştirilir ve 5 dakika daha birlikte kavurulur. Üzerine karabiber, maydanoz ve tuz eklenir. Peynirli iç malzemesi için tuzsuz lor peyniri süt ile inceltilerek yoğunluğu azaltılır. Diğer malzemeler ise tek başına ya da soğanla kavrularak hazırlanabilir. Savrularak ince bir şekilde açılan hamur, mermer tezgâh üzerine kenarları çekilerek yerleştirilir.
Önce alt tarafından ortaya doğru, sonra iki yan tarafından ortaya doğru katlanarak içine iç harcı konulur. Her biri 120–130 g olan ve 50–60 cm çapında açılan hamurların içine 60–80 g kıymalı harç veya 100–120 g peynirli harç ya da tercih edilen diğer harçlardan göz kararı konulur.
Doldurma ve biçim verme
Önce üst taraftan daha sonra alt taraftan olmak üzere karşılıklı kenarlar katlanarak hamur dikdörtgen olacak şekilde kapatılır.
Fırında pişirme
Hazırlanan börekler, sacdan yapılan yağlanmış tepsiye dizilerek 200–220 °C’de ısıtılmış fırında, altı üstü kızarana kadar en fazla 10 dakika pişirilir. Pişen serpme börek dilimlenerek sunuma hazır hale gelir. Peynirli böreğin üzerine isteğe göre pudra şekeri serpilebilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Hamurlar buzdolabında bir gün bekletilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan Antalya Serpme Böreğinin coğrafi sınıra özgü üretim metodu ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple Antalya ili ile ün bağı bulunan Antalya Serpme Böreğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Denetleme Denetimler; Antalya Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Antalya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ve Antalya Gıda Mühendisleri Odasından konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 4 kişinin katılımı ile oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim kriterlerine aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk.
Ürünün görsel açıdan uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
736 tescil numaralı Antalya Serpme Böreği mahreç işareti olarak 26 Nisan 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Antalya Serpme Böreği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu yapılır. Antalya Serpme Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Antalya Serpme Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, gerektiğinde ilgili alanda uzman kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
