Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’ya özgü, süzme yoğurt ve geleneksel yarmayla hazırlanan, kıvam ustalığı gerektiren çorba.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Toyga Çorbası nedir?
Amasya Toyga Çorbası; süzme yoğurt, nohut, yörede yarma veya dövme denilen kabuksuz buğday, un, yumurta sarısı, tereyağı ve nane kullanılarak üretilen yöresel bir çorbadır.
Çorbanın karakterini, süzme yoğurtlu yapı ile geleneksel yöntemle hazırlanan yarmanın birlikteliği belirler. Hazırlama sürecinde kıvamın tutturulması ustalık becerisi gerektirir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Süzme yoğurtlu bileşim
Çorbanın temel bileşenleri arasında süzme yoğurt, nohut, kabuksuz buğday yarması, un, yumurta sarısı, tereyağı ve nane bulunur. Kullanılan süzme yoğurt, keçi, inek veya manda yoğurtlarından elde edilir.
Geleneksel yarma
Çorbada yarma veya dövme olarak anılan kabuksuz buğday kullanılır. Yarma, üveyik denilen sert buğdayın kaynatılıp kurutulmasının ardından geleneksel tekniklerle dövülerek kabuğundan ayrılmasıyla elde edilir.
Kıvam ustalığı
Bileşenlerin hazırlanışında coğrafi sınıra özgü bir üretim metodu uygulanır. Çorbanın kıvamını tutturmak, üretimin ustalık gerektiren yönlerinden biridir.
Hazırlama yöntemi
Bileşenlerin ölçülmesi
Sicilde verilen tarif, 4 kişilik çorba içindir. Bu ölçüde çorba için 55 g buğday yarması (dövme), 200 g süzme yoğurt, 15 g buğday unu, 1 yumurtanın sarısı, 140 g haşlanmış nohut, 2 g tuz ve 1200 ml su; üzeri için ise 15 g tereyağı ile 3 g kuru nane kullanılır.
Yoğurtlu karışımın hazırlanması
Süzme yoğurt, un ve yumurta sarısı tencereye alınır; üzerine 200 ml su ilave edilerek çırpılır. Ardından 1000 ml daha su eklenir ve tencere ocağa konur.
Yarma ve nohutla pişirme
Yarma eklenen yoğurtlu karışım, kaynayıncaya kadar sürekli karıştırılır. Kaynadıktan sonra çorbanın kıvamı kontrol edilir; yarmanın tencere tabanına yapışmasını ve topaklanmasını önlemek için ara ara karıştırmaya devam edilir.
Kaynama başladıktan 10-15 dk sonra haşlanmış nohut ilave edilir. Çorba, yarmalar yumuşayıncaya kadar kısık ateşte pişirilir; kıvam koyu olduğunda her aşamada su ilave edilebilir.
Naneli tereyağının hazırlanması
Çorba piştikten sonra tereyağı küçük bir tavada eritilir. Eritilmiş tereyağına nane ve tuz eklenerek karıştırılır.
Sunum ve ikram
Servis
Hazırlanan naneli tereyağı çorbaya eklenip karıştırıldıktan sonra Amasya Toyga Çorbası servis edilir.
Düğün ve özel davet ikramı
Amasya Toyga Çorbası özellikle düğünlerde ve özel davetlerde ikram edilir.
Amasya iliyle bağı
Amasya Toyga Çorbasının coğrafi sınırı Amasya ilidir. Çorbanın üretiminde kullanılan yarma coğrafi sınırdan elde edilir.
Coğrafi sınıra özgü üretim metodu ve kıvamı tutturmaya yönelik ustalık, ürünün Amasya ile ün bağını oluşturur. Bu nedenle çorbanın tüm üretim aşamalarının Amasya ili sınırları içinde gerçekleşmesi gerekir.
Adı ve yemek kültüründeki yeri
Amasya Toyga Çorbasının geçmişinin eskiye dayandığı belirtilir. Çorba, Amasya ilinin yemek kültürü içinde önemli bir yere sahiptir.
“Toyga” sözcüğü kabuğu çıkarılmış ak buğday anlamına gelir. Sözcüğün kökeni Orta Asya’ya dayanır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Amasya Toyga Çorbası, 960 tescil numarasıyla 1 Aralık 2021 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 21 Aralık 2020 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil kapsamına alınmıştır.
Tescil ettiren Amasya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğidir. Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
İşaretleme kuralları
Amasya Toyga Çorbası ibaresi, logo ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda bu ibare, logo ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetimin yürütülmesi
Denetimler, Amasya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinin koordinatörlüğünde yürütülür. Denetim mercii; Amasya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, Amasya Üniversitesi Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Amasya Turizm Derneğinden uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşur.
Denetimler yılda 1 defa düzenli olarak; şikâyet hâlinde veya gerekli görülen durumlarda ise her zaman yapılabilir. Denetimde özellikle yarmanın hazırlanması, bileşenlerin ve miktarların uygunluğu, çorbanın kıvamı, üretim metoduna uygunluk ile ürün ibaresi, logo ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir.
Amasya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, denetime ilişkin raporları düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.