Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’da yarma ve yeşil mercimek ayrı hazırlanıp dana kıyması ve soğanla birleştirilir. Baharatlı tereyağıyla tamamlanan sıcak çorbanın yanında genellikle turşu ve taze soğan sunulur; haşlama ve sos aşamaları ayrıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Çatal Çorbası nedir?
Amasya Çatal Çorbası. Amasya’da yarma, yeşil mercimek, dana kıyması ve soğanla hazırlanan çorbadır. Ayrı haşlanan tahıl ve bakliyat kavrulmuş kıymayla birleştirilir; tereyağlı baharat ve sıcak sunumla tamamlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yarma, mercimek ve dana kıyması
Yarma ve yeşil mercimek ayrı ıslatılıp haşlanır. Dana kıyması soğanla kavrularak sonradan birleştirilir; et girdisi hamur dolgusu veya köfte değildir.
Tereyağlı baharat ve eşlikçiler
Kızdırılmış tereyağı ve baharat servis hazırlığında eklenir. Turşu ve taze soğan genellikle yanında sunulur; bunlar ana çorba reçetesinin zorunlu pişirme girdileri değildir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
6 porsiyon Amasya Çatal Çorbası üretiminde kullanılan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Öncelikle yeşil mercimek ve yarma ayrı ayrı kaplarda 2–3 saat süreyle soğuk suda bekletilir.
Malzemeler ve ölçüler
- 200–230 g buğday yarması
- 100–120 g yeşil mercimek
- 50–60 g dana kıyma
- 90–110 g kuru soğan
- 2–2,5 l su
- 20–30 ml ayçiçek yağı
- 50–60 g tereyağı
- 5–10 g tuz
- 5–10 g kırmızı toz biber
Suda pişirme
Yarmalar yaklaşık yarım litre su ile eklenerek kısık ateşte 20 dakika pişirilir. Yeşil mercimekler de su eklenerek orta ateşte yaklaşık 20 dakika pişirilir ve yumuşamaya başlayınca önceden haşlanmış olan yarma ilave edilir ve 5 dakika daha birlikte pişirilir.
Kavurma işlemi
Başka bir tavada ise soğan ile kıyma ayçiçek yağı ile kavrulur. Kavrulan karışım 200–300 ml kaynamış su ile birlikte haşlanmış olan mercimek ve yarmaya ilave edilip 5 dakika daha birlikte pişirilir. Üzerine kızdırılmış tereyağı ve baharatlar dökülerek sunuma hazır hale getirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Amasya ilinde uzun bir geçmişe sahip olan Amasya Çatal Çorbasının ilin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Amasya Çatal Çorbasının bütün üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Bir kâsede yanında genellikle turşu ve taze soğan ile birlikte sıcak olarak servisi yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Amasya ilinde uzun bir geçmişe sahip olan Amasya Çatal Çorbası ilin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Amasya’da düğün ve diğer özel gün sofralarında da hazırlanır. Sicil, yaygın tüketimini kolay hazırlanması ve yörede sevilmesiyle ilişkilendirir; bu anlatım beslenme veya sağlık üstünlüğü değildir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1788 tescil numaralı Amasya Çatal Çorbası mahreç işareti olarak 6 Kasım 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Amasya Çatal Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Amasya Çatal Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; Amasya Çatal Çorbası üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu Üretim metoduna uygunluk Amasya Çatal Çorbası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği koordinatörlüğünde; Amasya Belediyesinden, Amasya İl Tarım Müdürlüğünden, Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulundan, Amasya Turizm Derneğinden ve Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinden ürün konusunda uzman 5 temsilcinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim kurumları
Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği koordinatördür. Amasya Belediyesi, İl Tarım Müdürlüğü, Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Turizm Derneği ve birlik temsilcileriyle beş kişilik merci oluşturulur. Yılda bir ve ihtiyaç veya şikâyette ayrıca denetlenir.
