Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Akyurt ilçesinde ilikli kemikli büyükbaş eti tereyağında mühürlenip su ve tuzla tencerede pişirilir. Sebze kullanılmayan yemek, et kemiklerinden sıyrıldıktan sonra kendi suyuyla sıcak sunulur; suyuna ekmek banılarak tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akyurt Homaçası nedir?
Akyurt Homaçası; ilikli kemikli et, su ve tuz kullanılarak üretilen yemektir. Düğün yemeklerinde ve özel davet yemeklerinde yer alır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kemikli ve ilikli büyükbaş eti
Et kemiğinden ayrılmadan büyük parçalar hâlinde hazırlanır ve tereyağında mühürlenir. Sebze kullanılmaz; baharat ekleme isteğe bağlıdır.
Kendi suyuyla sunum
Pişen et kemiklerinden sıyrılıp yemeğin suyuyla sıcak servis edilir. Yörede bu suya ekmek banılarak tüketilir.
Sicildeki üretim anlatımı
Etin yöresi ve reçete kapsamı
Akyurt Homaçasının üretiminde kullanılan et, coğrafi sınırda beslenen büyükbaş hayvanlardan temin edilir. 6 kişilik Akyurt Homaçasının üretiminde kullanılan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Malzemeler ve ölçüler
- 4 kg ilikli kemikli et (büyükbaş hayvan eti) 3 litre su
- 2 tatlı kaşığı tuz
- 150 g tereyağı
Mühürleme, ağır pişirme ve sunum
İlikli kemikli etler, kemiğinden ayrılmadan yumruk büyüklüğünde parçalara ayrılır. Bir tencerede tereyağı eritilip üzerine etler dizilir. Kaşıkla çevrilerek pişirilen etler mühürlenir. Mühürlenen etler, temiz bir bezin üzerine ya da içi kalaylanmış bakır kevgire konularak etin kanının süzülmesi beklenir. Süzülen etler tencerenin dibine dizilir ve üzerlerine, etlerin seviyesini geçecek şekilde kaynamış su eklenir. Tuz ve isteğe göre baharat konur.
Tencerenin kapağı kapatılarak pişirilir.
Kalabalık davetlerde ise büyükbaş hayvan kesilir ve karkas olarak Akyurt Homaçalık et hazırlanır. Bir süre dinlendirilen etler, coğrafi sınırda “tinç” olarak adlandırılan kalaylı geniş bakır tavalarda mühürlenir. Mühürlenen etler kevgirlere konur, üzerlerine ağır bir kap yerleştirilir ve bir gece bekletilip kanının süzülmesi sağlanır.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre toplu hazırlıkta mühürlenmiş etin kevgirde ağırlık altında sabaha kadar bekletilmesi anlatılır; sıcaklık, soğutma ve muhafaza koşulları verilmez. Bu süre güvenli saklama önerisi olarak kullanılamaz. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Ertesi gün derin kazanlara dizilir, üzerlerine kaynamış su ve tuz ilave edilip odun ateşinde veya büyük ocaklarda 3–4 saat pişirilir.
Akyurt Homaçasının servisi, etleri kemiklerden sıyırdıktan sonra sıcak olarak ve yemeğin suyuyla birlikte yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Yöresel üretim bilgisi, bileşen seçimi ve mutfak geleneği ürünün Akyurt ilçesi ile ün bağını oluşturur. Sicil, bütün üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınırda gerçekleştirilmesini zorunlu tutar.
Akyurt Homaçasının geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınırın yemek kültürü içinde önemli bir yere sahiptir.
Akyurt ilçesindeki kasaplarda, bu yemeğin hazırlanmasında kullanılacak etin ayrıca satışa sunulması yöresel üretim geleneğinin bir parçasıdır.
Sicildeki sunum anlatımı
Coğrafi sınırda yemeğin suyuna ekmek banılarak tüketilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Akyurt Homaçasının tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
982 tescil numaralı Akyurt Homaçası mahreç işareti olarak 23 Aralık 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Akyurt Homaçası ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Akyurt Homaçası ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Akyurt Belediyesinin koordinasyonunda ve Akyurt Belediyesi Zabıta Müdürlüğünden, Akyurt İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Akyurt İlçe Sağlık Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan toplam üç kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir kere, ayrıca şikâyet halinde ve ihtiyaç duyulduğunda 15 gün içinde yapılır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
Üretim metoduna uygunluk.
Akyurt Homaçası ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetimlerde uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, 15 gün süre verilerek söz konusu uygunsuzluğun giderilmesi istenir ve 15 gün sonra tekrar denetim yapılır. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
