Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Akyurt’a özgü, ilikli kemikli etin tereyağında mühürlendiği sebzesiz geleneksel bir yemektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akyurt Homaçası nedir?
Akyurt Homaçası, ilikli kemikli et, su ve tuz kullanılarak hazırlanan bir yemektir. Yemek, Ankara’nın Akyurt ilçesiyle ilişkilendirilmiş bir mahreç işaretidir.
Hazırlama karakterini etlerin tereyağında mühürlenmesi ve üretimde sebzeye yer verilmemesi belirler. Baharat, isteğe bağlı olarak eklenebilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İlikli kemikli et temeli
Yemeğin ana bileşeni ilikli kemikli büyükbaş hayvan etidir. Et, kemiğinden ayrılmadan yumruk büyüklüğünde parçalara bölünür.
Tereyağında mühürleme
Etler eritilmiş tereyağının üzerine dizilir ve kaşıkla çevrilerek mühürlenir. Mühürlenen etlerin kanı, temiz bez üzerinde ya da içi kalaylanmış bakır kevgirde süzdürülür.
Sebzesiz bileşim
Akyurt Homaçasının üretiminde sebze kullanılmaz. Tuz temel bileşendir; baharat eklenmesi isteğe bağlıdır.
Üretim nasıl yapılır?
Etin hazırlanması ve mühürlenmesi
Sicilde 6 kişilik hazırlama için 4 kg ilikli kemikli büyükbaş eti, 3 litre su, 2 tatlı kaşığı tuz ve 150 g tereyağı verilir. Kemikli et parçaları eritilmiş tereyağında kaşıkla çevrilerek mühürlenir.
Süzme ve tencerede pişirme
Mühürlenen etler bez üzerinde veya kalaylı bakır kevgirde kanı süzülene kadar bekletilir. Süzülen etler tencerenin dibine dizilir; et seviyesini aşacak kaynamış su, tuz ve isteğe bağlı baharat eklendikten sonra kapak kapatılarak pişirilir.
Kalabalık davetler için hazırlık
Kalabalık davetlerde büyükbaş hayvan kesilerek karkas hâlinde Akyurt Homaçalık et hazırlanır. Dinlendirilen etler, coğrafi sınırda tinç adı verilen kalaylı geniş bakır tavalarda mühürlenir; ardından kevgirde üzerlerine ağır kap konularak bir gece kanı süzdürülür.
Kazanlarda pişirme
Ertesi gün etler derin kazanlara dizilir; kaynamış su ve tuz eklenerek odun ateşinde veya büyük ocaklarda 3-4 saat pişirilir. Bu pişirme yöntemi, kalabalık davetler için tarif edilen üretim biçiminin son aşamasıdır.
Nasıl servis edilir ve tüketilir?
Sıcak servis ve ekmekle tüketim
Akyurt Homaçası, etler kemiklerinden sıyrıldıktan sonra sıcak olarak yemeğin suyuyla birlikte servis edilir. Coğrafi sınır içinde yemeğin suyuna ekmek banılarak tüketilir.
Akyurt ilçesiyle bağı nedir?
Akyurt ilçesinde üretim zorunluluğu
Ürünün coğrafi sınırı Ankara ili Akyurt ilçesidir. Akyurt Homaçasının tüm üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Yerel hayvancılık ve yemek kültürü
Üretimde kullanılan et, coğrafi sınırda beslenen büyükbaş hayvanlardan temin edilir. Yemeğin Akyurt’un yemek kültüründeki yeri, düğün ve özel davetlerdeki kullanımı ile ilçedeki kasaplarda bu yemeğe uygun etin satılması, ürünün coğrafi sınırla ün bağını oluşturur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü ve işaret kullanımı
Akyurt Homaçası, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 6 Ocak 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 23 Aralık 2021 tarihinde 982 numarayla tescil edilmiştir. Akyurt Homaçası ibareli logo ve mahreç işareti amblemi ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır; bu mümkün değilse işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Akyurt Belediyesinin koordinasyonunda; Akyurt Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Akyurt İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Akyurt İlçe Sağlık Müdürlüğünden birer uzmanın katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak, şikâyet hâlinde ve ihtiyaç duyulduğunda 15 gün içinde yapılır. Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uyum ve ürün ibaresi, logo ile mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir.
Uygunsuzluk ve destek hizmetleri
Uygunsuzluk tespit edildiğinde giderilmesi için 15 gün süre verilir ve 15 gün sonra yeniden denetim yapılır. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek ve tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Akyurt Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.