Coğrafi işaretli ürün · Bolu
Bolu’nun Göynük ilçesinde Çalıbasan buğdayı çimlendirilir; alınan özsuyu aynı buğdayın unuyla uzun süre kaynatılır. Koyu kahverengi tatlı sıcak kavanozlanır; düğün, bayram ve hıdırellez geleneğinde yer alır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolu Göynük Uğut Tatlısı nedir?
Bolu Göynük Uğut Tatlısı, Göynük ilçesine özgü, çimlendirilmiş Çalıbasan buğdayı özsuyu ve unuyla yapılan tatlıdır. Kaynatmayla koyulaşır, kahverengi marmelat kıvamı kazanır ve kavanozlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çalıbasan buğdayı
Göynük’te yetişen Çalıbasan ekmeklik buğdayı çimlendirilir. Sicil buğdayın tane, sertlik, protein ve renk özelliklerini ayrı girdi tablosunda verir.
Çim özsuyu ve tatlının yapısı
Çimler yeşermeden ezilir ve alınan özsu aynı buğdayın unuyla uzun süre kaynatılır. Koyu kahverengi ve marmelat kıvamındaki tatlının analiz tablosu buğday girdisi tablosundan ayrıdır.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Çalıbasan buğdayı girdisi ile bitmiş tatlının analizleri ayrı tablolardır. Sicil değerleri güncel parti analizi veya üstünlük sıralaması değildir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Renk | Bin Tane Ağırlığı (g) | Sertlik (PSI) | Protein % | SDS Sedimantasyon | Kırma Renk L | Kırma Renk a | Kırma Renk b |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| K | 26,7 | 36,40 | 13,79 | 32 | 85,92 | 4,06 | 14,18 |
Tablo-2: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Çalıbasan buğdayı girdisi ile bitmiş tatlının analizleri ayrı tablolardır. Sicil değerleri güncel parti analizi veya üstünlük sıralaması değildir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Çalıbasan buğdayı girdisi ile bitmiş tatlının analizleri ayrı tablolardır. Sicil değerleri güncel parti analizi veya üstünlük sıralaması değildir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | En az | En çok |
|---|---|---|
| Enerji (kcal/100 g) | 190 | 200 |
| Protein (g/100 g) | 6 | 7 |
| Yağ (g/100 g) | 0,10 | 0,10 |
| Karbohidrat (g/100 g) | 38 | 40 |
| Diyet lif (g/100 g) | 0,1 | 0,1 |
| Kül (g/100 g) | 0,30 | 0,50 |
| Nem (g/100 g) | 50 | 55 |
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Buğdayı ıslatma
Yaklaşık 4,5 kg tatlı için 7–8 kg Çalıbasan buğdayı kullanılır. Gıdayla temasa uygun 18 litrelik metal kabın tabanına 15–20 delik açılır; kap yarısına kadar buğdayla doldurulur. Buğday 1–2 litre suyla ıslatılıp güneş almayan yaklaşık 15 °C ortamda bekletilir.
Buğdayın çimlendirilmesi
Buğdayın kuruyan yüzeyi iki günde bir, bir litre suyla sulanır; her sulamadan önce buğday karıştırılır. Çimlenme 6–7 günde başlar. Yaklaşık 9–10 gün sonra oluşan topaklar ayrılıp temiz bez üzerine serilir. Uygun bir kaba alınarak ıslatılmaya devam edilir. Sicilde çimlendirme işleminin yaklaşık 15 gün sürdüğü belirtilir.
Çim suyunu çıkarma
Saçak kökler ve filizler 4–5 cm uzayıp beyazlaştığında, yeşillenmeden önce tokmakla ezilir ve suyu alınır. Yeşillenme acı tada yol açar. Çim suyuna 1:1 oranında su eklenir.
Kaynatma ve kıvam
Karışım kalaylı bakır kazanda 13–15 saat kaynatılır. Kaynama başlayınca Çalıbasan buğdayının unu, karışımı aşırı katılaştırmayacak miktarda eklenir. Karıştırma sürdürülür. Koyulaşınca yüzeyde ince bir tabaka oluşur; bu aşamaya sakızlanma denir.
Sıcak dolum
Koyu kahverengi kıvama ulaşan tatlı ocaktan alınır. En geç 15 dakika içinde ve sıcaklığı 70 °C’nin altına düşmeden kavanozlara doldurulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Üretimde Göynük’te yetiştirilen Çalıbasan buğdayı ve bu buğdayın unu kullanılır. Çimlendirme ve uzun süreli kaynatma, yerel üretim yönteminin temel aşamalarıdır. Bütün üretim aşamaları sicilde belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Düğün, bayram ve hıdırellez gibi özel günlerde yapılan tatlı kavanozlanarak sunulur. Sicil sıcak dolum aşamasını tanımlar; bu işlem tek başına belgede olmayan raf ömrü veya açılmış kavanoz muhafazası üretmez.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
622 tescil numaralı Bolu Göynük Uğut Tatlısı mahreç işareti olarak 9 Aralık 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Bolu Göynük Uğut Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bolu Göynük Uğut Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Bolu Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Bolu Ticaret ve Sanayi Odasından, Göynük İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Göynük Belediyesinden ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinden oluşan en az 4 üyeden oluşan denetim mercii tarafından yılda en az bir kere düzenli olarak, gerektiğinde ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetimlerde; üretimde kullanılan buğdayların ve buğday ununun Göynük’te yetişen Triticum Vulgare (Çalıbasan) ekmeklik buğday çeşidi olup olmadığına ve üretim metodunun uygunluğuna bakılır. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
