Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Arhavi Termonisi, Artvin’in Arhavi ilçesine özgü, pekmezle tatlandırılan baklagil ve bulgurlu bir tatlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Arhavi Termonisi nedir?
Arhavi Termonisi, siyah üzüm pekmezi veya armut pekmeziyle tatlandırılan; barbunya ve/veya kuru fasulye ile bulgur eklenerek hazırlanan yöresel bir tatlıdır. Arhavi aşuresi veya laz aşuresi adlarıyla da bilinen tatlıda şeker yerine pekmez kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Pekmezle tatlandırma
Arhavi Termonisinde tatlandırma için şeker kullanılmaz; tatlılık pekmezden gelir. Pekmez, siyah üzüm pekmezi veya armut pekmezi olarak tercih edilebilir.
Baklagil ve bulgur bileşimi
Barbunya ve/veya kuru fasulye ile bulgurun bir araya gelmesi, tatlının temel bileşimini oluşturur. Bu bileşim, pekmezli tatlı yapısını baklagil ve tahılla birleştirir.
Isabella üzümü ve armut pekmezi
Yapımda kullanılan pekmez, yerli kokulu üzüm çeşidi Isabella üzümünden hazırlanabilir. Pekmez için farklı armut çeşitlerinden yararlanılması da mümkündür.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin hazırlanması
Sicildeki altı kişilik ölçü için 320 g barbunya ve/veya kuru fasulye, 170 g pilavlık bulgur, 400 g siyah üzüm veya armut pekmezi, 6 g tuz, 1 litre su ve 20 g mısır nişastası veya mısır unu kullanılır. Barbunya ve/veya kuru fasulye tencerede yaklaşık 40 dakika haşlanır; süzülüp suyu atıldıktan sonra soğuk suyla yıkanır.
Bulgurun kaynatılması
Hazırlanan baklagile bulgur ve su eklenir. Karışım 60 dakika kaynatılır.
Nişasta, pekmez ve tuzun eklenmesi
Nişasta, ayrı bir kapta 100 ml suya eklenerek çırpıcıyla açılır. Suda çözünmüş nişasta, pekmez ve tuz baklagil bulunan tencereye sırasıyla ilave edilir.
Kıvamın tamamlanması
Karışım, aşure kıvamına ulaşıncaya kadar 15 dakika daha kısık ateşte kaynatılır. Kaynatma sırasında karıştırma işlemi sürdürülür.
Saklama koşulları
Arhavi Termonisi 4-6 °C sıcaklıkta saklanabilir.
Nasıl servis edilir?
Sıcak veya soğuk sunum
Arhavi Termonisi sıcak veya soğuk servis edilebilir. İsteğe bağlı olarak üzerine orta derece çekilmiş fındık serpilir.
Saklama koşulları
Arhavi Termonisi 4-6 °C sıcaklıkta 4 gün saklanabilir.
Arhavi ile kurduğu ün bağı
Coğrafi sınır Artvin ili Arhavi ilçesidir; ürünün bu yöreyle ün bağı bulunur. Arhavi’de uzun yıllardır üretilmesi ve bölgenin mutfak kültüründeki yeri, bu bağı destekler; üretimin tüm aşamalarının coğrafi sınır içinde gerçekleşmesi gerekir.
Yöresel adları ve mutfak kültürü
Adları ve mutfaktaki yeri
Arhavi Termonisi, Arhavi aşuresi veya laz aşuresi adlarıyla da anılır ve Arhavi ilçesinde uzun bir geçmişe sahiptir. Arhavi’de yetiştirilen ve üretilen sınırlı sayıdaki ürünün harmanlanmasıyla oluşan tatlı, yörenin tatlı çeşitliliği ve mutfak kültüründe yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Arhavi Termonisi, mahreç işareti olarak 5 Mayıs 2025 tarihinde 1732 numarayla tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 7 Ağustos 2023 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
İşaretin kullanımı
Arhavi Termonisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. İbarenin ve amblemin ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulmaları gerekir.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Arhavi Ticaret ve Sanayi Odası ile Arhavi Belediyesi koordinatörlüğünde; bu iki kurum, Arhavi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Arhavi Ziraat Odasından ürün konusunda uzman en az dört kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler üretim, pazarlama ve satış dâhil tüm aşamalarda habersiz olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet hâlinde ise her zaman gerçekleştirilir; kullanılan bileşenler, üretim metodu ile ibare ve amblem kullanımı denetim ölçütleri arasındadır.
Denetim planı ve yetkiler
Denetim mercii, yılın ilk iki ayında yıllık toplantısını yaparak denetim planını oluşturur; üretim ve pazarlama denetimleri Temmuz ile Kasım ayları arasında yürütülür. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan yahut uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir; tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.