Coğrafi işaretli ürün · Bolu
Bolu’da yetiştirilen mandaların sütünden, iki aşamalı ısıtma ve dinlendirmeyle elde edilen bir kaymaktır. Süt yağı oranı ağırlıkça en az %60’tır; kahvaltıda ve tatlılarda kullanılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolu Manda Kaymağı nedir?
Bolu Manda Kaymağı, Bolu’da yetiştirilen mandaların sütünden üretilen bir süt ürünüdür. Isıtma ve soğutma aşamalarından sonra sütün yüzeyinde oluşan kaymak tabakası alınır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kaymak ve üretimde kullanılan çiğ manda sütünün bileşim ölçütleri aşağıdaki tablolarda gösterilir.
Çiğ manda sütü bileşimi için sicildeki tablo, Çiğ Sütün Arzına Dair Tebliğ (Tebliğ No:2017/20) dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Bolu manda sütü
Üretimde Bolu’da yetiştirilen mandalardan elde edilen süt kullanılır. Katkı maddesi, aroma ve aroma verici bileşen eklenmez.
Tablo-1: Manda (Çiğ) Sütü Bileşimi*
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kriter | Limitler |
|---|---|
| Asitlik (%) (Süt asidi cinsinden) (m/v) | 0,14-0,22 |
| Protein (%) (m/m) (en az ) | 5,5 |
| Yoğunluk (g/cm3) (m/v) (en az ) | 1,028 |
| Yağsız kuru madde (%) (m/m) (en az) | 8,5 |
| Süt yağı (m/v) (en az ) | 7 |
Tablo-2: Bolu Manda Kaymağının Bazı Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kriter | Limitler |
|---|---|
| Kuru Madde (en az) (%) | 60 |
| Protein (Kuru Maddede) (en az) (%) | 3 |
| Süt Yağı (Ağırlıkça) (en az) (%) | 60 |
| Süt Şekeri (Laktoz) (Kuru Maddede) (en az) (%) | 0,9 |
En az %60 süt yağı
Kaymağın kuru madde ve ağırlıkça süt yağı oranları en az %60’tır. Kuru maddede protein en az %3, laktoz en az %0,9’dur.
Mevsime bağlı süt özellikleri
Yazın yayla ve çayırlarda beslenen mandaların sütü daha bol ve yağlı olabilir; kaymak tabakası da daha kalın oluşabilir.
Nasıl üretilir?
Sağım ve süzme
Yaklaşık 1 kg kaymak için toplam ortalama 10 litre manda sütü kullanılır. Sağılan süt gecikmeden işlenir veya 0–4 °C soğuk zincire alınır. İlk aşamada yaklaşık 8 litre süt bez süzekten geçirilir.
Kışın koyu sütün kaba yapışmasını önlemek için kabın dibine çok az su konulabilir; bu, kaymak tabakasını inceltebilir. Yaz sütüne su eklenmez. Katkı maddesi ve aroma kullanılmaz.
Birinci kabartma ve dinlendirme
Süt 90–95 °C’de ortalama 5 dakika karıştırılarak kabartılır. Üstü kapatılmadan oda sıcaklığında yaklaşık 6 saat soğutulur.
İkinci kabartma
Soğuyan süte yaklaşık 2 litre manda sütü daha eklenir. Karışım yeniden 90–95 °C’de ortalama 5 dakika karıştırılır; ardından oda sıcaklığında yaklaşık 6 saat soğutulur.
Kaymak tabakasının alınması
Soğuyan süt üstü açık biçimde 4 °C’de bekletilir. Yüzeyde oluşan kaymak bıçakla kesilip temiz kaplara alınır ve 4 °C’de bekletilerek koyulaşır. Kalan süt yoğurt veya peynir gibi ürünlerde değerlendirilir.
Üretim sonrası muhafaza koşulları
Kaymak soğukta muhafaza edilir. Sicilde buzdolabı koşullarındaki tüketim süresi üretimden itibaren 4–5 gün, kış aylarında 6–7 gün olarak verilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Bolu Manda Kaymağı’nın üretiminde Bolu’da yetiştirilen mandaların sütü kullanılır. Sicilde ürünün yöreyle ün bağı, yerel üretim yöntemi ve ustalık bilgisiyle açıklanır. Bütün üretim aşamaları tanımlanan coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Bolu ili yağış zenginliği ve yeryüzü şekillerinde eğimin fazlalığı nedeniyle irili ufaklı göller ve sulak alanlar açısından zengindir.
Manda, suyu ve sulak alanları seven bir hayvandır.
Bu açıdan Bolu ili; iklimi ve yeryüzü şekilleri ile manda yetiştiriciliği açısından verimli alanlara sahiptir.
Bolu’da mandalar, kış döneminde az miktarlarda suni yem, yılın geri kalanında genellikle pamuk küspesi, ot, saman, yulaf, mısır kırmaları, buğday kepeği ve yağlı tohum küspeleri ile beslenir.
Beslenme şekli doğrudan manda sütü bileşimini olumlu olarak etkiler.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Bolu Manda Kaymağı genellikle kahvaltılık olarak ve tatlılarda kullanılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
556 tescil numaralı Bolu Manda Kaymağı mahreç işareti olarak 5 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Bolu Manda Kaymağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığı durumlarda Bolu Manda Kaymağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Bolu Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Bolu Ticaret ve Sanayi Odası, Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Bolu Belediyesi ve Bolu Ziraat Odası Başkanlığından birer üyenin katılımı ile en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Denetim yılda en az 1 kez yapılır ve 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl Bolu Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim mercii, Bolu Manda Kaymağı mahreç işareti ambleminin kullanımı, üretimde Bolu’da yetiştirilen mandalardan elde edilen manda sütünün kullanılıp kullanılmadığı, “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun olarak üretim yapılıp yapılmadığını ve ürünün muhafaza koşullarını kontrol eder. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
