Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’da dana kıymalı ve pirinçli harca eritilmiş dağ eriği veya kızılcık pestili katılır. Taze ya da salamura asma yaprağına sarılan dolma, pestilin verdiği ekşi tatla tanımlanır; piştikten sonra üzerine sarımsaklı süzme yoğurt dökülerek sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzurum Ekşili Dolma nedir?
Erzurum Ekşili Dolma, pestilin harca katıldığı, dana kıymalı ve pirinçli asma yaprağı dolmasıdır; yoğurtlu sunumla tamamlanır. Pestil dağ eriğinden veya kızılcıktan elde edilmiş olabilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Erzurum Ekşili Dolmada kullanılan dağ eriği, yörede “salor” adıyla da bilinir.
Pestil harcın içindedir
Dağ eriği veya kızılcık pestili eritilerek dana kıymalı ve pirinçli harca katılır. Ekşilik yalnız son pişirme suyundan değil, doğrudan iç harçtan gelir.
Yaprak ve yoğurt
Taze veya salamura asma yaprağı kullanılabilir. Pişen dolmanın üzerine sarımsaklı süzme yoğurt dökülür; su miktarlarının aşamalara dağılımı için sicil teyidi açıktır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Dört kişilik tarif
4 kişilik Erzurum Ekşili Dolma üretmek için gerekli olan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Malzemeler ve ölçüler
- 500 g orta yağlı dana kıyma
- 250 g taze veya salamura asma yaprağı
- 40 g domates salçası
- 2 adet orta boy kuru soğan
- 250 g salor (dağ eriği) ya da kızılcık pestili
- 75 g pirinç
- 400–500 ml su
- 7 g karabiber
- 8 g tuz
- 500 g süzme yoğurt
- 5 diş sarımsak
Pestili eritme
Dağ eriği veya kızılcık pestili ince kıyılarak tencereye alınır. 150 ml su eklenip 10–15 dakika ısıtılır; pestilin homojen biçimde erimesi sağlanır.
İç harç, yaprak hazırlığı ve sarma
Dolma iç harcı; yemeklik doğranmış soğan, pirinç, dana kıyma, eritilmiş pestil, domates salçası, tuz, karabiber ve 100 ml suyun bir kapta karıştırılması suretiyle hazırlanır. Salamura yaprak kullanılacaksa, yaprağın tuzunun azaltılması ve sertliğinin giderilmesi için sıcak suda bir süre bekletilir ve fazla suyu giderilir.
Asma yaprakların sert kısımları ayrılır ve yaprağın parlak kısmı dış tarafa gelecek şekilde yaprağın ortasına iç harç koyulup sıkı bir şekilde sarılır.
Sarılan dolmalar, dibine yaprak serilmiş tencereye dizilir ve üzerine bir tabak kapatılır.
Dolmaları pişirme
100 ml su ilave edilip yapraklar yumuşayıncaya kadar kısık ateşte 15 dk kadar pişirilir. Pişirme sırasında yaprakların yumuşama durumuna göre gerekirse 200 ml sıcak su ilave edilir.
Sarımsaklı yoğurdu hazırlama
Ardından sarımsaklar rendelenip süzme yoğurt ile karıştırılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Erzurum Ekşili Dolmanın geçmişi eskiye dayanır. Erzurum ilinin mutfağında önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Erzurum Ekşili Dolmanın tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Üzerine sarımsaklı yoğurt döküldükten sonra servisi yapılır. Pişen Erzurum Ekşili Dolmanın üzerine sarımsaklı yoğurt döküldükten sonra sıcak olarak servisi yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1246 tescil numaralı Erzurum Ekşili Dolma mahreç işareti olarak 27 Ekim 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Erzurum Ekşili Dolma ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erzurum Ekşili Dolma ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsası koordinasyonunda; Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Atatürk Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Erzurum Ticaret Borsasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Erzurum Ekşili Dolma ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
