Coğrafi işaretli ürün · Çorum
Çorum’un İskilip ilçesinde 520–1650 m rakımda Albion çeşidinden yetiştirilir. Güz ve bahar dikimi yapılır; gece ile gündüz sıcaklık farkı meyvenin iriliğini ve aromasını etkiler.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗İskilip Çileği nedir?
İskilip Çileği; Çorum ili İskilip ilçesinin 520–1650 m rakımlı alanlarında yetişen Albion çeşidi çilektir.
Kasım ayının ilk haftasında güz ve nisan ayının son haftası bahar dikimi olmak üzere 2 dönem dikim yapılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Küremsi konik meyve
İskilip Çileğinin çanak yaprakları (görsel etki) meyveye bitişik, üstte veya gömük haldedir.
Çanak yapraklar kopmaya karşı dirençlidir.
İskilip Çileğinin aromasına etki eden esterler, aldehitler, ketonlar, alkoller, terpenler, furanonlar ve kükürtlü bileşiklerin toplam değerleri % 0,01–0,001’dir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Meyve biçimi ve dokusu
İskilip Çileğinin meyve şekli küremsi konik, meyve rengi canlı ve parlak, meyve yapısı ise etli ve serttir.
Nasıl yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
İskilip Çileğinin üretiminde, Albion çeşidi çilek kullanılır ve yetiştiriciliği, İskilip ilçesinin 520–1650 m rakımlı alanlarında yapılır.
Gübreleme işlemi
İskilip Çileği yetiştirilecek tarlaya dikimden 1 yıl önce, toprak analizi ile belirlenen miktarda yanmış hayvan gübresi serilir ve toprakla karıştırılır.
Fide dikimi
Çilek fidelerinin dikilmesi için; yüksekliği 70 cm, tepe genişliği 20 cm ve alt genişliği 80 cm olan seddeler açılır.
Sulama ve çapalama
Seddelere, damlama sulama sistemi oluşturmak üzere, damla aralığı 25 cm olan borular yerleştirilip üzerleri malç naylonu ile kaplanır. Malç naylonu, ultraviyole özelliğe sahip olup güneşten etkilenmez. Su kaybını engellediği için toprağın nemini korumasını sağlar. Ayrıca yabancı otların çıkmasını önler ve meyvelerin temiz kalmasını sağlar.
Fide dikimi — 2. aşama
Malç naylonunun üzerine 25 cm aralıklarla, çapı 15 cm olan çapraz yerleşimli delikler açılarak Albion çeşidi çilek fideleri dikilir. Dikimler, kasım ayının ilk haftasında güz ve nisan ayının son haftasında bahar dikimi olmak üzere 2 dönem yapılır.
Sulama ve çapalama — 2. aşama
Damla sulama yöntemiyle 3 günde bir 2 saat sulama yapılır. İskilip Çileğinin bitki gelişimi 30–45 günde tamamlanır. Fidelerin kök yapısının gelişmesi için ilk çıkan çiçekler kopartılır.
Fide dikimi — 3. aşama
Fideler, dikimden 60–70 gün sonra meyve vermeye başlar.
İskilip Çileği gelişme dönemi boyunca bitki meyve, yaprak ve köklerinde ortaya çıkabilecek bitki hastalık (mildiyö, antraknoz, kurşuni küf, ve benzeri) ve zararlılara (kırmızı örümcek, yeşil çekirge, yaprak biti, ve benzeri) karşı organik (bakır, kükürt, ve benzeri) ve inorganik tarım ilaçları ile mücadele yapılır.
İskilip Çileği için temmuz ayı dinlenme ayıdır.
Hava serin ve yağışlı olursa çilek dinlenmeye geçmez.
Bu durumda dinlenme, genellikle sıcaklıkların arttığı ve yağışların kesildiği ağustos ayında gerçekleşir. Yağış ve hava sıcaklığına bağlı olarak dinlenme süresinde uzayıp kısalmalar olur. İskilip Çileğinin dikiminden sonraki ilk yıl meyveleri seyrek ve iri olur. En yüksek verim 2. yıl görülür. 3. yıl meyve boyutları küçülmeye başlar.
Ekim ve dikim
- yıl da ürün alındıktan sonra tarla bozulur ve aradan 4 yıl geçtikten sonra yeniden İskilip Çileği için dikim yapılır. İskilip Çileğinin hasadı, çanak yaprağın kopmamasına dikkat edilerek elle yapılır.
Hasat sonrası işleme ve sevkiyat
Hasat edilen çilekler üst üste fazla istiflenmeden 2–2,5 kg’lık kasalara doldurulur ve güneşte bekletilmeden piyasaya arz edilir.
Tarlanın yenilenmesi
Dikilen köklerden 4 yıl ürün alındıktan sonra tarla bozulur ve aradan 4 yıl geçtikten sonra yeniden İskilip Çileği için dikim yapılır.
Nasıl hasat edilir?
Su kaybına ve meyvenin bozulmasına yol açacağından, hasat sırasında çanak yaprakların kopmamasına özen gösterilir.
Üretim dönemi ve muhafaza koşulları nelerdir?
4°C sıcaklıktaki ortamlarda muhafaza edilir.
Üretim yeriyle bağı nedir?
Üretim yeri ve çevresi
İskilip ilçesinde hem İç Anadolu Bölgesinin karasal iklimi hem de Karadeniz ikliminin etkisi görülür. Yazları sıcak ve kurak, kışlar ise yağışlıdır. Ayrıca coğrafi sınırın toprak yapısının potasyumca zengin olması, meyvenin şeker, kuru madde ve renk özelliklerini etkiler. İskilip ilçesinde yıllık toplam yağış ortalaması 503,70 kg/m2’dir. Coğrafi sınırın yağış rejimi, sulama amaçlı da kullanılan doğal su kaynaklarını besler.
Mineral bakımından zengin olan doğal kaynak sularının tuz oranı düşüktür. Tuz oranının düşük olması, bitkinin toprakta bulunan mineralleri bünyesine almasını kolaylaştırarak İskilip Çileğinin tat ve aromasını kazanmasına katkıda bulunur. Coğrafi sınırın gece gündüz arasındaki sıcaklık farkının yüksek olması ve yetiştiği toprakların potasyumca zengin olması, meyvenin kuru madde miktarının da yüksek olmasını sağladığından, İskilip Çileği işlenmeye ve depolanmaya uygundur.
İskilip Çileğinin geçmişi eskiye dayanır. İskilip ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan İskilip Çileğinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Sıcaklık koşulları
En düşük sıcaklığın 5°C olduğu gün sayısı ortalaması 257’dir.
Gece–gündüz sıcaklık farkı
Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı yaklaşık 10°C olup bu farkın yüksek olması, İskilip Çileğinin meyve iriliğini ve aromasını kazanmasını sağlar.
Geçmişi ve yöredeki yeri nedir?
İskilip ilçesinde modern çilek üretimine 2011 yılında başlanmasıyla birlikte ekim yapılan araziler de artmaya başlamış ve coğrafi sınırın tarım ekonomisinde önemli bir yere sahip olmuştur. İskilip ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Festival ve yarışmalar
İskilip Çileği için her yıl festival ve yarışmalar düzenlenmektedir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1481 tescil numaralı İskilip Çileği mahreç işareti olarak 6 Ekim 2023 tarihinde tescil edilmiştir. İskilip Çileği ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, İskilip Çileği ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; İskilip Belediyesinin koordinasyonunda ve İskilip Belediyesi, İskilip İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, İskilip Ziraat Odası ile İskilip Tamirci, Ekmekçi, Kahveci ve benzeri Esnaf ve Sanatkârlar Odasından konuda uzman birer kişi olmak üzere toplam 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler; ilkbahar (mayıs-haziran), yaz (temmuz-ağustos) ve sonbahar (eylül-ekim) dönemleri olmak üzere düzenli olarak yılda üç kere, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet olması durumunda her zaman yapılır. Denetime ilişkin masraflar, denetlenen tarafından karşılanır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde Albion çeşidi çilek kullanılması. Ürünün Briks, pH, meyve dış rengi ve meyve ağırlığı özelliklerinin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ambalajlama ve muhafaza koşullarının uygunluğu.
İskilip Çileği ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
