Coğrafi işaretli ürün · Bolu
Bolu Göynük Uğut Tatlısı, çimlendirilmiş Çalıbasan buğdayının suyu ve unuyla yapılan koyu kahverengi bir tatlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolu Göynük Uğut Tatlısı nedir?
Bolu Göynük Uğut Tatlısı, Göynük’te yetiştirilen Çalıbasan ekmeklik buğdayının çimlendirilmesiyle hazırlanır. Çimlerden çıkarılan su, aynı buğdayın unu ilave edilerek uzun süre kaynatılır. Sicilde buğday çimi marmeladı olarak tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri
Çimlendirilmiş Çalıbasan buğdayı
Üretimde Göynük’te yetişen Çalıbasan buğdayı kullanılır. Saçak kökler ve filizler beyazken işlenir; yeşillenme tatlıda acılığa neden olur.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Renk | Bin Tane Ağırlığı (g) | Sertlik (PSI) | Protein % | SDS Sedimantasyon | Kırma Renk L | Kırma Renk a | Kırma Renk b |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| K | 26,7 | 36,40 | 13,79 | 32 | 85,92 | 4,06 | 14,18 |
Tablo-2: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki tablo.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | En az | En çok |
|---|---|---|
| Enerji (kcal/100 g) | 190 | 200 |
| Protein (g/100 g) | 6 | 7 |
| Yağ (g/100 g) | 0,10 | 0,10 |
| Karbohidrat (g/100 g) | 38 | 40 |
| Diyet lif (g/100 g) | 0,1 | 0,1 |
| Kül (g/100 g) | 0,30 | 0,50 |
| Nem (g/100 g) | 50 | 55 |
Uzun kaynatma
Karışım kalaylı bakır kazanda 13–15 saat kaynatılır. Koyulaşırken yüzeyde ince bir tabaka oluşması sakızlanma olarak adlandırılır.
Bolu Göynük Uğut Tatlısı nasıl üretilir?
Buğdayı ıslatma
Yaklaşık 4,5 kg tatlı için 7–8 kg Çalıbasan buğdayı kullanılır. Gıdayla temasa uygun 18 litrelik metal kabın tabanına 15–20 delik açılır; kap yarısına kadar buğdayla doldurulur. Buğday 1–2 litre suyla ıslatılıp güneş almayan yaklaşık 15 °C ortamda bekletilir.
Buğdayın çimlendirilmesi
Buğdayın kuruyan yüzeyi iki günde bir, bir litre suyla sulanır; her sulamadan önce buğday karıştırılır. Çimlenme 6–7 günde başlar. Yaklaşık 9–10 gün sonra oluşan topaklar ayrılıp temiz bez üzerine serilir. Uygun bir kaba alınarak ıslatılmaya devam edilir. Sicilde çimlendirme işleminin yaklaşık 15 gün sürdüğü belirtilir.
Çim suyunu çıkarma
Saçak kökler ve filizler 4–5 cm uzayıp beyazlaştığında, yeşillenmeden önce tokmakla ezilir ve suyu alınır. Yeşillenme acı tada yol açar. Çim suyuna 1:1 oranında su eklenir.
Kaynatma ve kıvam
Karışım kalaylı bakır kazanda 13–15 saat kaynatılır. Kaynama başlayınca Çalıbasan buğdayının unu, karışımı aşırı katılaştırmayacak miktarda eklenir. Karıştırma sürdürülür. Koyulaşınca yüzeyde ince bir tabaka oluşur; bu aşamaya sakızlanma denir.
Sıcak dolum
Koyu kahverengi kıvama ulaşan tatlı ocaktan alınır. En geç 15 dakika içinde ve sıcaklığı 70 °C’nin altına düşmeden kavanozlara doldurulur.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Üretimde Göynük’te yetiştirilen Çalıbasan buğdayı ve bu buğdayın unu kullanılır. Çimlendirme ve uzun süreli kaynatma, yerel üretim yönteminin temel aşamalarıdır. Bütün üretim aşamaları sicilde belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Kullanım geleneği
Uğut tatlısı Göynük’te düğün, bayram ve Hıdırellez gibi özel günlerde yapılır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
622 tescil numaralı Bolu Göynük Uğut Tatlısı mahreç işareti olarak 9 Aralık 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Bolu Göynük Uğut Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bolu Göynük Uğut Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Bolu Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Bolu Ticaret ve Sanayi Odasından, Göynük İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Göynük Belediyesinden ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinden oluşan en az 4 üyeden oluşan denetim mercii tarafından yılda en az bir kere düzenli olarak, gerektiğinde ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetimlerde; üretimde kullanılan buğdayların ve buğday ununun Göynük’te yetişen Triticum Vulgare (Çalıbasan) ekmeklik buğday çeşidi olup olmadığına ve üretim metodunun uygunluğuna bakılır. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.