Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Elmadağ ilçesinde mayalı buğday hamuru, yere gömülü özel tandırlarda pişirilir. Uzun biçimli ekmekler tandır duvarına yapıştırılır; duvarın oluklu yüzeyi, ekmeğin üzerinde yöreye özgü bir desen oluşturur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Elmadağ Tandır Ekmeği nedir?
Elmadağ Tandır Ekmeği; buğday unu, yaş hamur mayası, su ve tuz kullanarak hazırlanan hamurun, 250–270 ℃ sıcaklığındaki tandırda pişirilmesi suretiyle Elmadağ ilçesinde üretilen ekmektir. Kuruduktan sonra, tandır 1 hafta boyunca odun ateşince yavaş yavaş yakılmaya başlanır ve her gün yakılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ağırlığı yaklaşık olarak 300–350 g ağırlığında, 25 cm uzunluğunda ve 5 cm genişliğindedir.
Ekmekte, tandırın oluklu deseni bulunur.
Biraz su ilave edilerek samanla birlikte tekrar dövülür.
Hazırlanan malzeme yere gömülü olan Tandır alanına, plakalar halinde sıvanarak iç kısmı oluşturulur.
Alttan yukarı doğru çember sekline getirilerek iç kısmı yapılması sağlanır.
Daha sonra tandır duvarını sertleştirmek ve kurumasını sağlamak amacıyla tezek ile sıvanarak 1 hafta kurumaya bırakılır.
İçerisi ve duvarları beyazlaşınca tandır kullanıma hazır hale gelir.
Tandırın altında 20×20 cm ebadında küçük bir delik bulunur.
Bu yanan ateşin hava alıp iyi yanmasını sağlar.
Tandır bacası kurulan tandırın en dip kısmına 900 açı ile yapılmalıdır.
Bu tandırın en önemli özelliği duvarlarının oyuklu bir şeklinin olmasıdır.
Üretim tekniği ve ustalık
Elmadağ Tandır Ekmeği, özel olarak üretilen yere gömülü tandırlarda pişirilir.
120 cm derinliğinde, 120 cm en,120 cm boy ve 7–8 cm kalınlığında olan bu tandırlarda, tek seferde 55–60 adet ekmek pişirilebilir.
Tandırın ağız kısmı daraltılarak bir simit/silindir şeklini andıracak şekilde yapılır.
Bu şekil Elmadağ Tandır Ekmeğine esas şeklinin verir.
Bileşim ve üretim kimliği
Buğday unu, yaş maya, su ve tuzla hazırlanan hamur kullanılır. Yere gömülü tandırın oluklu iç duvarına yapıştırılan ekmek, yüzey desenini bu duvardan alır. Yaklaşık 400 g hamur bezesi ile 300–350 g pişmiş ekmek ağırlığı ayrı aşamalara aittir.
İşlem ve miktar kapsamı
Sicil, pişmiş ekmeğin oda sıcaklığında üç gün, buzdolabında bir hafta muhafaza edilebildiğini belirtir. Tandırın yapımında kullanılan kil, saman ve diğer malzemeler hamur bileşenleri değildir.
Hamur ve ekmek nasıl hazırlanır?
Tandır ekmeğinin üretim bileşenleri
Elmadağ Tandır Ekmeğinin üretiminde kullanılan bileşenlere aşağıda yer verilmektedir.
Malzemeler ve ölçüler
- 10 kg özel amaçlı buğday unu
- 42 g yaş maya
Tuz ve suyu ekleyerek hamuru hazırlama
48 g tuz 4 litre su 25 ℃’ye ısıtılan suya elenmiş un, maya ve tuz ilave edilip iyice karıştırılarak yumuşak kıvamda bir hamur elde edinceye kadar ekmek teknesinde yaklaşık 30 dakika yoğrulur. Üzeri bez ile kapatılarak 2 saat dinlendirilerek mayalandırılır. Mayalanan hamurdan, yaklaşık 400 gramlık bezeler hazırlanır.
Hamura biçim verme ve tandırda pişirme
Hamur bezeleri, merdane ile 7 cm kalınlığında 35 cm uzunluğunda açılır ve hamurun uzunlamasına iki uç kısmı, baş parmak ve işaret parmağı ile birleştirilerek ince köşeler oluşturulur. Tandır, sabahın erken saatinde odun ateşi ile yakılır. Şekil verilen ekmek hamurları, sıralı biçimde tandıra yapıştırılır ve 250–270 ℃ sıcaklığındaki tandırda 30 dakika pişirilir. Ekmek desenini, tandırın içindeki oluklu zeminden alır.
Muhafaza koşulları
Pişirme işlemi sonucunda 300–350 g ağırlığında olan Elmadağ Tandır Ekmeği, oda sıcaklığında 3 gün, buzdolabında ise 1 hafta muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Killi toprak, beton üzerinde yaklaşık 1 hafta dibek tokmaklarıyla dövülür ve ardından içerisine kuru saman katılır. Elmadağ Tandır Ekmeğinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Elmadağ Tandır Ekmeği tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Elmadağ ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1370 tescil numaralı Elmadağ Tandır Ekmeği mahreç işareti olarak 31 Mayıs 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Elmadağ Tandır Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Elmadağ Tandır Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Elmadağ Belediyesinin koordinatörlüğünde, Elmadağ Belediyesi, Elmadağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Ziraat Odasından konuda uzman birer personelin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Denetimler düzenli olarak yılda bir kere, ayrıca şikâyet halinde ve ihtiyaç duyulduğu her zaman yapılır Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu; ürünün şekil ve ölçülerinin uygunluğunu ve Elmadağ Tandır Ekmeği ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
