Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası

Coğrafi işaretli ürün · Ankara

Ankara’nın Akyurt ilçesinde bütün yarma, süzme yoğurt, un ve yumurta birlikte pişirilir. Pul biberli ve naneli tereyağıyla sunulan çorba düğün sofralarında da yer alır; yarmanın iki hazırlama yöntemi ayrı aktarılır.

TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi1094 – 26.04.2022
Tescil EttirenAkyurt Belediyesi
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Ürün sınıfıÇorbalar Ayırt edicilikYarma Ve Yoğurt; Baharatlı Tereyağı SunumDüğün, Mevlit Ve Toplu İkram

Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası nedir?

Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası, ankara’nın Akyurt ilçesinde bütün yarma, süzme yoğurt, un ve yumurta birlikte pişirilir. Pul biberli ve naneli tereyağıyla sunulan çorba düğün sofralarında da yer alır; yarmanın iki hazırlama yöntemi ayrı aktarılır.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

Yarma ve yoğurtlu karışım

Bütün yarma süzme yoğurt, un ve yumurtayla pişirilir. Gecelik suda ıslatma ile yoğurtlu torbada bekletme farklı hazırlama seçenekleridir; ikinci seçeneğin sıcaklık koşulu teyit bekler.

Baharatlı tereyağı

Pul biber ve nane tereyağıyla ayrı sos yapılır, serviste çorbaya gezdirilir. Yarma hazırlığı, ana çorba ve sos miktarları aynı işlem aşaması değildir.

Sicildeki üretim anlatımı

Buğdaydan yarma hazırlama

Yarma üretimi Üretimde kullanılan yarmanın coğrafi sınırdan temin edilmesi tercih edilir. Yarma için sert buğday kullanılır. Buğdaylar büyük eleklerle elenerek temizlenir. Bu işleme yörede “ekin çalkama” denir. Elenen buğdaylar eski yöntem olan taş değirmenlerde veya elektrikle çalışan değirmenlerde öğütülür.

Taş değirmenlerde öğütme işleminde buğdaylar taş dibeklere boşaltılır ve az miktarda su serpilerek karıştırılır. Tokmakla dövülerek kabuklarının soyulması sağlanarak yarma elde edilir.

Elektrikle çalışan değirmenlerde ise buğdaylar dövüldükten sonra veya değirmende öğütüldükten sonra suyun içinde ovularak kabukları temizlenir.

Kuru nane, pul biber Çorbanın yapımı esnasında yarmalar 2 yöntemle hazırlanır.

Yarmayı kurutma ve reçete ölçeği

Suyu süzüldükten sonra yarmalar, temiz bir yere serilen bezin üzerine ince bir tabaka halinde ve aralıklarla yayılarak 1–2 gün kurutulur. Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası üretimi 5 kişilik çorba için bileşenler

Malzemeler ve ölçüler

  • 300 g süzme yoğurt
  • 100 g ıslatılmış yarma
  • 1 adet yumurta
  • 20 g buğday unu
  • 1800 ml su
  • 15 g tuz
  • 10 ml sıvıyağ
  • 50 g tereyağı

Yarmayı hazırlama ve çorbanın iki yöntemi

Birinci yöntemde; yarmalar yıkanıp süzülür. 400 ml suyun içinde şişmeleri için 1 gece bekletilir. Ertesi gün yarmalar süzülür. Derin bir tencerede süzme yoğurt, yumurta, un ve 600 ml su iyice karıştırılır. Üzerine yarmalar ve 400 ml soğuk su eklenip karıştırılır.*

* Sicilin listesinde 1800 ml su yer alır. Birinci yöntemde belirtilen 600 ml, 400 ml ve 1 L su bu toplamla uyuşmaz; ayrıca gecelik ıslatma suyu süzülür. Hangi toplamın esas alınacağı belgede açıklanmamıştır.

Karışıma sıvıyağ eklendikten sonra ocağa konur ve kaynayıncaya kadar gıda ile temasa uygun tahta kaşıkla karıştırılır.

Çorba kaynamaya başlayınca 1 L sıcak su eklenir ve karıştırmaya devam edilir. Çorba kaynayınca ateş kısılır, tuz eklenir ve karıştırılır. Çorbanın içindeki yarma taneleri pişince ocak kapatılır. Çorbanın pişmesi yaklaşık 1 saat sürer. İkinci yöntemde ise; bir gün öncesi geceden yarma ve süzme yoğurt karıştırılıp torbalara doldurulur.* Bir gece bekletilir.

* Sicil belgesindeki açıklamaya göre i̇kinci yöntem yarma ve süzme yoğurdu torbada bir gece bekletir, sıcaklık belirtmez. Buradaki kaydın tescil ettirenin yahut TÜRKPATENT’in açıklamasıyla netleştirilmesi gerekmektedir.

Ertesi sabah içine un ve yumurta kırılır ve çorba yapılır. İlçede iki yöntem de kullanılır.

İkinci yöntem özellikle düğün gibi kalabalık davetlerde Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası yapılacağı zaman kullanılır. Bir tavada eritilen tereyağına pul biber eklenir. Ocaktan almaya yakın nane katılır.

Sicildeki muhafaza anlatımı

Kurutulan yarmalar, büyük eleklerle (kalbur) elenerek temizlenir, geniş bir tepsi veya hamur açma tahtasına boşaltılır ve olası yabancı madde ayıklaması yapıldıktan sonra çuvallara doldurulup kuru bir ortamda depolanır.

Yöresiyle bağı nedir?

Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbasının geçmişi eskiye dayanır ve Akyurt ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.

Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.

Sicildeki sunum anlatımı

Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbasının servisi yapılırken üzerine tereyağlı sos gezdirilir.

Pul biber, nane ve tereyağından hazırlanan sos servis sırasında çorbanın üzerine dökülür. Sos ana yoğurtlu karışımdan ayrı hazırlanır.

Geçmişi ve yöredeki yeri

Akyurt’ta düğün, mevlit, cenaze ve hacı uğurlaması ikramlarında hazırlanır. Düğün çorbası adı bu toplu yemek geleneğine bağlıdır; bütün toyga çeşitleri için aynı ad veya reçete zorunluluğu oluşturmaz.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

1094 tescil numaralı Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası mahreç işareti olarak 26 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.

Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

  • Akyurt Toyga Aşı / Akyurt Toyga Çorbası ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.

Sicildeki denetim düzeni

Denetimler; Akyurt Belediyesinin koordinatörlüğünde, Akyurt Belediyesi, Akyurt İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Akyurt İlçe Sağlık Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.

  • Üretimde kullanılan yarmanın coğrafi sınırdan temin edilmesi.
  • Üretim metoduna uygunluk.

Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.

Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-21