Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Akyurt ilçesinde mercimek ve küçük tutmaç kareleri, sarımsaklı yoğurtla soğuk birleştirilir. Hamurun bir bölümü haşlanır, diğer bölümü tereyağında kızartılır; kıkırdak adı bu kızarmış hamur parçalarına aittir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası nedir?
Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası, ankara’nın Akyurt ilçesinde mercimek ve küçük tutmaç kareleri, sarımsaklı yoğurtla soğuk birleştirilir. Hamurun bir bölümü haşlanır, diğer bölümü tereyağında kızartılır; kıkırdak adı bu kızarmış hamur parçalarına aittir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Börtletme ve tutmaç kareleri
Hamur yufka halinde açılıp nemini almak için sacda hafif pişirilir; buna börtletme denir. Tasmalama ile katlanan yufka 0,7–1 cm şeritlerden karelere kesilir ve kurutulur.
Kıkırdak ve sarımsaklı yoğurt
Tutmacın yarısı mercimekle haşlanır; diğer yarısı tereyağında kızartılıp kıkırdak olarak eklenir. Sarımsaklı süzme yoğurt ve baharatlı sos, soğuyan çorbayla birleştirilir. Kıkırdak hayvan kıkırdağı değildir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Tutmaç hamurunun malzemeleri
- 180 g tutmaç hamuru için bileşen listesi
- 110 g buğday unu
- 1 yumurta
- 5 g tuz
- 50 ml ılık su
Tutmaç hamurunu açma ve börtletme
Un, yumurta, tuz ve su bir kapta karıştırılıp yoğrulur. Elde edilen hamur, tezgâhta oklava ile açıldıktan sonra nemi alınsın diye sacta hafifçe kızartılır. Yufkayı kurutma amaçlı olan bu işleme coğrafi sınırda “börtletme” denir. Kızartılan yufka bıçak ile ortadan ikiye kesilir. Parçalar üst üste koyulup tekrar ortadan ikiye kesilir.
Çeyrek dilim şeklindeki parçalar tekrar üst üste konur. Yufkaların bir kenarından ikiye kesilir.
Bu şekilde eşit parçalarda kesme işlemine de “tasmalama” denir. İki parça da tekrar üst üste konur ve 0,7–1 cm genişliğinde şeritler halinde kesilir. Şeritler üst üste konup kare şeklinde kesilir. Yufkanın tamamı bu şekilde kesildikten sonra elde edilen ve “tutmaç” adı verilen kare hamur parçaları kurumaya bırakılır.
Tereyağında kızartılacak tutmaç hamurları, haşlanacak hamurlara göre daha küçük kesilebilir.
Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası Üretimi 8 kişilik Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası için bileşen listesi
Ana çorbanın malzemeleri
- 100 g yeşil mercimek 2 l su
- 180 g tutmaç hamuru (1 bardak haşlanacak, 1 bardak tereyağında kızartılacak)
- 50 g tereyağı
- 250 g süzme yoğurt
- 2 diş sarımsak
- 15 g tuz
Mercimeğin yıkanması ve baharatlar
Nane, pulbiber Yeşil mercimek su ile yıkanıp süzülür.
Mercimek ve tutmacı haşlama
Bir tencerede 800 ml su ile yaklaşık 25–30 dakika haşlanır. Mercimekler haşlanınca tencereye 800 ml daha su eklenir. Su kaynayınca tutmaç hamurlarından 90 g alınarak tencereye eklenip haşlamaya devam edilir. Karışımın üstünde oluşan köpüklü su bir kaşıkla alınır ve atılır. Tuz eklenip 5 dakika kaynatıldıktan sonra ocaktan alınıp soğumaya bırakılır.
Sarımsaklı yoğurdun hazırlanması
Süzme yoğurt, 400 ml su 2 diş dövülmüş sarımsak ve 5 g tuz karıştırılır.
Kıkırdak hazırlanması
Bir tavada eritilen 30 g tereyağının üzerine 90 g tutmaç hamuru eklenip tutmaçlar kızartılır.
Sosun hazırlanması
Bir tavada eritilen 20 g tereyağının üzerine tercih edildiği kadar pul biber eklenip kavrulur ve ocaktan almaya yakın nane ilave edilir. Tenceredeki tutmaç hamurlu mercimek karışımı soğuduktan sonra içine önce sarımsaklı yoğurt sonra kıkırdaklar eklenip karıştırılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası geçmişi eskiye dayanır ve Akyurt ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Geçmişi eskiye dayanan Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası, Akyurt mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Özellikle yaz aylarında sıklıkla tüketilir. Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası üzerine sos gezdirilerek döküldükten sonra soğuk olarak servis yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1038 tescil numaralı Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası mahreç işareti olarak 2 Mart 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
- Akyurt Tutmaç Aşı / Çorbası ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Akyurt Belediyesinin koordinatörlüğünde, Akyurt Belediyesi, Akyurt İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Akyurt İlçe Sağlık Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
- Üretimde kullanılan süzme yoğurdun ve tutmaç hamurunun coğrafi sınırdan temin edilmesi.
- Üretim metoduna uygunluk.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
