Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Akyurt ilçesinde yarma, nohut ve kuru fasulye ayrı haşlanıp soğutulur; süzme yoğurt ve sütle birleştirilir. Naneli soğuk sunumuyla özellikle yaz sofralarında yer alan çorba, yörede katma aşı olarak da anılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akyurt Soğuk Çorbası nedir?
Sicil kaydı: “Akyurt Soğuk Çorbası, ankara’nın Akyurt ilçesinde yarma, nohut ve kuru fasulye ayrı haşlanıp soğutulur; süzme yoğurt ve sütle birleştirilir. Naneli soğuk sunumuyla özellikle yaz sofralarında yer alan çorba, yörede katma aşı olarak da anılır.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yarma ve iki bakliyat
Sicil kaydı: “Yarma, nohut ve kuru fasulye farklı sürelerle ayrı haşlanır. Soğuyan taneler kendi haşlama sularıyla birleştirilir; bu sular bitmiş çorbanın sıvı kısmına aittir.”
Yoğurt ve sütlü soğuk sunum
Sicil kaydı: “Süzme yoğurt ve tam yağlı süt soğuyan tanelere katılır. Nane servis üstlüğüdür; tereyağlı sos isteğe bağlıdır. Özellikle yaz tüketimi hasat veya sayısal raf ömrü değildir.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Sicil kaydı: buğdaydan yarma hazırlama
Sicil kaydı: “Yarma üretimi Üretimde kullanılan yarmanın coğrafi sınırdan temin edilmesi tercih edilir. Yarma için sert buğday kullanılır. Buğdaylar büyük eleklerle elenerek temizlenir. Bu işleme yörede “ekin çalkama” denir. Elenen buğdaylar eski yöntem olan taş değirmenlerde veya elektrikle çalışan değirmenlerde öğütülür.”
Sicil kaydı: “Taş değirmenlerde öğütme işleminde buğdaylar taş dibeklere boşaltılır ve az miktarda su serpilerek karıştırılır. Tokmakla dövülerek kabuklarının soyulması sağlanarak yarma elde edilir.”
Sicil kaydı: “Elektrikle çalışan değirmenlerde ise buğdaylar dövüldükten sonra veya değirmende öğütüldükten sonra suyun içinde ovularak kabukları temizlenir.”
Sicil kaydı: “Nane Kuru fasulye, nohut ve yarma ayrı kaplarda bir gün öncesinden yıkanıp üzerlerini geçecek miktarda su ile ıslatılır. Ertesi gün süzülüp tekrar yıkanır.”
Sicil kaydı: yarmayı kurutma ve reçete ölçeği
Sicil kaydı: “Suyu süzüldükten sonra yarmalar, temiz bir yere serilen bezin üzerine ince bir tabaka halinde ve aralıklarla yayılarak 1–2 gün kurutulur. Akyurt Soğuk Çorbası üretimi 8 kişilik çorba için bileşenler”
Sicil kaydı: malzemeler ve ölçüler
- 500 g süzme yoğurt
- 200 g bütün yarma
- 100 g nohut
- 100 g kuru fasulye
- 200 ml tam yağlı süt
- 10 g tuz
Sicil kaydı: bakliyatı haşlama ve yoğurtla birleştirme
Sicil kaydı: “Pişirme süreleri farklı olduğu için ayrı tencerelere konularak ocakta haşlanır. Kuru fasulye ve nohut içeren tencereye 300 ml su bardağı, yarma bulunan tencereye ise 400 ml su bardağı su eklenir.*”
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre yöntem kuru fasulye ve nohut için 300 ml su bardağı, yarma için 400 ml su bardağı der. Hacim, kap ölçüsü ve iki ayrı bakliyat tenceresine dağılım açık değildir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicil kaydı: “Kuru fasulye tencerede 20–25 dakika, nohut düdüklü tencerede 30–40 dakika ve yarma tencerede 10 dakika kadar haşlanıp, diriliklerini kaybedince ocaktan alınır, suları süzülerek soğumaya bırakılırlar.”
Sicil kaydı: “Geniş bir tencereye soğutulmuş yarma, nohut ve kuru fasulye konur, haşlama suları ilave edilir. Bir kâsede karıştırılan süzme yoğurt ve süt ile tuz, tencereye eklendikten sonra tüm bileşenler karıştırılır. İsteğe bağlı olarak tereyağlı sos üzerine gezdirilerek dökülebilir.”
Nasıl muhafaza edilir?
Kurutulan yarmalar, büyük eleklerle (kalbur) elenerek temizlenir, geniş bir tepsi veya hamur açma tahtasına boşaltılır ve olası yabancı madde ayıklaması yapıldıktan sonra çuvallara doldurulup kuru bir ortamda depolanır. Haşlama suları çorba yapımında kullanılacağı için saklanır. Hemen tüketilmeyecekse buzdolabında muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Akyurt Soğuk Çorbasının geçmişi eskiye dayanır ve Akyurt ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Akyurt Soğuk Çorbasının üretiminde kullanılan yarma ve süzme yoğurt coğrafi sınırdan temin edilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Akyurt Soğuk Çorbasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Geçmişi eskiye dayanan Akyurt Soğuk Çorbası, Akyurt mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servis tabağına alınan Soğuk olarak tüketilen Akyurt Soğuk Çorbasının servisi, üzerine nane serpildikten sonra yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Ana bileşenlerin tencerede bir araya katılıp karıştırılması nedeniyle çorba Akyurt’ta katma aşı adıyla da bilinir. Soğuk servis ve yaz tüketimi bu yerel adlandırma geleneğine eşlik eder.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1039 tescil numaralı Akyurt Soğuk Çorbası mahreç işareti olarak 2 Mart 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Akyurt Soğuk Çorbası ibareli aşağıdaki logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Akyurt Soğuk Çorbası ibareli aşağıdaki logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
- Akyurt Soğuk Çorbası ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Akyurt Belediyesi koordinatörlüğünde, Akyurt Belediyesi, Akyurt İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Akyurt İlçe Sağlık Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
- Üretimde kullanılan yarmanın ve süzme yoğurdun coğrafi sınırdan temin edilmesi.
- Üretim metoduna uygunluk.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
