Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’ya özgü, katmanlı yapısı ve haşhaşlı iç harcıyla tanınan fırınlanmış hamur işidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Gömbesi nedir?
Amasya Gömbesi; buğday unu, ılık su, tuz, ceviz içi, dövülmüş haşhaş, ekmek mayası, toz beyaz şeker ve yumurta sarısıyla hazırlanan, fırınlanan bir hamur işi ürünüdür.
Katmanlı hamuru, homojen dağıtılmış iç harcı ve yumuşak-gevrek dokusu, ürünün temel karakterini oluşturur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Katmanlı hamur yapısı
Amasya Gömbesi, iki kat hamurun iç harçla bir araya gelmesiyle oluşan katmanlı yapıya sahiptir.
Homojen dağılan iç harç
Ceviz içi, dövülmüş haşhaş ve toz beyaz şekerden oluşan harç, ürünün içinde homojen biçimde dağılır.
Yumuşak ve gevrek doku
Katmanlı yapı ve iç harcın dağılımı, gömbede yumuşaklık ile gevrekliğin birlikte görülmesini sağlar.
Haşhaşın belirleyici yeri
Coğrafi sınırda yoğun olarak yetiştirilen haşhaş, Amasya Gömbesinin ana bileşenlerinden biridir.
Üretim aşamaları
Hamurun hazırlanması ve dinlendirilmesi
Sicildeki üretim ölçüsü; 1 kg buğday unu, 650 ml ılık su, 20 g tuz, 100 g ceviz içi, 75 g dövülmüş haşhaş, 50 g ekmek mayası, 10 g toz beyaz şeker ve üzeri için 1 yumurta sarısından oluşur.
Un, tuz ve maya ılık suyla yoğrulur; mayanın kabarması beklendikten sonra hamur 1-1,5 saat dinlendirilir.
Harçlama ve katlama
Dinlenen hamur ikiye ayrılır; bir parçası yağlanmış tepsiye yayılır ve ortasına ceviz içi, dövülmüş haşhaş ile toz beyaz şekerden oluşan harç yerleştirilir.
Kalan hamur harcın üzerine yayılır; iki katlı hamur köşelerinden zarf gibi merkeze katlanır.
Tepside mayalama ve fırınlama
Merkezde toplanan hamur, yumrukla bastırılarak yeniden tepsiyi kaplayacak genişliğe ulaşıncaya kadar yayılır; bu işlem katmerli yapıyı oluşturur.
Tepsideki hamurun üzeri örtülür ve biraz mayalanmaya bırakılır. Hamur kabardıktan sonra üzerine yumurta sarısı sürülür ve fırında kızartılır.
Nasıl servis edilir?
Fırınlanan Amasya Gömbesi dilimlenerek servis edilir.
Amasya ile coğrafi bağı
Amasya Gömbesinin coğrafi sınırı Amasya ilidir ve ürünün bütün üretim aşamalarının bu sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Ürünün Amasya’daki uzun geçmişi, ilin mutfak kültüründeki yeri ve nişan, kına gecesi ile düğün sofralarında bulunması, coğrafi sınırla kurulan ün bağının dayanaklarıdır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Amasya Gömbesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 17 Mayıs 2023’ten itibaren korunmak üzere 16 Haziran 2026 tarihinde 1866 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir.
Tescil ettiren Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğidir. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Amasya Gömbesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır; bu kullanım mümkün değilse ibare ve amblem işletmede kolayca görülebilecek biçimde bulundurulur.
Denetimler, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda; Amasya Turizm Derneği, Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinden uzman birer kişinin katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yapılır.
Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca gerekli görüldüğünde veya şikâyet üzerine her zaman yapılabilir. Denetimde bileşenlerin ve üretim metodunun uygunluğu ile Amasya Gömbesi ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir.
Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan yahut uzman gerçek ve tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, coğrafi işarete ilişkin hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.