Coğrafi işaretli ürün · Ağrı
Ağrı iliyle ün bağı bulunan bulgur veya yarmalı yemek, isteğe bağlı çiriş otu ve tereyağıyla hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ağrı Haşıl Yemeği nedir?
Ağrı Haşıl Yemeği; bulgur veya yarma, tereyağı, su ve tuzla yapılan, çiriş otunun isteğe bağlı olarak eklenebildiği bir yemektir. Çiriş otu, Asphodelus aestivus L. adıyla kayıtlıdır ve Ağrı ili içinde gulik otu olarak da bilinir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bulgur veya yarma tabanı
Yemeğin tahıl bileşeni bulgur veya yarmadır. Sicildeki 10 kişilik bileşen listesinde bu tahıl bileşeni 800 g olarak yer alır.
Çiriş otu seçeneği
Çiriş otu yemeğe isteğe bağlı olarak katılır. Bitkinin Ağrı ili içindeki gulik otu adı, ürünün yerel adlandırma katmanını oluşturur.
Dengeli kıvam ve tereyağı
Pişirme sonunda yemek ne çok sulu ne de çok katı bir kıvama ulaştığında tuz eklenerek ocaktan alınır. Tabağa alınan yemeğin üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilerek servis yapılır.
Nasıl hazırlanır?
Bileşen ölçüsü
Sicildeki 10 kişilik bileşen listesi 800 g bulgur veya yarma, 90–120 g tereyağı, 1 l su ve 30–40 g tuzdan oluşur. İsteğe bağlı çiriş otu miktarı bu ölçüde 1,25 kg olarak verilir.
Çiriş otunun ayıklanması
Çiriş otunun yapraklarının birleştiği dip bölümündeki zar sıyrılır ve dip kısmı kesilerek atılır. Sararan yapraklar ile yaprak uçlarındaki sararmış bölümler ayıklandıktan sonra bitki 2–3 kez yıkanır ve 2–4 cm uzunluğunda doğranır.
Tahılın yumuşatılması ve kaynatılması
Bulgur veya yarma en az yarım saat sıcak suda bekletilerek yumuşatılır. Süzülen tahıl sıcak suya alınır ve yumuşayıncaya kadar yaklaşık 15 dk gıda ile temasa uygun tahta kaşıkla karıştırılarak kaynatılır.
Çiriş otu, tereyağı ve tuzun eklenmesi
İsteğe bağlı çiriş otu, tahıl kaynadıktan sonra ilave edilir ve yemek 15–20 dk pişirilir. Tenceredeki su azaldığında önce 60–80 g tereyağı, ardından bir miktar sıcak su eklenir; pişirmeye 15–20 dk karıştırılarak devam edilir.
Nasıl sunulur?
Eritilmiş tereyağıyla servis
Servis için 30–40 g tereyağı ayrı bir kapta eritilir. Ağrı Haşıl Yemeği tabağa konur ve üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilir.
Çiriş otu ne zaman kullanılır ve muhafaza edilir?
Taze kullanım ve dondurulmuş muhafaza
Çiriş otu yetiştiği nisan ve mayıs aylarında taze olarak kullanılır. Bitki temizlenip sıcak suda yaklaşık 10–15 dk kaynatıldıktan sonra dondurularak muhafaza edildiğinde her dönemde kullanılabilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ağrı mutfak kültürüyle ün bağı
Ağrı Haşıl Yemeğinin geçmişinin eskiye dayandığı kayıtlıdır. Yemek, Ağrı ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir ve coğrafi sınırla ün bağı bu nitelik üzerinden kurulmuştur.
Ağrı ili içindeki üretim
Üretimde kullanılan çiriş otu ve tereyağı tercihen Ağrı ili coğrafi sınırından temin edilir. Ağrı Haşıl Yemeğinin tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü
Ağrı Haşıl Yemeği, 1260 numarayla mahreç işareti olarak 22 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 1 Kasım 2021 tarihinden itibaren korunmaktadır.
İşaretleme koşulları
Ağrı Haşıl Yemeği ibareli logo ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda aynı logo ve amblem işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii
Denetimler, Ağrı İl Özel İdaresinin koordinatörlüğünde yürütülür. Denetim mercii; Ağrı İl Özel İdaresi, Ağrı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Ağrı Ticaret İl Müdürlüğünden uzman birer kişinin katıldığı toplam üç kişiden oluşur.
Denetim sıklığı ve raporlama
Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ise her zaman yapılabilir. Denetim sonuçları Ağrı İl Özel İdaresi tarafından raporlanarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir.
Denetim ölçütleri ve destek
Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uyum ile Ağrı Haşıl Yemeği ibaresi, logosu ve mahreç işareti ambleminin kullanım uygunluğu kontrol edilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.