Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın tiftiklenmiş dana eti ve et suyuyla hazırlanan çorbası, yoğurt, un ve yumurta sarılı terbiye içerir. Terbiye ve pişmiş et ayrı hazırlanıp birleştirilir; sıcak sunumda tereyağı eklenir.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Tandır Çorbası / Afyonkarahisar Tandır Çorbası nedir?
Afyon Tandır Çorbası / Afyonkarahisar Tandır Çorbası, afyonkarahisar’ın tiftiklenmiş dana eti ve et suyuyla hazırlanan çorbası, yoğurt, un ve yumurta sarılı terbiye içerir. Terbiye ve pişmiş et ayrı hazırlanıp birleştirilir; sıcak sunumda tereyağı eklenir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dana eti ve et suyu
Pişmiş dana eti kemiklerinden ayrılıp tiftiklenir. Kol, incik veya gerdan seçimi et girdisinin kapsamıdır; et suyu ayrıca süzülür. Kaynakta iki farklı pişirme süresi teyit bekler.
Yoğurtlu terbiye
Yoğurt, un ve yumurta sarısı ayrı çırpılır; sıcak et suyuyla yavaşça birleştirilir. Tiftiklenmiş et daha sonra eklenir, tereyağı sıcak serviste gezdirilir.
Sicildeki üretim anlatımı
Dana etinin yöresel kaynağı
Afyon Tandır Çorbası / Afyonkarahisar Tandır Çorbasının üretiminde kullanılan dana eti, coğrafi sınırda yetiştiriciliği yapılan hayvanlardan temin edilir.
Dört kişilik çorba miktarları
- 250 g dana tandır
- 500 ml et suyu
- 720 ml su
- 10 g tuz
- 30 g tereyağı
Yoğurtlu terbiye malzemeleri
− 400 g yoğurt – − 15 g özel amaçlı buğday unu – − 1 adet yumurta sarısı
Et, terbiye ve pişirme
Afyon Tandır Çorbası / Afyonkarahisar Tandır Çorbasının üretimi için ilk olarak dana tandırın hazırlanması gerekir. İlk olarak dana etine, etin iç suyunu kaybetmemesi, lezzetini koruması, yumuşak bir kıvam alması ve besin değerini koruması adına mühürleme işlemi yapılır. Önceden kızdırılmış tava, ızgara vb. bir gerece konulan etler, 3–5 dakika boyunca çevrilerek mühürlenir.
Mühürleme işlemi, etin içinin yumuşak ve açık pembe, dışının ise kahverengimsi bir görünüme sahip olmasıyla tamamlanır.* Mühürlenen etler pişirme tenceresine alınır. Tencere yüksek ateşte yanan ocağın üzerine konularak içine etin üzerini kapatacak miktarda sıcak su eklenir, kapağı kapatılır ve yaklaşık 2,5 saat pişirilir.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre tanım kol, incik veya gerdanın 1–1,5 saat haşlanmasını; yöntem ise mühürlemeden sonra yaklaşık 2,5 saat pişirilmesini belirtir. Aynı işlem süresi olarak birleştirilemez. Mühürlemedeki açık pembe iç görünüm bitmiş etin güvenli pişirme ölçütü değildir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Pişen et dinlenmeye bırakılırken et suyu başka bir tencerede üzerine su ilave edilerek kaynatılır ve tuz ilave edilir.
Çorbanın terbiyesi için, bir tencereye yoğurt, un ve yumurta sarısı eklenerek 5 dakika boyunca çırpılır. Karışıma kaynayan et suyundan yavaşça eklenerek iyice karıştırmaya devam edilir. Tencere kısık ateşte yanan ocağın üzerine alınarak 5 dakika daha karıştırılır. Elde edilen terbiye, et suyuna ilave edilerek karıştırmaya devam edilir.
Kaynadıktan sonra, öncesinde pişirilerek hazırlanmış ve tiftikleniş dana tandır ilave edilir.
Etin ayrılması ve adlandırma
Çorbanın tandır adı dana eti girdisine dayanır. Haşlanan et ve su süzgeçle ayrılır; et kemikten temizlenip tiftiklenir. Kaynaktaki iki pişirme süresi aynı kesin süreye indirgenmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Afyon Tandır Çorbası / Afyonkarahisar Tandır Çorbasının coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Afyonkarahisar mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Afyonkarahisar’da nişan, kına gecesi, düğün gibi özel günler için hazırlanan sofralarda yer alır.
Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Afyon Tandır Çorbası / Afyonkarahisar Tandır Çorbasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicildeki sunum anlatımı
5 dakika boyunca karıştırılarak pişirildikten sonra ürün tüketilmeye hazır hale gelir. Servis tabağına alınan çorbanın üzerine tereyağı gezdirildikten sonra servisi yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Afyonkarahisar mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Ad ve amblem
Ürün adı ve mahreç işareti amblemi ürün veya ambalajda yer alır. Bu mümkün olmadığında işletmede kolayca görülebilecek biçimde bulundurulur.
Denetim kurumları
Afyonkarahisar Belediyesi koordinatördür. Belediye, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden birer uzman katılır. Merci en az beş kişidir.
Takvim, ölçüt ve yetki
Denetim yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet veya gereklilik halinde yapılır. Bileşenler, hazırlama ve pişirme yöntemi, ad ve amblem kullanımı kontrol edilir. Uygunsuzluk ve tedbirler ilgililere bildirilir. Merci uzmanlardan faydalanabilir veya hizmet satın alabilir; tescil ettiren hukuki süreçleri yürütür.
Tedbir bildirimi ve dış uzmanlık
Denetimde tespit edilen uygunsuzluklar ve gerekli tedbirler denetlenen ilgililere bildirilir. Merci, kamu ve özel kuruluşların yanı sıra uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Afyon Tandır Çorbası, pişmiş ve liflerine ayrılmış etin yoğurtlu terbiyeyle birleştirilmesiyle hazırlanır. Nişan, kına gecesi ve düğünlerde sunulması sicilde belirtilir. Afyonkarahisar’ın özel gün sofralarındaki çorba geleneğine örnektir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
