Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’a özgü, ekşi mayalı ön hamuru ve tırnaklama yüzeyiyle tanınan pidedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi nedir?
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi, ekşi maya niteliğindeki ön hamura dayanan ana hamurun fırında pişirilmesiyle üretilen bir pidedir. Ön hamurda buğday unu, su, yaş maya, toz beyaz şeker ve ayçiçek yağı; ana hamurda ise bunlara ek olarak margarin ve tuz kullanılır.
Pidenin uzun oval biçimi, parmak uçlarıyla oluşturulan tırnaklama yüzeyi ve ekşi mayalı ön hamuru, ürünün temel karakterini birlikte oluşturur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ekşi mayalı ön hamur
Pidenin ön hamuru ekşi maya niteliğindedir. Bu ön hamur, ana hamura katılarak ürünün iki aşamalı hamur yapısını oluşturur.
Tırnaklama ile şekillenen yüzey
Pidenin üst yüzeyi, parmak uçlarıyla bası yapılarak uygulanan tırnaklama işlemiyle şekillendirilir. Bu işlem, uzun oval formun yüzey karakterini belirleyen uygulamadır.
Uzun oval form ve ölçüler
Pide uzun oval şekillidir; uzunluğu en az 25–30 cm, eni en az 14–16 cm ve kalınlığı en az 1–2 cm aralığındadır. Pişmemiş hamur ağırlığı 160–200 g kadardır.
Hazırlama ve pişirme süreci
Üretim; ön hamurun hazırlanması, ana hamurun hazırlanması, pidenin hazırlanması ve pişirilmesi aşamalarından oluşur.
Ön hamurun hazırlanması
Sicildeki 10 kişilik / 10 adetlik ölçüde ön hamur 160 g olarak hazırlanır; bunun için 100 g özel amaçlı buğday unu, 50 ml su, 2 g yaş maya, 3 g toz beyaz şeker ve 3 ml ayçiçek yağı kullanılır. Bileşenler sırayla kaba alınır ve yapışkan olmayan bir hamur elde edilinceye kadar 10 dakika yoğrulur.
Ön hamurun üzerine onu kaplayacak miktarda un serpilir ve hamur kalın bir bezle örtülür. Mayalanıp kabarması için oda sıcaklığında 5–6 saat bekletilir.
Ana hamurun yoğrulması ve dinlendirilmesi
Ana hamur için 1 kg özel amaçlı buğday unu, 1 l su, 160 g ön hamur, 50 g yaş maya, 50 g toz şeker, 50 g margarin ve 50 g tuz kullanılır. Bileşenler kaba sırasıyla konur, hamur 30 dakika yoğrulur ve ardından 10 dakika dinlendirilir.
Dinlenen ana hamur elle 160–200 g aralığında 10 parçaya ayrılır. Hamur parçaları, yüzeyine hafif un serpilmiş tezgâhta 20 dakika dinlendirilir.
Oval formun verilmesi
Parmak uçları suya batırılarak hamurun üzerine basılır ve hamur dört yöne doğru çekiştirilir. Bu işlemle uzunluğu en az 25–30 cm, eni en az 14–16 cm ve kalınlığı en az 1–2 cm olan oval form elde edilir.
Tercihe göre şekillendirilmiş hamurun üzerine yumurta sarısı sürülebilir; susam ve çörek otu serpilebilir.
Pişirme
Tırnaklama yöntemiyle şekillendirilen hamurlar, 220–240 °C’ye ısıtılmış fırında yaklaşık 20 dakika pişirilir.
Satışa sunum
Pide fırından çıkarıldıktan sonra sıcak ya da soğuk olarak satışa sunulur.
Muhafaza koşulları
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi oda sıcaklığında 2 gün, buzdolabında ise bir hafta muhafaza edilebilir.
Afyonkarahisar ile ün bağı
Ürünün coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilidir. Pidenin geçmişinin eskiye dayanması, Afyonkarahisar mutfak kültüründeki yeri ve doğum, taziye ile düğün gibi özel gün sofralarında bulunması, ürün ile coğrafi sınır arasındaki ün bağını oluşturur.
Üretimde kullanılan buğday unu Afyonkarahisar ili sınırından temin edilir. Ürünün tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaretleme
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi, 1265 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 30 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 19 Haziran 2021 tarihinden itibaren korunmaktadır.
Ürün adı ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda ibare ve amblem, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Afyonkarahisar Belediyesinin koordinatörlüğünde; belediye, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden uzmanların katıldığı en az 5 kişilik denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hâllerde yapılır. Denetim raporları her yıl Afyonkarahisar Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur; tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetlenen ölçütler
Denetimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu, özellikle ön hamur hazırlığı olmak üzere üretim metoduna uyum ile pidenin şekil ve boyutları kontrol edilir. Ürün adının ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu da denetim ölçütleri arasındadır.
Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan yahut uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir ya da hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Afyonkarahisar Belediyesi, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.