Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’da ön hamur ve ana hamur aşamalarıyla hazırlanan pide, uzun oval biçimde açılır. Parmak uçlarıyla yapılan tırnaklama yüzeyini şekillendirir; doğum, taziye ve düğün sofralarında yer alır.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi nedir?
Ürünün kimliği
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi; Afyonkarahisar’da ön hamur ve ana hamur aşamalarıyla hazırlanan pide, uzun oval biçimde açılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Pişmemiş ağırlığı 160–200 g kadardır.
Sıcak ya da soğuk olarak tüketilebilir.
Oda sıcaklığında 2 gün, buzdolabında ise bir hafta muhafaza edilmesi mümkündür.
Afyonkarahisar’da doğum, taziye, düğün gibi özel günler için hazırlanan sofralarda yer alır.
Biçim ve ölçüler
Üzeri, parmak uçları ile bası / tırnaklama işlemi ile şekillendirilir.
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi, uzun oval bir şekle sahip olup uzunluğu en az 25–30 cm, eni en az 14–16 cm ve kalınlığı en az 1–2 cm aralığındadır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Ön hamur, ekşi maya niteliğindedir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Ön hamur ve ana hamurla üretim
Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri: Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi; buğday unu, su, yaş maya, toz beyaz şeker ve ayçiçek yağı ile hazırlanan ön hamura buğday unu, su, yaş maya, toz beyaz şeker, margarin ve tuz katılmasıyla elde edilen ana hamurun fırında pişirilmesiyle üretilen pidedir.
Üretimin temel aşamaları
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi üretimi; ön hamurun hazırlanması, ana hamurun hazırlanması, pidenin hazırlanması ve pişirilmesi aşamalarından oluşur.
Yöresel un ve ön hamurun hazırlanması
Üretiminde kullanılan buğday unu coğrafi sınırdan temin edilir. Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi Bileşenleri (10 kişilik / 10 adet):
Ekşi maya niteliğindeki ön hamurun hazırlanması için un, ılık su, yaş maya, toz beyaz şeker ve ayçiçek yağı sırayla bir kaba konup yapışkan olmayan bir hamur elde edinceye kadar 10 dk yoğrulur.
Ana hamurun hazırlanması için un, su, ön hamur, yaş maya, toz beyaz şeker, margarin ve tuz bir kaba sırasıyla konur ve 30 dk yoğrulduktan sonra 10 dk dinlenmeye bırakılır.
Hamur parçaları, yüzeyine hafif un serpilmiş tezgâha konur ve 20 dk dinlendirilir.
Hamur malzemeleri
- 100 g özel amaçlı buğday unu
- 50 ml su
- 2 g yaş maya
- 3 g toz beyaz şeker
- 3 ml ayçiçek yağı
- 1 kg özel amaçlı buğday unu
- 1 l su
- 160 g ön hamur
- 50 g yaş maya
- 50 g toz şeker
- 50 g margarin
- 50 g tuz
Ana hamurun mayalandırılması
Üzerini kaplayacak miktarda un serpildikten sonra kalın bir bezle üzeri örtülür. Mayalanıp kabarması için oda sıcaklığında 5–6 saat bekletilir.
Bezelerin açılması ve tırnaklama
Dinlenen hamur elle, 160–200 g aralığında 10 parçaya ayrılır.
Parmak uçları suya batırılır ve hamurların üzerine bastırılıp dört yöne doğru çekiştirilerek uzunluğu en az 25–30 cm, eni en az 14–16 cm ve kalınlığı en az 1–2 cm olan oval şekil verilir. Tercihe göre üzerine yumurta sarısı sürülüp susam ve çörek otu serpilebilir.
Pişirme ve servis
Tırnaklama yöntemiyle şekil verilen hamurlar, 220–240o C’ye ısıtılmış fırında yaklaşık 20 dk pişirilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi oda sıcaklığında 2 gün, buzdolabında ise bir hafta muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesinin geçmişi eskiye dayanır. Afyonkarahisar ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Üretimde kullanılan buğday unu coğrafi sınırdan temin edilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Yöredeki bilinirliği
Afyonkarahisar mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi, fırından çıkarıldıktan sonra sıcak ya da soğuk olarak satışa sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1265 tescil numaralı Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi mahreç işareti olarak 30 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Afyonkarahisar Belediyesinin koordinatörlüğünde, Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesinden Turizm Fakültesi Gastronomi Ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan en az 5 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda en az bir kere yapılır.
Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır. Yapılan denetimler, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Afyonkarahisar Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
Özellikle ön hamur hazırlığı olmak üzere üretim metoduna uygunluk. Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesinin şeklinin ve boyutunun uygunluğu. Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Afyonkarahisar Tırnak Pidesi, ön hamurla mayalanır ve parmak uçlarıyla bastırılıp çekilerek biçimlendirilir. Yüzeyindeki tırnak izleri bu el işçiliğinin sonucudur. Afyonkarahisar’ın ekmek ve fırıncılık kültüründe yer alır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
