Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’da ön kızartılmış patlıcan, yağsız dana kıyması, yumurta ve maydanozla birleştirilir. Tepsiye yayılan karışım domates ve yeşil biberle fırınlanır; börek adıyla tanınmasına rağmen un kullanılmaz ve sıcak dilimler hâlinde sunulur.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Patlıcan Böreği nedir?
Afyon Patlıcan Böreği, kızartılmış patlıcanın yumurta ve dana kıymasıyla birleştiği, unsuz tepsi yemeğidir. Domates ve yeşil biberle fırınlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Börek adı, unsuz bileşim
Yumurta, yağsız dana kıyması, maydanoz ve baharatlar kızartılmış patlıcanla birleşir. Un kullanılmaz; yufkalı bir börek olarak anlatılmaz.
Tepsi kalınlığı ve porsiyon
Karışım 3–4 cm kalınlığında yayılır; domates ve yeşil biberle yaklaşık 180 °C fırında pişirilir. Sıcak dilimin porsiyonu en az 300 g olur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Üretimde kullanılan bileşenler
Afyon Patlıcan Böreği üretiminde kullanılan malzemelere ve miktarlarına aşağıda yer verilmektedir.
Malzemeler ve ölçüler
- 1,5 kg patlıcan (çekirdeksiz, olgunlaşmış)
- 4 adet yumurta (büyüklüğüne göre ±1)
- 500 g yağsız dana kıyma
Maydanoz miktarı
- Yarım demet maydanoz
Malzemeler ve ölçüler — 2. aşama
- 500 g sıvıyağ (kızartma için)
- 8 g tuz
- 5 g karabiber
- 5 g kırmızı toz biber
Üst kat için domates ve biber
Üst katın domates ve biber bileşenleri ayrı hazırlanır.
Malzemeler ve ölçüler — 3. aşama
- 3–4 adet domates
- 6–7 adet yeşilbiber
Patlıcanın soyulması ve doğranması
Patlıcanlar alacalı olarak soyulur ve eşit büyüklükte doğranır.
Yağda kızartma
Doğranmış olan patlıcanlar kızgın yağda hafif pembeleşinceye kadar kızartılır. Yağı süzülerek alınır. Bıçak yardımı ince ince doğranır. Derin bir karıştırma kabının içine yumurtalar kırılır. Kıyma ilave edilir. Maydanozlar ince ince doğranarak patlıcan böreği harcına eklenir. Tuz, karabiber, kırmızı toz biberin eklenmesinin ardından tüm malzemeler karıştırılır. Hazırlan karışım, pişirme kabına alınarak 3 ila 4 cm kalınlığında eşit olarak yayılır.
Üzerine dilimlenmiş yeşilbiber ve dilimlenmiş domates ilave edilir.
Fırında pişirme
Yaklaşık 180 ℃ sıcaklıkta fırınlanmak üzere kontrollü bir şekilde pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Afyon Patlıcan Böreğinin geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınıra özgü üretim metodu, ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Afyon Patlıcan Böreğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sıcak olarak servis edilir. Afyon Patlıcan Böreği özel günlerde ve davetlerde ikram edilir. Porsiyonu 300 gramdan az olmayacak şekilde dilimlenen Afyon Patlıcan Böreği, sıcak olarak servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Yörede patlıcan badılcan olarak söylenir; yemek badılcan böreği adıyla da bilinir. Özel günlerde ve davetlerde ikram edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
739 tescil numaralı Afyon Patlıcan Böreği mahreç işareti olarak 29 Nisan 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Afyon Patlıcan Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Afyon Patlıcan Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Afyonkarahisar Belediyesinin koordinasyonunda ve Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar Zabıta Müdürlüğü, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Afyonkarahisar Profesyonel Aşçıları Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneğinden konuda uzman birer kişinin katılımlarıyla oluşan toplam 5 kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Yılda bir kez düzenli olarak yapılacak denetimler, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu; porsiyon büyüklüğünü ve Afyon Patlıcan Böreği ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Afyon Patlıcan Böreğinde kızartılıp doğranan patlıcan, yumurta ve kıymayla birleştirilerek fırınlanır. Sicilde özel gün ve davetlerde ikram edildiği belirtilir; şehir gastronomisiyle bağı hem hazırlama yöntemi hem sofra geleneğidir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
