Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’ya özgü, kızartılmış patlıcan ve haşlanmış kuzu etinin fırınlandığı yöresel yemektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Patlıcan Pehli nedir?
Amasya Patlıcan Pehli; sıvı yağda kızartılmış taze patlıcanların haşlanmış kuzu eti, domates ve yeşil biberle birlikte fırınlanmasıyla hazırlanan bir yemektir.
Yemekte patlıcan ile kuzu eti birlikte kullanılır ve ürün oldukça yağlı bir yapı taşır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Patlıcan ve kuzu etinin birlikte kullanımı
Yemeğin temel bileşimi, kızartılmış taze patlıcan ile haşlanmış kuzu etini domates ve taze yeşil biberle aynı tepside bir araya getirir. Bu bileşim, yemeğin patlıcan ve kuzu eti kombinasyonu hâlinde hazırlanmasını sağlar.
Süt-su karışımında patlıcan ön işlemi
Kullanılacak patlıcanların çekirdeksiz olması tercih edilir. Şerit biçiminde soyulup kesilen patlıcanlar, ortalama 10 g tuz içeren 1:1 oranındaki süt-su karışımında yaklaşık 1 saat bekletilir; ardından yıkanır, süzülür ve kurulanır.
Tepside fırınlama ve ustalık
Kızartılmış patlıcanların üzerine pişmiş kuzu eti yerleştirilir; et suyu, tuz, karabiber, yeşil biber ve domates dilimleri eklendikten sonra tepsi fırınlanır. Kuzu etinin seçimi, patlıcanların fırına hazırlanması ve doğru yöntemle pişirilmesi ustalık becerisi gerektirir.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin seçimi ve etin hazırlanması
Üretim için ortalama 1,5 kg kuzu eti, 1,5 kg patlıcan, 0,5 litre ayçiçek yağı, 1 litre su ve/veya inek sütü, 2 adet domates, 150 g taze yeşil tatlı biber, 5 g karabiber ve 20 g tuz kullanılır. Et olarak kemikli kuzu kaburga eti ya da kemiksiz kuzu kol/bel eti tercih edilir.
Kaburga eti, üçer kaburga gelecek biçimde kestirilir. Kemiksiz kol ya da bel eti kullanıldığında et açılır, üç parçaya bölünür ve istenen büyüklükte parçalara ayrılır.
Patlıcanların hazırlanması ve kızartılması
Patlıcanlar şerit hâlinde soyulur, her biri üç parçaya ayrılır ve silindir biçimindeki parçalar boylamasına dikdörtgen şeklinde kesilir. Kesilen patlıcanlar, ortalama 10 g tuz içeren 1:1 oranındaki süt-su karışımına alınarak yaklaşık 1 saat bekletilir.
Karışımdan çıkarılan patlıcanlar temiz suyla yıkanır, süzülür ve kurulanır. Hazırlanan patlıcanlar ayçiçek yağında pembeleşinceye kadar kızartılır.
Etin haşlanması ve tepsiye yerleştirme
Kuzu eti parçaları bir tencerede suyunu çekene kadar pişirilir. Et suyunu çektikten sonra üzerini geçecek miktarda kaynar su eklenir ve tencerenin kapağı kapatılarak et haşlanır.
Kızartılmış patlıcanlar tepsiye dizilir ve pişmiş kuzu etleri patlıcanların üzerine yerleştirilir. Tepsiye yaklaşık 1 su bardağı kadar et suyu dökülür; tuz ve karabiber eklenerek yeşil biber ile domates dilimleriyle süslenir.
Fırınlama ve pişirme kontrolü
Hazırlanan tepsi, ortalama 180 °C fırında 20 dakika pişirilir; bu aşamada etlerin kızarması istenir. Pişirme sırasında yemeğin fazla karıştırılmamasına ve patlıcanların ezilmemesine dikkat edilir.
Nasıl servis edilir?
Amasya Patlıcan Pehlinin sıcak olarak servis edilmesi ve tüketilmesi tavsiye edilir. Yemek genellikle özel günlerde ve davetlerde ikram edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Amasya Patlıcan Pehlinin üretildiği coğrafi sınır ile ürünün bilinirliliği ve ünü arasında bağ bulunur. Ürünün Amasya’ya özgü üretim metodu, bu coğrafi bağın temel unsurudur.
Kuzu etinin seçimi, patlıcanların fırına hazırlanması ve doğru yöntemle pişirilmesi ustalık gerektiren işlemlerdir. Amasya Patlıcan Pehlinin tüm üretim aşamalarının Amasya ili sınırları içinde gerçekleşmesi gerekir.
Mutfak kültüründeki yeri
Amasya Patlıcan Pehli, Amasya mutfak kültürünün önemli yemekleri arasında yer alır. Ürün, Amasya ilinin kültürel birikimiyle günümüze ulaşan bir yemek olarak tanımlanır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil bilgisi
Amasya Patlıcan Pehli, 1061 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 5 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 14 Temmuz 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
İşaretin kullanımı
Ürünün servis edildiği gıda işletmelerinde “Amasya Patlıcan Pehli” ibaresi ile mahreç işareti amblemi kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği koordinatörlüğünde; Birlik, Amasya Turizm Derneği ve Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ek denetim de gerçekleştirilebilir.
Denetim raporları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca hazırlanır ve Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği tarafından her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetimin kapsamı ve uygunsuzluklar
Denetim mercii, coğrafi işaretin kullanım biçimini ve ürünün bileşen listesiyle üretim metoduna uygun hazırlanıp hazırlanmadığını kontrol eder. Tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.