Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar ve Eskişehir’de kuzu eti önce sırsız toprak çömlekte taş fırında pişirilir. Sebzeler ve kabuğu soyulmamış sarımsak daha sonra eklenir; iki aşamalı pişirme, suyu gerektiğinde tamamlanan yöresel güvecin yapısını belirler.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Emirdağ Güveci nedir?
Emirdağ Güveci sırsız çömlekte pişirilir. Afyonkarahisar ve Eskişehir illerinde doğum, düğün, bayram gibi özel kutlama günlerinde pişirilip tüketilen bir yemektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Emirdağ Güveci, kuzu eti ile yeşilbiber, domates, sarımsak ve tercihe bağlı patlıcanın kullanıldığı sulu bir et yemeğidir. Ağzı kapalı toprak çömlekte, odun ateşiyle ısıtılan taş fırında hazırlanır. Önce et, ardından sebzeler pişirilir; bu iki aşama üretim yönteminin temelidir.
Sırsız kap ve iki aşama
Kuzu eti önce kapalı sırsız toprak çömlekte pişirilir; sebzeler daha sonra eklenir. Taş fırındaki 220–230 °C, pişirme ortamının sıcaklığıdır.
Sebze ve kabuklu sarımsak
Sarımsak dişleri soyulmadan eklenir. Patlıcan isteğe bağlıdır. Sicil sebzelerin pişmiş yemeğin yaklaşık %25’ini oluşturduğunu belirtir; bu ifade çiğ reçete ağırlığına çevrilmez.
Sulu kıvam ve farklı satış biçimleri
Domates suyu yetmezse ikinci aşamada yaklaşık 0,5 litreye kadar sıcak su eklenebilir. Yerinde pişen ürün aynı gün tüketilir; ambalajlı soğuk veya donmuş ürünün raf ömrü ambalajlama yöntemine bağlıdır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 3 kg kuzu eti
- 250 g yeşilbiber
- 1 kg domates
- 1 adet orta boy patlıcan (tercihen mevsiminde)
- 200 g sarımsak
- 25 g tuz
Gerektiğinde su ilavesi
Yaklaşık 0,5 l su (sebze suyu yetersiz ise)
Yapılışı özellikleri
İri kuşbaşı şeklinde doğranan kuzu eti güveç kabına yerleştirilir ve kapağı kapatılır.
Fırında pişirme
1 ila 1,5 saat boyunca 220–230°C sıcaklıktaki taş fırında kontrollü olarak pişirilir. Kontrol, gerek etin karıştırılması gerekse taş fırın içinde çömleğin yerinin değiştirilmesi şeklinde gerçekleştirilir. Etin pişmesinden sonra sebzelerin ilavesi işlemine geçilir. Yeşilbiber 3 cm kadar irilikte, domates yaklaşık 8 parçaya bölünecek şekilde, patlıcan alacalı soyularak 3 cm iriliğinde doğranır. Sarımsak dişleri kabukları soyulmadan ayrılır.
Sırasıyla yeşilbiber, patlıcan ve domates ilave edilir.
Üzerine sarımsak dişleri ve tuz eşit bir şekilde dağıtılarak eklenir. Tüm malzemelerin eklenmesinden sonra güvecin kapağı kapatılır. 45 dakika boyunca 220–230°C sıcaklıktaki taş fırında kontrollü olarak pişirilir. Kontrollerde güvecin pişme kıvamına göre çömleğin fırın içindeki yeri değiştirilir. Bu aşamada sebze suyunun yetersiz olduğu durumlarda güvecin olması gereken sulu kıvamının sağlanabilmesi için yaklaşık 0,5 litreye kadar sıcak su ilavesi yapılabilir.
Yemeğin üzerinin kızarması isteniyorsa fırınlamanın son 15 dakikasında güvecin kapağı açık bırakılır.
Ürünün ambalajlanması
Emirdağ Güveci farklı gramajlarda tercihen toprak güveç veya gıda ile temasa uygun ambalaj kaplarında paketlenir ve etiketlenir. Soğuk zincirli veya donmuş ürün kategorisinde satışa arz edilebilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Raf ömrü tercih edilen ambalaj ve ambalajlama yöntemine bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Yöresel üretim bilgisi, bileşen seçimi ve mutfak geleneği ürünün Afyonkarahisar ve Eskişehir illeri ile ün bağını oluşturur. Sicil, bütün üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınırda gerçekleştirilmesini zorunlu tutar.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tüketime hazır hale gelen Emirdağ Güveci satış noktalarında porsiyonluk güveç kaplarında veya standart olarak tabaklara koyularak ile servis edilir. Yerinde pişirilmiş ürünün üretildiği gün tüketilmesi gerekir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
650 tescil numaralı Emirdağ Güveci mahreç işareti olarak 19 Ocak 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Emirdağ Güveci ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Emirdağ Güveci ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii Emirdağ Belediyesi koordinatörlüğünde; Emirdağ Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Emirdağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Emirdağ Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Emirdağ Ticaret ve Sanayi Odasından birer üye olmak üzere toplam 4 kişiden oluşur. Eskişehir ilinde gerçekleşecek denetimlerde denetim merciine Emirdağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yerine Eskişehir Tarım ve Orman Müdürlüğünden bir temsilci dâhil olur.
Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılacaktır. Denetim mercii; Emirdağ Güvecinin üretiminde kullanılan güveç kabının, etin ve diğer malzemelerin uygunluğunu, üretim metodunu, sunum ve ambalajlama koşullarını, ayrıca Emirdağ Güveci ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Emirdağ Güvecinde kuzu eti önce kapalı çömlekte pişirilir, sebzeler daha sonra eklenir. Taş fırında çömleğin yerinin değiştirilmesi ve etin pişmesinin izlenmesi, Afyonkarahisar çevresinin güveç yapımındaki deneyimini gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
